अमर्षितो महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः। नरव्याघ्रं शिनेः पौत्रं द्रोणः किमकरोद्युधि
सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ, महान धनुर्धारी द्रोण, शिनिकुमार या नरसिंहावर रागावला असताना युद्धात काय केले?
सम्प्रस्रुतक्रोधविषो व्यादितास्यशरासनः। तीक्ष्णधारेषुदशनः सितनाराचदंष्ट्रवान्
त्याचा तोंड उघडा होता, धनुष्य ताणलेले, राग आणि विष ओसंडून वाहत होते, त्याचे तीक्ष्ण बाण जणू दात, पांढरे नाराच जणू दाढा भासत होते.
संरम्भामर्षताम्राक्षो महोरग इव श्वसन्। नरवीरः प्रमुदितः शोणैरश्वैर्महाजवैः
राग आणि संतापाने डोळे लाल झालेले, मोठ्या सर्पासारखे श्वास घेत, तो वीर आनंदाने आपल्या लाल आणि वेगवान घोड्यांना हाकत होता.
उत्पतद्भिरिवाकाशे क्रामद्भिरिव पर्वतम्। रुक्मपुङ्खाञ्शरानस्यन्युयुधानमुपाद्रवत्
जणू आकाशात उडी घेत, जणू पर्वत चढत, तो सोन्याच्या पिसाऱ्यांनी सजवलेल्या बाणांनी युयुधानावर तुटून पडला.
शरपातमहावर्षं रथघोषबलाहकम्। कार्मुकैरावृतं राजन्नाराचबहुविद्युतम्
राजा, त्या वेळी बाणांचा प्रचंड पाऊस कोसळत होता, रथांच्या गजराचा गडगडाट होत होता, धनुष्यांनी आकाश झाकलं होतं आणि असंख्य बाणांची चमक वीजेसारखी भासत होती.
शक्तिखङ्गाशनिधरं क्रोधवेगसमुत्थितम्। द्रोणमेघमनावार्यं हयमारुतचोदितम्
त्या वेळी क्रोधाच्या वेगाने उसळलेला, शूल, तलवारी आणि वज्र हातात घेतलेला, घोड्यांच्या वेगाने पुढे जाणारा, थांबवता न येणारा द्रोणाचा मेघ उभा राहिला.
दृष्ट्वैवाभिपतन्तं तं शूरः परपुरञ्जयः। उवाच सूतं शैनेयः प्रहसन्युद्धदुर्मदः
त्याला असे पुढे येताना पाहून, दुसऱ्यांच्या नगरांचा विजेता, पराक्रमी आणि युद्धाच्या उन्मादात हसणारा शैनेय सत्त्वाने आपल्या सारथ्याला म्हणाला.
एनं वै ब्राह्मणं शूरं स्वकर्मण्यनवस्थितम्। आश्रयं धार्तराष्ट्रस्य धर्मराजभयावहम्
हा ब्राह्मण खरंच धाडसी आहे, आपल्या कर्तव्यापासून कधीही ढळत नाही, धृतराष्ट्रपुत्रांचा आधार आहे आणि धर्मराजाला भीती दाखवणारा आहे.
शीघ्रं प्रजवितैरश्वैः प्रत्युद्याहि प्रहृष्टवत्। आचार्यं राजपुत्राणां सततं शूरमानिनम्
तू आमचे घोडे वेगाने हाक, आनंदाने राजपुत्रांचा गुरू, जो नेहमी स्वतःला वीर समजतो, त्याच्यासमोर आपला रथ घेऊन चल.
एवमुक्तस्ततः सूतः सात्यकस्यावहद्रथम्'। ततो रजतसङ्काशा माधवस्य हयोत्तमाः। द्रोणस्याभिमुखाः शीघ्रमगच्छन्वातरंहसः
असं सांगितल्यावर, सारथ्याने सात्यकीचा रथ पुढे नेला. मग माधवाचे चंद्रासारखे तेजस्वी घोडे वाऱ्यासारख्या वेगाने द्रोणाच्या दिशेने धावले.
ततस्तौ द्रोणशैनेयौ युयुधाते परन्तपौ। शरैरनेकसाहस्रैस्ताडयन्तौ परस्परम्
मग ते दोघे, द्रोण आणि सात्यकी, शत्रूंचा संहार करणारे, एकमेकांवर हजारो बाणांचा मारा करत युद्ध करू लागले.
इषुजालावृतं व्योम चक्रतुः पुरुषर्षभौ। पूरयामासतुर्वीरावुभौ दश दिशः शरैः। मेघाविवातपापाये धाराभिरितरेतरम्
त्या दोन्ही वीरांनी बाणांच्या जाळ्याने आकाश झाकून टाकलं आणि दोघांनीही दहा दिशांना बाणांनी भरून टाकलं, जणू काही मेघांनी पृथ्वीवर पावसाच्या धारांचा वर्षाव केला.
न स्म सूर्यस्तदा भाति न ववौ च समीरणः। हषुजालावृतं घोरमन्धकारं समन्ततः
त्या वेळी सूर्यही चमकत नव्हता, वारा ही वाहत नव्हता; सर्वत्र भीषण अंधार पसरला होता, कारण बाणांची गर्दी सर्वत्र होती.
अनाधृष्यमिवान्येषां शूराणामभवत्तदा। अन्धकारीकृते लोके द्रोणशैनेययोः शरैः
त्या वेळी, द्रोण आणि सात्यकी यांच्या बाणांनी जग अंधारलेलं असताना, त्यांचं युद्ध इतर वीरांसाठीही अगम्य झालं होतं.
तयोः शीघ्रास्त्रविदुषोर्द्रोणसात्वतयोस्तदा। नान्तरं शरवृष्टीनां ददृशे नरसिंहयोः
त्या दोघांमध्ये, जे वेगवान अस्त्रांचे जाणकार होते, बाणांच्या पावसात कुठेही फट दिसत नव्हती.
इषूणां सन्निपातेन शब्दो धाराभिघातजः। शुश्रुवे शक्रमुक्तानामशनीनामिव स्वनः
त्या बाणांच्या एकमेकांवर आदळण्याने जो आवाज झाला, तो जणू इंद्राने सोडलेल्या वज्रांचा गडगडाट वाटत होता.
नाराचैर्व्यतिविद्धानां शराणां रूपमाबभौ। आशीविषविदष्टानां सर्पाणामिव भारत
लोखंडी बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेल्या बाणांचं रूप, भारत, जणू एकमेकांना दंश करणाऱ्या सर्पांसारखं दिसत होतं.
तयोर्ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे युद्धशौण्डयोः। अजस्रं शैलशृङ्गाणां वज्रेणाहन्यतामिव
त्या दोन्ही युद्धपटूंच्या धनुष्यांच्या प्रत्यंचांचा आवाज, अखंडपणे, जणू पर्वतशिखरांवर वज्र आदळल्यासारखा घुमत होता.
उभयोस्तौ रथौ राजंस्ते चाश्वास्तौ च सारथी। रुक्मपुङ्खैः शरैछन्नाश्चित्ररूपा बभुस्तदा
राजा, त्या दोन्ही रथांवर, त्यांच्या घोड्यांवर आणि सारथ्यांवर सुवर्णबाणांची पुटं चढली होती आणि ते सर्व पाहताना अद्भुत वाटत होते.
निर्मलानामजिह्मानां नाराचानां विशाम्पते। निर्मुक्ताशीविपाभानां सम्पातोऽभूत्सुदारुणः
सरळ आणि निर्मळ, सोडलेल्या सर्पांसारख्या तेजस्वी लोखंडी बाणांचा एकमेकांशी फार भयंकर संघर्ष झाला.
उभयोः पतिते छत्रे तथैव पतितौ ध्वजौ। `निकृन्ततोः शरैस्तीक्ष्णैर्द्रोणसात्यकयो रणे
दोघांचे छत्रे खाली पडले आणि त्यांचे ध्वजही, कारण द्रोण आणि सात्यकी यांच्या तीक्ष्ण बाणांनी ते युद्धात छाटले गेले.
उभौ रुधिरसिक्ताङ्गावुभौ च विजयैषिणौ। स्रवद्भिः शोणितं गात्रैः प्रस्रुताविव वारणौ। अन्योन्यमभ्यविध्येतां जीवितान्तकरैः शरैः
दोघांचेही अंग रक्ताने माखले होते, दोघेही विजयासाठी झुंजत होते, जणू दोन हत्ती अंगावरून रक्त वाहवत आहेत, आणि त्यांनी एकमेकांवर प्राणघातक बाणांचा मारा केला.
गर्जितोत्कृष्टसन्नादाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः। उपारमन्महाराज व्याजहार न कश्चन
राजा, त्या प्रचंड गजराने आणि शंख-डमरूंच्या मोठ्या आवाजाने सगळीकडे गडगडाट झाला होता, पण अचानक सर्व काही शांत झालं; कुणीही एक शब्दही काढला नाही.
तुष्णींभूतान्यनौकानि योधा युद्धादुपारमन्। ददर्श द्वैरथं ताभ्यां जातकौतूहलो जनः
सर्व योद्धे शांत झाले आणि युद्ध थांबवले; लोकांना त्या दोघांच्या द्वंद्वयुद्धाचं कुतूहल वाटू लागलं आणि सगळे पाहू लागले.
रथिनो हस्तियन्तारो हयारोहाः पदातयः। अवैक्षन्ताचलैर्नेत्रैः परिवार्य नरर्षभौ
रथावरचे, हत्तीवरचे, घोड्यावरचे आणि पायदळ सैनिकांनी त्या दोन नरश्रेष्ठांना चौफेर वेढलं आणि सगळ्यांनी डोळे न हलवता त्यांच्याकडे पाहिलं.
हस्त्यनीकान्यतिष्ठन्त तथानीकानि वाजिनाम्। तथैव रथवाहिन्यः प्रतिव्यूह्य व्यवस्थिताः
हत्तींच्या तुकड्या, घोड्यांच्या फौजा आणि रथांची मांडणी सगळ्या आपापल्या जागी ठाम उभ्या राहिल्या.
मुक्ताविद्रुमचित्रैश्च मणिकाञ्चनभूषितैः। ध्वजैराभरणैश्चित्रैः कवचैश्च हिरण्मयैः
मोत्यांनी, प्रवाळांनी सजवलेल्या ध्वजांनी, रत्नांच्या आणि सोन्याच्या दागिन्यांनी, आणि झळाळत्या सोन्याच्या कवचांनी ते सगळे शोभून दिसत होते.
वैजयन्तीपताकाभिः परिस्तोमाङ्गकम्बलैः। विमलैर्निशितैः शस्त्रैर्हयानां च प्रकीर्णकैः
वैजयंत ध्वजांनी, सुंदर वस्त्रांनी, स्वच्छ आणि धारदार शस्त्रांनी, तसेच घोड्यांच्या विखुरलेल्या सजावटींनी ते सजले होते.
जातरूपमयीभिश्च राजतीभिश्च मूर्धसु। गजानां कुम्भमालाभिर्दन्तवेष्टैश्च भारत
सोन्याच्या आणि चांदीच्या मुकुटांनी, हत्तींच्या कपाळावरच्या हारांनी, आणि दातांच्या अलंकारांनी, हे भरतवंशीय, सगळे शोभून दिसत होते.
सबलाकाः सखद्योताः सैरावतशतहदाः। अदृश्यन्तोष्णपर्याये मेघानामिव वागुराः
सैन्यासह, तेजस्वी दागिन्यांसह, आणि शंभर ऐरावतांसारख्या बलाढ्य हत्तींसह, ते रणात विजेने झाकलेल्या मेघांसारखे दिसत होते.