विनिश्चित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। अनुजज्ञे तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपतेः सुताम्
धर्माची नीट विचार करून, वेदांमध्ये पारंगत ब्राह्मणांबरोबर, त्यांनी त्या वेळी काशी राजाच्या ज्येष्ठ कन्येला मान्यता दिली.
अम्बिकाम्बालिके भार्ये प्रादाद्भ्रात्रे यवीयसे। भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा
भीष्माने अंबिका आणि अंबालिका या दोघींना आपल्या धाकट्या भावाला, विचित्रवीर्याला, विधीनुसार पत्नी म्हणून दिल्या.
तयोः पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पितः। विचित्रवीर्यो धर्मात्मा नाम्बामैच्छत्कथंचन
रूप आणि तारुण्याचा गर्व असलेल्या विचित्रवीर्याने त्या दोघींचा हात धरला, पण तो धर्मात्मा असूनही अंबेला कधीच इच्छित नव्हता.
पापस्य फलमेवैष कामोऽसाधुर्निरर्थकः। परतन्त्रोपभोगो मामार्य नाऽऽयोक्तुमर्हसि
हे पापाचं फळ आहे; चुकीची इच्छा व्यर्थ असते. दुसऱ्याच्या अधीन राहून भोग घेणं योग्य नाही, म्हणून तू मला असं सांगू नकोस.
प्रातिष्ठच्छान्तनोर्वंशस्तात यस्य त्वमन्वयः। अकामवृत्तो धर्मात्मन्साधु मन्ये मतं तव
शांतनूंच्या वंशाची परंपरा चालू आहे, आणि तू त्यांचे वंशज आहेस. इच्छा न ठेवता केलेला तुझा विचार मला योग्य वाटतो.
इत्युक्त्वाम्बां समालोक्य विधिवद्वाक्यमब्रवीत्। विसृष्टा ह्यसि गच्छ त्वं यथाकाममनिन्दिते
असं म्हणून, त्याने अंबेकडे पाहून, योग्य रीतीने तिला सांगितलं—'तू मुक्त आहेस, निष्पापे, जिथे हवे तिथे जा.'
नानियोज्ये समर्थोऽहं नियोक्तुं भ्रातरं प्रियम्। अन्यबावगतां चापि को नारीं वासयेद्गृहे
माझ्या आवडत्या भावाला मी त्याच्या इच्छेविरुद्ध काही सांगू शकत नाही. आणि जी स्त्री दुसऱ्यावर प्रेम करते, तिला कोण घरात ठेवेल?
अतस्त्वां न नियोक्ष्यामि अन्यकामासि गम्यताम्। अहमप्यूर्ध्वरेता वै निवृत्तो दारकर्मणि
म्हणूनच, मी तुला काही सांगणार नाही; तुला दुसरा आवडतो—जा. मी देखील ब्रह्मचर्य व्रत घेतलं आहे आणि संसार त्यागला आहे.
इत्युक्ता सा गता तत्र सखीभिः परिवारिता
असं सांगितल्यावर, ती आपल्या सखींसह तिथून निघून गेली.
निर्दिष्टा हि शनै राजन्साल्वराजपुरं प्रति। अथाम्बा साल्वंमागम्य साऽब्रवीत्प्रतिपूज्य तं
राजा, तिला तसं सांगितल्यावर, ती हळूहळू साल्वराजाच्या नगराकडे गेली. तिथे पोहोचल्यावर अंबेने साल्वाचा सन्मान करून त्याच्याशी बोलली.
पुरा निर्दिष्टभावा त्वामागतास्मि वरानन। देवव्रतं समुत्सृज्य सानुजं भरतर्षभम्
पूर्वी मी तुलाच निवडलं होतं, म्हणून मी इथे आले आहे, देवव्रत आणि त्याचा भाऊ, या भरतवंशातील वीरांना सोडून.
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विधिवन्मां समुद्यताम्
माझं मनापासून तुझ्याकडे येणं योग्य आहे, म्हणून तू मला स्वीकार, तुझं कल्याण होवो.
तयैवमुक्तः साल्वोपि प्रहसन्निदमब्रवीत्। निर्जिताऽसीह भीष्मेण मां विनिर्जित्य राजसु
असं ऐकून साल्व हसत म्हणाला—'राज्यांमध्ये मला हरवून, भीष्माने तुला जिंकून इथे आणलं.'
अन्येन निर्जितां भद्रे विसृष्टां तेन चालयात्। न गृह्णामि वरारोहे तत्र चैव तु गम्यताम्
सुंदर मुखी, दुसऱ्याने जिंकलेली आणि त्याने सोडलेली स्त्री मी स्वीकारू शकत नाही; म्हणून तू तिथेच जा.'
इत्युक्ता सा समागम्य कुरुराज्यमनुत्तमम्। अम्बाब्रवीत्ततो भीष्मं त्वयाऽहं सहसा हृता
असं ऐकून, ती पुन्हा कुरूंच्या अद्वितीय राज्यात आली. मग अंबेने भीष्माला सांगितलं—'तू मला जबरदस्तीने इथे आणलंस.'
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व त्वं भर्ता मम धर्मतः। यां यः स्वयंवरे कन्यां निर्जयेच्छौर्यसंपदा
क्षत्रिय धर्माचा विचार कर; नियमाने तू माझा पती आहेस. जो पुरुष स्वयंवरात आपल्या शौर्याने कन्येला जिंकतो—
राज्ञः सर्वान्विनिर्जित्य स तामुद्वाहयेद्ध्रुवम्। अतस्त्वमेव भर्ता मे त्वयाऽहं निर्जिता यतः
सर्व राजांना हरवून, तो नक्कीच तिच्याशी विवाह करतो. म्हणून, तूच माझा पती आहेस, कारण तू मला जिंकलंस.
तस्माद्वहस्व मां भीष्म निर्जितां संसदि त्वया। ऊर्ध्वरेता ह्यहमिति प्रत्युवाच पुनःपुनः
म्हणून, भीष्मा, सभेत जिंकलेल्या मला तू विवाह कर. 'मी ब्रह्मचर्य व्रत घेतलं आहे,' असं त्याने पुन्हा पुन्हा सांगितलं.
भीष्मं सा चाब्रवीदम्बा यथाजैषीस्तथा कुरु। एवमन्वगमद्भीष्मं षट्समाः पुष्करेक्षणा
अंबेनं भीष्माला म्हणाली, "तुम्ही जसं वचन दिलंत, तसं करा." मग ती कमळासारख्या डोळ्यांची स्त्री सहा वर्षं भीष्मामागे फिरत राहिली.
ऊर्ध्वरेतास्त्वहं भद्रे विवाहविमुखोऽभवम्। तमेव साल्वं गच्छ त्वं यः पुरा मनसा वृतः
"माझं मन आता लग्नाकडे नाही, मी ब्रह्मचर्य स्वीकारलं आहे, सोज्वळे. तू ज्याला मनाने आधी पसंत केलंस, त्या साल्वाकडे परत जा."
अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा। अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि
"तुला आधीच दुसऱ्यावर प्रेम होतं, तर मग तू स्वतःला माझ्यासाठी का सांगितलंस? जी मुलगी किंवा वधू दुसऱ्यावर आसक्त आहे, तिला आपल्या घरी ठेवू नये."
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे। विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति
"मी तुझ्याशी लग्न करणार नाही, आणि तुला माझ्या लहान भावाकडे, विचित्रवीर्याकडेही देणार नाही. शुभे, तू जिथे हवं तिथे जा."
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति। नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता
ती पुन्हा साल्वाकडे जाऊन म्हणाली, "राजा, मला स्वीकारा." साल्व म्हणाला, "माझ्याआधी दुसऱ्याने जिंकलेली मी स्वीकारणार नाही," आणि त्याने तिला नाकारलं.
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता। अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः
भीष्माने स्वतःला ब्रह्मचारी सांगून तिला नाकारलं; मग अंबा पुन्हा पुन्हा भीष्माकडे आणि साल्वाकडे जाऊन आली.
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप। अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी
राजा, अशा रीतीने येण्या-जाण्यात तिने सहा वर्षं घालवली. ती मनाने मोठी असलेली स्त्री जमिनीवर अश्रू सोडत राहिली, दुःख करत राहिली.
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा। श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना
तिचे स्तन भरदार आणि उंच, कंबरी रुंद, डोळे मोठे, कंबरेच्या वजनामुळे तिची चाल जड, आणि चेहरा पौर्णिमेच्या चंद्रासारखा तेजस्वी होता.
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा। सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्। पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे
पावसात कदंबाच्या झाडासारखे तिचे केस हलत होते, जणू काही अस्वस्थ होते. मग तिने हिमालयाच्या रम्य काठी, नदीच्या जवळ, बारा वर्षं कठोर तप केला.
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता। पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः
तिने आपली सर्व इंद्रिये आवरली, व्रत पाळलं, आणि फक्त अंगठ्यावर उभी राहिली; तिच्या या तपामुळे देवताही थरथरू लागले.
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम्। विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान्
तिचं ते कठोर तप पाहून, जे देवांना अस्वस्थ करणारं होतं, त्यातला एक देव अचंबित आणि आनंदी झाला, आणि तिला कृपा करण्याचा निर्धार केला.
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः। मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम्
अनंतसेन, म्हणजेच कुमार, वर देणारा प्रभू, त्याने राजकन्येचा सन्मान केला आणि तिला सुंदर हार दिला.