रथानीकावगाढश्च वारणाश्वशतैर्वृतः। अदृश्यत पदा पार्थो घनैः सूर्य इवावृतः
रथांच्या व्यूहात शिरलेला, शेकडो हत्ती आणि घोड्यांनी वेढलेला पार्था पायदळावर दिसत होता, जणू घनदाट ढगांनी झाकलेला सूर्य.
नानाविधैश्च शस्त्रौघैः पात्यमानैर्महारणे। न सन्धिः शक्यते भेत्तुं वर्मबन्धस्य तस्य तु
त्या मोठ्या युद्धात अनेक प्रकारच्या शस्त्रांचा वर्षाव होत असतानाही, त्याच्या कवचाच्या बांधणीला कुठेही तडा जाऊ शकला नाही.
स तेन वर्मणा गुप्तो वृत्रं देवरिपुं तदा। जघान समरेऽभीतः शक्रो देवाग्रणीस्तदा
त्या कवचाने सुरक्षित झालेल्या इंद्राने, देवांचा शत्रू वृत्र याला युद्धात निर्भयपणे ठार केले.
तं च मन्त्रमयं बन्धं वर्म चाङ्गिरसे ददौ। अङ्गिराः प्राह पुत्रस्य मन्त्रज्ञस्य बृहस्पतेः। बृहस्पतिरथोवाच अग्निवेश्याय धीमते
तो मंत्रमय बंध आणि कवच अंगिरसाला दिला; अंगिरसाने आपल्या पुत्र बृहस्पतीला, जो मंत्र जाणणारा होता, सांगितले; आणि मग बृहस्पतीने ते बुद्धिमान अग्निवेश्याला सांगितले.
अग्निवेश्यो मम प्रादात्तेन बध्नामि वर्म ते। तवाह्य देहरक्षार्थं मन्त्रेण नृपसत्तम
अग्निवेश्याने ते मला दिले; त्यामुळे, राजश्रेष्ठ, मी तुझ्या देहाच्या रक्षणासाठी मंत्राने हे कवच बांधतो.
एवमुक्त्वा ततो द्रोणस्तव पुत्रं महाद्युतिम्। पुनरे वचः प्राह शनैराचार्यपुङ्गवः
असे म्हणून, मोठ्या तेजाचा तुझा पुत्र असलेल्या राजाला, श्रेष्ठ आचार्य द्रोण पुन्हा हळू आवाजात बोलू लागला.
ब्रह्मसूत्रेण बध्नामि कथचं तव भारत। हिरण्यगर्भेण यथा बद्धं विष्णोः पुरा रणे
भारत, मी ब्रह्मसूत्राने तुझे कवच बांधतो, जसे हिरण्यगर्भाने पूर्वी युद्धात विष्णूचे कवच बांधले होते.
यथा च ब्रह्मणा बद्धं सङ्ग्रामे तारकामये। शक्रस्य कवचं दिव्यं तथा बध्नाम्यहं तव
आणि जसे ब्रह्मदेवाने तारकासुराच्या युद्धात इंद्राचे दिव्य कवच बांधले, तसेच मी तुझे कवच बांधतो.
बद्धा तु कवचं तस्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम्। प्रेषयामास राजानं युद्धाय महते द्विजः
मंत्राने आणि विधिपूर्वक कवच बांधून त्या ब्राह्मणाने राजाला मोठ्या युद्धासाठी पाठवले.
स सन्नद्धो महाबाहुराचार्येण महात्मना। `प्रस्थितः सहसा राजन्यत्र यातो धनञ्जयः
महात्मा आचार्याने सज्ज केलेला, मोठ्या बाहूंचा तो राजा तिथे झपाट्याने निघाला जिथे धनंजय गेला होता.
रथानां च सहस्रेण त्रिगर्तानां प्रहारिणाम्। तथा दन्तिसहस्रेण मत्तानां वीर्यशालिनाम्
त्रिगर्तांच्या हजारो रणधाड्या रथांसह, तसेच हजारो मदमस्त आणि पराक्रमी हत्तींसह तो निघाला.
अश्वानां नियुतेनैव तथाऽन्यैश्च महारथैः। वृतः प्रायान्महाबाहुरर्जुनस्य रथं प्रति
दहा हजार घोड्यांसह आणि इतर अनेक मोठ्या रथींसह, तो मोठ्या बाहूंचा राजा अर्जुनाच्या रथाकडे निघाला.
नानावादित्रघोषेण यथा वैरोचनिस्तथा
विविध वाद्यांच्या गजरात, जणू विरोचनपुत्रच पुढे चालला आहे असे वाटावे, असा गडगडाट झाला.
ततः शब्दो महानासीत्सैन्यानां तव भारत। अगाधं प्रस्थितं दृष्ट्वा समुद्रमिव कौरवम्
मग तुझ्या सैन्यात मोठा गजर झाला, भारत, कारण खोल समुद्रासारखे कौरव सैन्य पुढे सरकत असल्याचे सर्वांनी पाहिले.
ते हयाः साध्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः। पारावतसवर्णाश्च रक्तशोणाश्च संयुगे
त्या घोड्यांचा वेग वाऱ्यासारखा होता आणि ते युद्धात फारच शोभून दिसत होते; काही कबुतरासारख्या रंगाचे, काही रक्तासारखे लाल होते.
पारावतसवर्णास्ते रक्तशोणविमिश्रिताः। हयाः शुशुभिरे राजन्मेघा इव सविद्युतः
राजा, कबुतरासारख्या रंगाचे आणि रक्तलाल रंग मिसळलेले ते घोडे, विजेसह ढगांसारखे शोभून दिसत होते.
धृष्टद्युम्नस्तु सम्प्रेक्ष्य द्रोणमभ्याशमागतम्। असिचर्माददे वीरो धनुरुत्सृज्य भारत
धृष्टद्युम्नाने द्रोण जवळ येताना पाहिल्यावर, वीराने आपले धनुष्य बाजूला ठेवले आणि तलवार व ढाल उचलली.
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म पार्षतः परवीरहा। ईषायाः समतिक्रम्य द्रोणस्य रथमाविशत्
शत्रूंचा संहार करणारा, पृषतपुत्र धृष्टद्युम्न, कठीण काम करण्याचा निर्धार करून, रथाच्या जुव्यापलीकडे उडी मारून द्रोणाच्या रथात शिरला.
अतिष्ठद्युगमध्ये स युगसन्नहनेषु च। जघनार्धेषु चाश्वानां तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन्
तो जुव्याच्या मधोमध, जुव्याच्या सांध्यांवर आणि घोड्यांच्या मागच्या भागात उभा राहिला; त्याचे हे धाडस सैन्यांनी कौतुकाने पाहिले.
खङ्गेन चरतस्तस्य शोणाश्वानधितिष्ठतः। न ददार्शान्तरं द्रोणस्तदद्भुतमिवाभवत्
तो तलवार घेऊन लाल घोड्यांमध्ये फिरत असताना, द्रोणाला कुठेही संधी दिसली नाही; हे सर्व काही अद्भुतच वाटले.
यथा श्येनस्य पतनं वनेष्वामिषगृद्धिनः। तथैवासीदभीसारस्तस्य द्रोणं जिघांसतः
जसा मांसासाठी लालायित गरुड जंगलात झडप घालतो, तशीच धृष्टद्युम्नाची द्रोणावर झडप होती.
ततः शरशतेनास्य शतचन्द्रं समाक्षिपत्। द्रोणो द्रुपद पुत्रस्य खङ्गं च दशभिः शरैः
मग द्रोणाने शंभर बाणांनी त्याच्या शंभर चंद्रांनी सजवलेल्या ढालीवर वार केला आणि दहा बाणांनी द्रुपदपुत्राच्या तलवारीवर प्रहार केला.
हयांश्चैव चतुःषष्ट्या शराणां जघ्निवान्बली। ध्वजं छत्रं च भल्लाभ्यां तथा तौ पार्ष्णिसारथी
शक्तिशाली द्रोणाने चौसष्ट बाणांनी त्याचे घोडे मारले, दोन भल्लांनी ध्वज आणि छत्र खाली पाडले, तसेच सारथी आणि रथचालकावरही प्रहार केला.
अथास्मै त्वरितो बाणमपरं जीवितान्तकम्। धृष्टद्युम्नाय चिक्षेप वज्रं वज्रधरो यथा
मग द्रोणाने घाईने आणखी एक प्राणघातक बाण धृष्टद्युम्नावर सोडला, जणू वज्रधारी आपले शस्त्र फेकतो तसा.
तं चतुर्दशभिस्तीक्ष्णैर्बाणैश्चिच्छेद सात्यकिः। ग्रस्तमाचार्यमुख्येन धृष्टद्युम्नं व्यमोचयत्
सात्यकीने त्या बाणाला चौदा तीक्ष्ण बाणांनी तुकडे तुकडे केले आणि आचार्यांच्या तावडीतून धृष्टद्युम्नाची सुटका केली.
सिंहेनेव मृगं ग्रस्तं नरसिंहेन मारिष। द्रोणाद्वै मोचयामास पाञ्चाल्यं शिनिपुङ्गवः
जसा सिंह दुसऱ्या सिंहाच्या तावडीत सापडलेल्या हरणाची सुटका करतो, तसा शिनिकुलातील श्रेष्ठ सात्यकीने पाञ्चालाचा द्रोणाच्या हातून उद्धार केला.
सात्यकिं प्रेक्ष्य गोप्तारं पाञ्चाल्यं च महाहवे। शराणां त्वरितो द्रोणः षड्विंशत्या समार्पयत्
सात्यकी पाञ्चालाचा रक्षणकर्ता आहे हे पाहून, त्या मोठ्या युद्धात द्रोणाने त्वरित त्यांच्यावर छावीस बाणांचा वर्षाव केला.
ततो द्रोणं शिनेः पौत्रो ग्रसन्तमपि सृञ्जयान्। प्रत्यविध्यच्छितैर्बाणैः षड्विंशत्या स्तनान्तरे
मग शिनिकुमार सात्यकीने, द्रोण सृंजयांवर तुटून पडत असतानाच, छावीस तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्या छातीवर प्रहार केला.
ततः सर्वे रथास्तूर्णं पाञ्चाल्या जयगृद्धिनः। सात्वताभिसृते द्रोणे धृष्टद्युम्नमवाक्षिपन्
मग विजयाच्या इच्छेने पाञ्चालांचे सर्व रथ त्वरित द्रोणावर तुटून पडले, सात्वतांनी हल्ला केल्यावर त्यांनी धृष्टद्युम्नाला वेढले.
बाणे तस्मिन्निकृत्ते तु धृष्टद्युम्ने च मोक्षिते। तेन वृष्णिप्रवीरेण युयुधानेन सञ्जय
तो बाण सात्यकीने छेदला आणि धृष्टद्युम्नाची सुटका केली, हे वृष्णिकुलातील श्रेष्ठ युयुधानाने केले, संजय.