ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि बलादितः। ते यतध्वं परं शक्त्या विजयायेतराय वा
हे पृथ्वीचे राजांनो, मी तिला बळाने मिळवायचे ठरवले आहे; म्हणून तुमच्या संपूर्ण शक्तीनिशी प्रयत्न करा, जिंकता आलं तर जिंका, नाहीतर हराल.
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान्
असे म्हणून त्या वीराने सर्व राजांना आणि काशीच्या बलाढ्य राजालाही संबोधले.
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम्। आमन्त्र्य च स तान्प्रायाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः
त्या कौरवाने सर्व कन्यांना आपल्या रथावर बसवले, सर्वांना निरोप दिला आणि त्या कन्यांना घेऊन झपाट्याने निघून गेला.
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः। संस्पृशन्तः स्वकान्बाहून्दशन्तो दशनच्छदान्
तेव्हा सर्व राजे प्रचंड संतापले, त्यांनी आपापले हात घट्ट धरले आणि रागाने ओठ चावू लागले.
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम्। आमुञ्चतां च वर्माणि संभ्रमः सुमहानभूत्
ते सर्वजण घाईघाईने दागिने आणि कवच घालत होते, त्यामुळे मोठा गोंधळ उडाला.
ताराणामिव संपातो बभूव जनमेजय। भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वशः
त्यांच्या दागिन्यांचा आणि कवचांचा सर्वत्र पडलेला गोंधळ जणू ताऱ्यांचा मेळावा वाटत होता, हे जनमेजय.
सवर्मभिर्भूषणैश्च प्रकीर्यद्बिरितस्ततः। सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः
कवच आणि दागिने सगळीकडे विखुरलेले, रागाने डोळे लाल झालेले, भुवया ताठर झालेल्या, संतापाने पेटलेले ते राजे—
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान्सदश्वैरुपकल्पितान्। रथानास्थाय ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः
रथचालकांनी सजवलेले, सुंदर घोड्यांनी जुंपलेले रथ, सर्व शस्त्रांनी सज्ज होऊन ते वीर त्यावर चढले.
प्रयान्तमथ कौरव्यमनुसस्रुरुदायुधाः। ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत। एकस्य च बहूनां च तुमुलं रोमहर्षणम्
ते सर्व शस्त्रधारी राजे निघून जाणाऱ्या कौरवाचा पाठलाग करू लागले; मग त्या एकाच्या आणि अनेक राजांच्या मध्ये प्रचंड, अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले, हे भारत.
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मिन्युगपदाक्षिपन्। अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तथाऽन्तरा
त्यांनी एकाच वेळी दहा हजार बाण त्याच्यावर सोडले; पण ते पोहोचण्याआधी भीष्माने ते सर्व बाण मध्येच अडवले.
अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना। ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवार्य तम्
भीष्माने मोठ्या, काटेरी बाणांच्या वर्षावाने ते सर्व छाटून टाकले; मग सर्व राजांनी त्याला चहुबाजूंनी वेढले.
ववृषुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः। स तं बाणमयं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः
राजांनी त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव केला, जणू ढगांनी पर्वतावर पाऊस पाडावा; पण त्याने स्वतःच्या बाणांनी तो सारा वर्षाव थोपवला.
ततः सर्वान्महीपालान्पर्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः। एकैकस्तु ततो भीष्मं राजन्विव्याध पञ्चभिः
मग भीष्माने सर्व राजांना प्रत्येकी तीन बाणांनी भेदले; आणि प्रत्येक राजाने, हे राजन, भीष्माला पाच बाणांनी घायाळ केले.
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन्। तद्युद्धमासीत्तुमुलं घोरं देवासुरोपमम्
भीष्माने पुन्हा प्रत्येकी दोन बाणांनी त्यांना प्रत्युत्तर दिले, आपली शौर्य दाखवली; ते युद्ध अत्यंत प्रचंड आणि भीषण होते, जणू देव आणि दानवांमध्येच लढाई.
पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम्। स धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि
संपूर्ण वीरांच्या डोळ्यांसमोर, भीष्माने बाणांनी आणि भाल्यांनी भरलेल्या रणभूमीत धनुष्ये, ध्वजांच्या टोकांवरील चिन्हे, कवचं आणि शिरं सहजपणे छाटली.
चिच्छेद समरे भीष्मः शतशोथ सहस्रशः। तस्यातिपुरुषं कर्म लाघवं रथचारिणः
रणात भीष्माने शेकडो-हजारो शत्रूंचा संहार केला; त्या रथीचे अद्भुत पराक्रम आणि वेग पाहण्यासारखे होते.
रक्षणं चात्मनः संख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजयन्। `अक्षतः क्षपयित्वान्यानसङ्ख्येयपराक्रमः
रणात स्वतःचे रक्षण करताना, भीष्माच्या शौर्याला शत्रूंनीही मान दिला; कारण अनगिनत शत्रूंना हरवल्यावरही तो अक्षत राहिला, त्याची शूरता मोजता येणार नाही अशी होती.
आनिनाय स काश्यस्य सुताः सागरगासुतः।' तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभृतां वरः
नंतर, सागरावर जाणाऱ्या राजाचा पुत्र काशीराजाच्या मुलींना घेऊन आला; सर्व शस्त्रधारी वीरांना रणात जिंकून, तो सर्वांत श्रेष्ठ ठरला.
कन्याभिः सहितः प्रायाद्भारतो भारतान्प्रति। ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः
त्या कन्यांसह भीष्म भरतांकडे निघाला; मग, राजन, शाल्वाचा बलाढ्य राजा त्याच्या मागून निघाला.
अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे। वारणं जघने भिन्दन्दन्ताभ्यामपरो यथा
शाल्वराज, कोणत्याही संकटाला न घाबरणारा, शांतनूचा पुत्र भीष्म याच्याशी रणभूमीत भिडला, जणू दुसरा हत्ती आपल्या प्रतिस्पर्ध्याच्या मागे सोंडेने हल्ला करतो तसा.
वासितामनुसंप्राप्तो यूथपो बलिनां वरः। स्त्रीकामस्तिष्ठतिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः
बलवानांचा नायक, सुगंधाचा माग काढत, पुढे आला; स्त्रीची इच्छा मनात धरून, त्या राजाने भीष्माला हाक मारली, 'थांब, थांब!'
साल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदितः। ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परबलार्दनः
शाल्वाचा राजा, बलवान आणि रागाने पेटलेला, अशा प्रकारे भीष्म या पुरुषसिंहाला आव्हान देऊ लागला.
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोग्निरिव ज्वलन्। विततेषुधनुष्पाणिर्विकुञ्चितललाटभृत्
त्या शब्दांनी अस्वस्थ होऊन, भीष्म रागाने धगधगू लागला, जणू धूर नसलेली ज्वाळा; त्याने ताणलेलं धनुष्य हातात घेतलं आणि कपाळावर आठ्या पडल्या.
क्षत्रधर्मं समास्थाय व्यपेतभयसंभ्रमः। निवर्तयामास रथं साल्वं प्रति महारथः
क्षत्रिय धर्म पाळत, भीती किंवा गोंधळ न बाळगता, त्या महान रथीने आपला रथ शाल्वाकडे वळवला.
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते। प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मसाल्वसमागमे
भीष्म आपला रथ वळवताना पाहून, तिथल्या सर्व राजे त्या भीष्म-शाल्वाच्या युद्धाचे प्रेक्षक झाले.
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे। अन्योन्यमभिवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ
जसा दोन बैल कळपात गर्जना करतात, तसे ते दोन्ही बलवान आणि पराक्रमी वीर एकमेकांवर तुटून पडले.
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः। साल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः
मग, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या शाल्वराजाने शांतनूच्या पुत्र भीष्मावर शेकडो-हजारो वेगवान बाणांचा वर्षाव केला.
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं साल्वेन ते नृपाः। विस्मिताः समपद्यन्त साधुसाध्विति चाब्रुवन्
शाल्वाने भीष्माला प्रथमच दडपून टाकताना पाहून, सर्व राजे आश्चर्यचकित झाले आणि 'वा! वा!' असे उद्गार काढले.
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा समरे सर्वपार्थिवाः। अपूजयन्त संहृष्टा वाग्भिः साल्वं नराधिपम्
रणातील त्याचा वेग पाहून, सर्व राजे आनंदित झाले आणि त्यांनी शाल्वराजाची स्तुती केली.
क्षत्रियाणां ततो वाचः श्रुत्वा परपुञ्जयः। क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत
क्षत्रियांचे हे बोल ऐकून, शत्रूंचा संहार करणारा शांतनूचा पुत्र भीष्म रागावून म्हणाला, 'थांब! थांब!'