तमेकं रथवंशेन महता पर्यवारयन्। विकर्षन्तश्च चापानि विसृजन्तश्च सायकान्
त्यांनी मोठ्या रथांच्या रांगेने एकट्या त्याला वेढलं, धनुष्ये ओढत आणि बाण सोडत.
शस्त्राणि च विचित्राणि क्रुद्धास्तत्र व्यदर्शयन्। छादयन्तः शरैः पार्थं मेघा इव दिवाकरम्
रागावलेल्या त्या वीरांनी तिथे रंगीबेरंगी शस्त्रं दाखवली आणि पांडवाला बाणांनी झाकून टाकलं, जसं ढग सूर्याला झाकतात.
अभ्यद्रवन्त वेगेन क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम्। नरसिंहं रथोदाराः सिंहं मत्ता इव द्विपाः
रथावरचे बलवान क्षत्रिय वेगाने त्या नरसिंहावर तुटून पडले, जसं मदमस्त हत्ती सिंहावर तुटून पडतात.
तत्र पार्थस्य भुजयोर्महद्बलमदृश्यत। यत्क्रुद्धो बहुलाः सेनाः सर्वतः समवारयत्
तिथे पांडवाच्या हातातली मोठी ताकद दिसली, कारण तो रागाने सर्व बाजूंनी मोठ्या सैन्यांना थोपवून धरत होता.
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतो विभुः। इषुभिर्बुभिस्तूर्णं सर्वानेव समावृणोत्
शत्रूंची शस्त्रं आपल्या शस्त्रांनी परतवून, त्या पराक्रमीने सर्वांना झपाट्याने बाणांनी झाकून टाकलं.
तत्रान्तरिक्षे बाणानां प्रगाढानां विशाम्पते। सङ्घर्षेण महार्चिष्मान्पावकः समजायत
राजाधिराज, तिथे आकाशात घनदाट बाणांच्या धडकेत प्रचंड ज्वाळा असलेली आग पेटली.
तत्रतत्र महेष्वासैः श्वसद्भिः शोणितोक्षितैः। हयैर्नागैश्च सम्भिन्नैर्नदद्भिश्चारिकर्शन
अरिक्षण, इथे तिथे मोठे धनुर्धारी, त्यांचे घोडे आणि हत्ती जखमी होऊन रक्ताने माखलेले, जोरात श्वास घेत आणि गर्जना करत होते.
संरब्धैश्चारिभिर्वीरैः प्रार्थयद्भिर्जयं मृधे। एकस्थैर्बहुभिः क्रुद्धैरूष्मेव समजायत
रागावलेल्या पायदळाच्या वीरांनी विजयासाठी झुंज देत, एकटा विरुद्ध अनेक असे उभे राहून, तिथे प्रचंड ताप निर्माण झाला.
शरोर्मिणं ध्वजावर्तं नागनक्रं दुरत्ययम्। पदातिमत्स्यकलिलं शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनम्
तिथे बाणांची लाटा, ध्वजांची वावटळ, हत्ती आणि मगरांनी भरलेलं अडथळ्याचं समुद्र, पायदळ म्हणजे मासळींची गर्दी, आणि शंख-डमरूंचा गजर होता.
असङ्ख्येयमपारं च रजो नीरमतीव च। उष्णीषकमठं छत्रपताकाफेनमालिनम्
ते सैन्य मोजता न येणारे, अथांग होते, धुळीचं पाणी झालं होतं, शिरस्त्राणांच्या कड्या आणि छत्र-ध्वजांच्या फेसाने ते सजलेलं होतं.
रथसागरमक्षोभ्यं मातङ्गाङ्गशिलाचितम्। वेलाभूतस्तदा पार्थः पत्रिभिः समवारयत्
रथांचा तो समुद्र, हलवता न येणारा आणि हत्तींच्या देहांनी भरलेला, पांडवाने बाणांनी तटासारखा थोपवून धरला.
अर्जुने धरणीं प्राप्ते हयहस्ते च केशवे। एतदन्तरमासाद्य कथं पार्थो न घातितः
अर्जुन जमिनीवर गेला आणि केशवाने घोड्यांची लगाम धरली, त्या वेळेत पांडव कसा वाचला?
सद्यः पार्थिव पार्थेन निरुद्धाः सर्वपार्थिवाः। रथस्था धरणीस्थेन वाक्यमच्छान्दसं यथा
राजा, त्या क्षणी पांडवाने जमिनीवर असूनही सर्व राजांना, जे रथावर होते, जणू वेदाच्या मंत्रानेच थोपवून धरले.
स पार्थः पार्थिवान्सर्वान्भूमिस्थोपि रथस्थितान्। एको निवारयामास लोभः सर्वगुणानिव।।]
तो पांडव जमिनीवर उभा असूनही, एकट्याने रथावर असलेल्या सर्व राजांना थोपवून धरत होता, जसं लोभ सर्व गुणांना आवरतो.
ततो जनार्दनः सङ्ख्ये प्रियं पुरुषसत्तमम्। असम्भ्रान्तो महाबाहुरर्जुनं वाक्यमब्रवीत्
मग जनार्दनाने युद्धात शांतपणे आणि प्रेमाने अर्जुनाशी बोलले.
उदपानमिहाश्वानां नालमस्ति रणेऽर्जुन। परीप्सन्ते जलं चेमे पेयं न त्ववगाहनम्
अर्जुना, या रणभूमीत घोड्यांना पाणी पिण्यासाठी योग्य जागा नाही; हे फक्त प्यायला पाणी मागतात, आंघोळीला नाही.
इदमस्तीत्यसम्भ्रान्तो ब्रुवन्नस्त्रेण मेदिनीम्। अभिहत्यार्जुनश्चक्रे वाजिपानं सरः शुभम्
हे आहे, असे शांतपणे सांगून अर्जुनाने आपल्या अस्त्राने पृथ्वीवर वार केला आणि घोड्यांसाठी सुंदर तळे निर्माण केले.
[हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्। सुविस्तीर्णं प्रसन्नाम्भः प्रफुल्लवरपङ्कजम्
त्या तळ्यात हंस, बगळे आणि चक्रवाक पक्षी भरले होते, ते विस्तीर्ण, स्वच्छ पाण्याचे आणि फुललेल्या कमळांनी शोभलेले होते.
कूर्ममत्स्यगणाकीर्णमगाधमृषिसेवितम्। आगच्छन्नारदमुनिर्दर्शनार्थं कृतं क्षणात्।।]
त्या तळ्यात कासवे आणि मासे गटागट होते, ते खोल होते, ऋषी तिथे येत असत आणि नारद ऋषी ते पाहण्यासाठी क्षणात आले.
शरवंशं शरस्थूणं शराच्छादनमद्भुतम्। शरवेश्माकरोत्पार्थस्त्वष्टेवाद्भुतकर्मकृत्
पार्थाने बाणांचे भिंती, खांब आणि छप्पर असलेले अद्भुत बाणांचे घर तयार केले, जणू काही त्वष्टा चमत्कार करत आहे.
ततः प्रहस्य गोविन्दः साधुसाध्वित्यथाब्रवीत्। शरवेश्मनि पार्थेन कृते तस्मिन्महात्मना
तेव्हा गोविंद हसून म्हणाले, 'छान, फार छान,' जेव्हा त्या महात्मा पार्थाने ते बाणांचे घर तयार केले.
स ताँल्लब्धोदकान्स्नाताञ्जग्धान्नान्विगतक्लमान्। योजयामास संहृष्टः पुनरेव रथोत्तमे
त्यांना पाणी मिळाल्यावर, स्नान करून, जेवून, दम मिटल्यावर, तो आनंदाने पुन्हा त्यांना उत्तम रथाला जोडले.
स तं रथवरं शौरिः सर्वशस्त्रभृतां वरः। समास्थाय महातेजाः सार्जुनः प्रययौ द्रुतम्
सर्व शस्त्रधारींत श्रेष्ठ असलेला शौर्यवान, तेजस्वी शौरि, त्या उत्तम रथावर बसून अर्जुनासह वेगाने निघून गेला.
योजयित्वा हयांस्तस्य विधिदृष्टेन कर्मणा। रणे चचार गोविन्दस्तृणीकृत्य महारथान्
नियमाप्रमाणे घोडे जोडून, गोविंद रणभूमीत मोठ्या रथींची पर्वा न करता फिरू लागले.
रथं रथवरस्याजौ युक्तं लब्धोदकैर्हयैः। दृष्ट्वा कुरुबलश्रेष्ठाः पुनर्विमनसोऽभवन्
पाण्याने ताजेतवाने झालेले घोडे जोडलेला तो उत्तम रथ पाहून, कौरव सैन्याचे सेनापती पुन्हा निराश झाले.
विनिःस्वसन्तस्ते राजन्भग्नदंष्ट्रा इवोरगाः। घिगहोऽतिगतः पार्थः कृष्णश्चेत्यब्रुवन्पृथक्
राजा, ते सापासारखे तुटलेल्या दातांसारखे सुस्कारा टाकू लागले आणि वेगवेगळे म्हणू लागले, 'पार्थ आणि कृष्ण आमच्यापेक्षा पुढे गेले.'
तत्सैन्यं सर्वतो दृष्ट्वा रोमहर्षणमद्भुतम्। त्वरध्वमिति चाक्रन्दन्नैतदस्तीति चावुवन्
ते अद्भुत आणि अंगावर काटा आणणारे दृश्य सर्वत्र पाहून, संपूर्ण सैन्य ओरडू लागले, 'लवकर करा!' आणि म्हणू लागले, 'हे खरे आहे!'
सर्वक्षत्रस्य मिषतो रथेनैकेन दंशितौ। बालः क्रीडनकेनेव कदर्थीकृत्य नो बलम्
सर्व क्षत्रियांपुढे, फक्त एका रथावरून त्या दोघांनी आमचा तिरस्कार केला, जणू एखादा मुलगा खेळण्याने आमची ताकद कमी लेखतो.
क्रोशतां यतमानानामसंसक्तौ परन्तपौ। दर्शयित्वाऽत्मनो वीर्यं प्रयातौ सर्वराजसु
सर्वजण ओरडत आणि प्रयत्न करत असताना, त्या दोघांनी आपली शौर्य दाखवून सर्व राजांमध्ये निघून गेले.
यथा देवासुरे युद्धे तृणीकृत्य च दानवान्। इन्द्राविष्णू पुरा राजञ्जम्भस्य वधकाङ्क्षिणौ
राजा, जसे देव-दानवांच्या युद्धात इंद्र आणि विष्णू यांनी जंभाचा वध करण्यासाठी दानवांना तुच्छ मानले होते, तसेच.