तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ। वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ
फाल्गुनाच्या बाणांनी त्यांचे हात आणि डोकी उडाली, आणि ते दोघे वाऱ्याने मोडलेल्या झाडांसारखे जमिनीवर कोसळले.
श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चेवाश्रुतायुषः। लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम्
शृतायुषाचा मृत्यू आणि अशृतायुषाचा वध, हे पाहून सगळ्या लोकांना जणू समुद्र आटल्यासारखं आश्चर्य वाटलं.
तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतं रथान्। प्रत्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान्
त्यांच्या मागे असलेल्या अनुयायांना आणि आणखी पाचशे रथांना मारून, अर्जुन परत भारत सैन्याकडे गेला आणि उत्तम योद्ध्यांना पराभूत करू लागला.
श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाश्रुतायुषम्। नियतायुश्च सङ्क्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत
शृतायुष आणि अशृतायुष मारले गेलेले पाहून, नियतायुष आणि दीर्घायुष हे दोघेही, हे भारत, प्रचंड संतापले.
पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रति जग्मतुः। किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ
त्या दोघांचे पुत्र, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, वडिलांच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन, कुंतीपुत्रावर विविध बाणांचा वर्षाव करत पुढे आले.
तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः सन्नतपर्वभिः। प्रैषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति
अर्जुनाने, प्रचंड रागाने, क्षणातच, मजबूत सांध असलेल्या बाणांनी त्या दोघांनाही यमाच्या लोकात पाठवले.
लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा। नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुङ्गवाः
जसा हत्ती कमळाच्या तलावात गोंधळ घालतो, तसा अर्जुन सैन्यात धुमाकूळ घालत होता. श्रेष्ठ क्षत्रियही पार्थाला थांबवू शकले नाहीत.
अङ्गास्तु गजसङ्घैश्च पाण्डवं पर्यवारयन्। क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः
अंग देशातील हत्तींच्या फौजांनी, हजारो प्रशिक्षित हत्तीस्वारांनी, रागाने पांडवाला वेढून घेतलं.
दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः। प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः
दुर्योधनाच्या आज्ञेने, पर्वतासारख्या मोठ्या हत्तींसह, पूर्व आणि दक्षिण दिशेतील, कळिंगांसह इतर राजे युद्धात उतरले.
तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः। निचकर्त शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान्
ते सर्व वेगाने धावत असताना, अर्जुनाने गांडीवातून सुटलेल्या बाणांनी त्यांची डोकी आणि सुंदर दागिने असलेल्या भुजा छाटून टाकल्या.
तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः। बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता
त्यांची डोकी आणि कंकणांनी सजलेल्या भुजा जमिनीवर विखुरलेल्या होत्या; जणू सोन्याच्या खडकांवर साप पसरले आहेत, तसं दृश्य दिसत होतं.
बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च। पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः
बाणांनी छाटलेल्या भुजा आणि फोडलेली डोकी झाडावरून पक्षी पडावेत तशी खाली पडताना दिसत होती.
शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रसृतशोणिताः। अदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव
हजारो बाणांनी भोसकलेले आणि रक्ताने न्हालेल्या हत्ती पावसाळ्यात लाल मातीच्या पाण्याने वाहणाऱ्या डोंगरांसारखे दिसत होते.
निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः। गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः
भीमसेनाच्या तीक्ष्ण बाणांनी मारलेले, हत्तींच्या पाठीवर बसलेले, वेगवेगळ्या भयानक रूपांचे परदेशी योद्धे रणभूमीत मृत पडले होते.
नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः। रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः
रंगीत वस्त्रे घातलेले, विविध शस्त्रांनी सुसज्ज, रक्ताने माखलेली त्यांची शरीरे, रंगीबेरंगी बाणांनी घायाळ होऊन चमकत होती.
शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः। सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः
अर्जुनाच्या बाणांनी जखमी झालेले हत्ती रक्त ओकू लागले, त्यांची शरीरे हजारो ठिकाणी तुटली होती, आणि त्यांच्यासोबत स्वार व सेवकही होते.
चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः। भृशं त्रस्ताश्च बहवः स्वानेव ममृदुर्गजाः
काही ओरडू लागले, काही खाली पडले, तर काही सैरावैरा धावत होते; अनेक जण भीतीने आपलेच हत्ती पायदळी तुडवत होते.
सोत्तरायुधिनश्चैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः। विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः
शस्त्रधारी स्वारांसह, विषासारखे भयंकर, असुरी मायाजाळ करणारे आणि भीषण डोळ्यांचे ते हत्ती रणांगणात तुफान चाल करून आले.
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सह बाह्लिकैः। काकवर्णा दुराचाराः स्त्रीलोलाः कलहप्रियाः
यवन, पारद, शाक आणि बाह्लिक हे सर्व, कावळ्यासारखे काळे, वाईट वर्तनाचे, स्त्रीलंपट आणि भांडखोर होते.
द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातङ्गविक्रमाः। गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः
तेथे द्राविड योद्धे मदमस्त हत्तींसारख्या ताकदीने लढत होते—गायीच्या वंशातून जन्मलेले, मृत्यूसमान भीषण आणि रणात पराक्रमी परदेशी.
दार्वातिसारा दरदाः पुण्ड्राश्चैव सहस्रशः। ते न शक्याः स्म सङ्ख्यातुं व्राताः शतसहस्रशः
दार्वा, तिसार, दरद आणि पुंड्र या जमाती हजारोंच्या संख्येने उपस्थित होत्या; त्या असंख्य टोळ्यांची मोजदादच होऊ शकत नव्हती.
अभ्यवर्षन्त ते सर्वे पाण्डवं निशितैः शरैः। अवाकिरंश्च ते म्लेच्छा नानायुद्धविशारदाः
त्या सर्वांनी पांडवावर तीक्ष्ण बाणांचा मारा केला, आणि विविध युद्धकौशल्य असलेले परदेशी योद्धे त्याला बाणांनी झाकून टाकू लागले.
तेषामपि ससर्जाशु शरवृष्टिं धनञ्जयः। सृष्टिस्तथाविधा ह्यासीच्छलभानामिवायतिः
त्यांच्यावर धनंजयाने झपाट्याने बाणांचा पाऊस पाडला, जणू काही ढग टोळधाडीवर मुसळधार पाऊस पाडतो आहे.
अभ्रच्छायामिव शरैः सैन्ये कृत्वा धनञ्जयः। मुण्डार्धमुण्डाञ्जटिलानशुचीञ्जटिलाननान्। म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रतेजसा
धनंजयाने आपल्या बाणांनी सैन्यावर ढगासारखी सावली केली आणि आपल्या शस्त्रतेजाने तेथे जमलेले सर्व परदेशी—मुंड, अर्धमुंड, जटा असलेले, अपवित्र—यांना नष्ट केले.
शरैश्च शतशो विद्धास्ते सङ्घा गिरिचारिणः। प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वरवासिनः
शेकडो बाणांनी जखमी झालेले डोंगरात राहणारे ते टोळके भीतीने रणभूमीतून पळाले.
गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शितैः शरैः। बकाः कङ्का वृका भूमावपिबन्रुधिरं मुदा
तीक्ष्ण बाणांनी मारलेले हत्ती, घोडे आणि परदेशी योद्धे जमिनीवर पडले होते; त्यांचे रक्त बगळे, कांग आणि लांडगे आनंदाने पित होते.
पत्त्यश्वरथनागैश्च प्रच्छन्नकृतसङ्क्रमाम्। शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाद्वलाम्। प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरङ्गिणीम्
पायदळ, घोडदळ, रथ आणि हत्ती यांनी गुप्त वाटांनी जात, त्यांनी बाणांच्या पावसाने भरलेली, केसांचे गवत आणि गवताचे शैवाल असलेली, रक्ताच्या लाटा उसळणारी भयंकर नदी निर्माण केली.
छिन्नाङ्गुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसन्निभाम्। प्राकरोद्गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम्
कापलेल्या बोटांनी आणि लहान मास्यांनी भरलेली, हत्तींच्या गर्दीने गच्च झालेली, युगाच्या शेवटी काळासारखी ती नदी रक्ताने उत्तर दिशेला वाहू लागली.
देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्वरथसादिनाम्। यथा स्थलं च निम्नं च न स्याद्वर्षति वासवे। तथाऽऽसीत्पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता
हत्ती, घोडे आणि रथ चालवणाऱ्या राजपुत्रांच्या देहांतून वाहणाऱ्या रक्ताने संपूर्ण पृथ्वी उंचसखल भागांत जणू इंद्राने पाऊस पाडावा तशी भरून गेली होती.
षट्सहस्रान्हयान्वीरान्पुनर्दशशतान्वरान्। प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः
त्या क्षत्रियश्रेष्ठाने सहा हजार शूर घोडेस्वार आणि पुन्हा हजार उत्तम योद्धे मृत्यूच्या प्रदेशात पाठवले.