सा ज्वलन्ती महोल्केव तमासाद्य महारथम्। सविस्फुलिङ्गा निर्भिद्य निपपात महीतले
ती भाला मोठ्या उल्केसारखी जळत, ठिणग्या उडवत, त्या महान रथावर आदळली आणि फाडून जमिनीवर पडली.
शक्या त्वभिहतो गाढं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः। समाश्वास्य महातेजाः सृक्विणी परिलेलिहन्
शक्याला जोरात आदळून, चक्कर येऊनही, तो महातेजस्वी स्वतःला सावरत, ओठ चाटत उभा राहिला.
तं चतुर्दशभिः पार्थो नाराचैः कङ्कपत्रिभिः। साश्वध्वजधनुःसूतं विव्याधाचिन्त्यविक्रमः
मग पार्थाने, अपूर्व शौर्य दाखवत, चौदा लोखंडी गिधाडपिसांच्या बाणांनी त्याला, त्याचे घोडे, ध्वज, धनुष्य आणि सारथी यांना भेदले.
रथं चान्यैः सुबहुभिश्चक्रे विशकलं शरैः। सुदक्षिणं तं काम्भोजं मोघसङ्कल्पविक्रमम्। बिभेद हृदि बाणेन पृथुधारेण पाण्डवः
अनेक इतर बाणांनी त्याने रथाचा चुराडा केला; आणि पांडवाने, व्यर्थ प्रयत्न करणाऱ्या काम्बोज सुदक्षिणाला, रुंद पात्याच्या बाणाने हृदयात भेदले.
स भिन्नवर्मा स्रस्ताङ्गः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः। पपाताभिमुखः शूरो यन्त्रमुक्त इव ध्वजः
त्याचं कवच फाटलेलं होतं, हातपाय शिथिल झाले होते, मुकुट आणि कंकण गळून पडले होते. तो शूरवीर ध्वज जसा दोर तुटल्यावर पुढे झुकून पडतो, तसा तोही समोरच्याच दिशेला कोसळला.
गिरेः शिखरजः श्रीमान्सुशाखः सुप्रतिष्ठितः। निर्भग्न इव वातेन कर्णिकारो हिमात्यये। विशीर्णः पतितो राजा प्रसार्य विपुलौ भुजौ
डोंगराच्या टोकावर उभा असलेला, सुंदर फांद्या असलेला, भक्कमपणे रुजलेला कर्णिकार वृक्ष वाऱ्याने मोडून पडावा, तसा तो राजा दोन्ही भुजा पसरून खाली कोसळला.
शेते स्म निहतो भूमौ काम्भोजास्तरणोचितः। महार्हाभरणोपेतः सानुमानिव पर्वतः
जो नेहमी मऊशार गादीवर झोपायचा, अंगावर मौल्यवान दागिने असायचे, असा तो राजा पर्वताच्या कड्यासारखा मृत्यू पावून जमिनीवर पडला होता.
सुदर्शनीयस्ताम्राक्षः कर्णिना स सुदक्षिणः। पुत्रः काम्भोजराजस्य पार्थेन विनिपातितः
सुंदर, तांबड्या डोळ्यांचा, कर्णिनासह असलेला, काम्बोज राजाचा पुत्र सुदक्षिण, अर्जुनाच्या बाणांनी भूमीवर पडला.
धारयन्नग्निसङ्काशां शिरसा काञ्चनीं स्रजम्। अशोभत महाबाहुर्व्यसुर्भूमौ निपातितः
अग्नीसारखी तेजस्वी, सोन्याची माळ डोक्यावर घातलेला, बलवान सुदक्षिण जमिनीवर निपचित पडला तरी त्याचं तेज कमी झालं नाही.
ततः सर्वाणि सैन्यानि व्यद्रवन्त सुतस्य ते। हतं श्रुतायुधं दृष्ट्वा काम्भोजं च सुदक्षिणम्
शृतायुध आणि काम्बोजांचा सुदक्षिण मारला गेल्याचं पाहून तुझ्या पुत्राची सगळी सैन्ये पळून गेली.
तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ। वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ
फाल्गुनाच्या बाणांनी त्यांचे हात आणि डोकी उडाली, आणि ते दोघे वाऱ्याने मोडलेल्या झाडांसारखे जमिनीवर कोसळले.
श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चेवाश्रुतायुषः। लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम्
शृतायुषाचा मृत्यू आणि अशृतायुषाचा वध, हे पाहून सगळ्या लोकांना जणू समुद्र आटल्यासारखं आश्चर्य वाटलं.
तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतं रथान्। प्रत्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान्
त्यांच्या मागे असलेल्या अनुयायांना आणि आणखी पाचशे रथांना मारून, अर्जुन परत भारत सैन्याकडे गेला आणि उत्तम योद्ध्यांना पराभूत करू लागला.
श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाश्रुतायुषम्। नियतायुश्च सङ्क्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत
शृतायुष आणि अशृतायुष मारले गेलेले पाहून, नियतायुष आणि दीर्घायुष हे दोघेही, हे भारत, प्रचंड संतापले.
पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रति जग्मतुः। किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ
त्या दोघांचे पुत्र, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, वडिलांच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन, कुंतीपुत्रावर विविध बाणांचा वर्षाव करत पुढे आले.
तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः सन्नतपर्वभिः। प्रैषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति
अर्जुनाने, प्रचंड रागाने, क्षणातच, मजबूत सांध असलेल्या बाणांनी त्या दोघांनाही यमाच्या लोकात पाठवले.
लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा। नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुङ्गवाः
जसा हत्ती कमळाच्या तलावात गोंधळ घालतो, तसा अर्जुन सैन्यात धुमाकूळ घालत होता. श्रेष्ठ क्षत्रियही पार्थाला थांबवू शकले नाहीत.
अङ्गास्तु गजसङ्घैश्च पाण्डवं पर्यवारयन्। क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः
अंग देशातील हत्तींच्या फौजांनी, हजारो प्रशिक्षित हत्तीस्वारांनी, रागाने पांडवाला वेढून घेतलं.
दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः। प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः
दुर्योधनाच्या आज्ञेने, पर्वतासारख्या मोठ्या हत्तींसह, पूर्व आणि दक्षिण दिशेतील, कळिंगांसह इतर राजे युद्धात उतरले.
तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः। निचकर्त शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान्
ते सर्व वेगाने धावत असताना, अर्जुनाने गांडीवातून सुटलेल्या बाणांनी त्यांची डोकी आणि सुंदर दागिने असलेल्या भुजा छाटून टाकल्या.
तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः। बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता
त्यांची डोकी आणि कंकणांनी सजलेल्या भुजा जमिनीवर विखुरलेल्या होत्या; जणू सोन्याच्या खडकांवर साप पसरले आहेत, तसं दृश्य दिसत होतं.
बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च। पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः
बाणांनी छाटलेल्या भुजा आणि फोडलेली डोकी झाडावरून पक्षी पडावेत तशी खाली पडताना दिसत होती.
शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रसृतशोणिताः। अदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव
हजारो बाणांनी भोसकलेले आणि रक्ताने न्हालेल्या हत्ती पावसाळ्यात लाल मातीच्या पाण्याने वाहणाऱ्या डोंगरांसारखे दिसत होते.
निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः। गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः
भीमसेनाच्या तीक्ष्ण बाणांनी मारलेले, हत्तींच्या पाठीवर बसलेले, वेगवेगळ्या भयानक रूपांचे परदेशी योद्धे रणभूमीत मृत पडले होते.
नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः। रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः
रंगीत वस्त्रे घातलेले, विविध शस्त्रांनी सुसज्ज, रक्ताने माखलेली त्यांची शरीरे, रंगीबेरंगी बाणांनी घायाळ होऊन चमकत होती.
शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः। सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः
अर्जुनाच्या बाणांनी जखमी झालेले हत्ती रक्त ओकू लागले, त्यांची शरीरे हजारो ठिकाणी तुटली होती, आणि त्यांच्यासोबत स्वार व सेवकही होते.
चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः। भृशं त्रस्ताश्च बहवः स्वानेव ममृदुर्गजाः
काही ओरडू लागले, काही खाली पडले, तर काही सैरावैरा धावत होते; अनेक जण भीतीने आपलेच हत्ती पायदळी तुडवत होते.
सोत्तरायुधिनश्चैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः। विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः
शस्त्रधारी स्वारांसह, विषासारखे भयंकर, असुरी मायाजाळ करणारे आणि भीषण डोळ्यांचे ते हत्ती रणांगणात तुफान चाल करून आले.
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सह बाह्लिकैः। काकवर्णा दुराचाराः स्त्रीलोलाः कलहप्रियाः
यवन, पारद, शाक आणि बाह्लिक हे सर्व, कावळ्यासारखे काळे, वाईट वर्तनाचे, स्त्रीलंपट आणि भांडखोर होते.
द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातङ्गविक्रमाः। गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः
तेथे द्राविड योद्धे मदमस्त हत्तींसारख्या ताकदीने लढत होते—गायीच्या वंशातून जन्मलेले, मृत्यूसमान भीषण आणि रणात पराक्रमी परदेशी.