यद्येवमहमज्ञास्यमशक्तान्रक्षणे मम। सूनोः पाण्डवपाञ्चालानगोप्स्यं तं महारणे
जर मला आधीच माहीत असतं की तुम्ही माझ्या मुलाचं, पांडवांचं आणि पांचाळांचं रक्षण करू शकणार नाही, तर मी त्या मोठ्या युद्धात त्याला तुमच्याकडे सोपवलं नसतं.
कथं च वो रथस्यानां शरवर्षाणि मुञ्चताम्। नीतोऽभिमन्युर्निधनं कदर्थीकृत्य वः परैः
तुम्ही रथावरून बाणांचा वर्षाव करत असताना, शत्रूंनी तुम्हाला कमी लेखून अभिमन्यूला मृत्यूपर्यंत कसं नेलं?
अहो वः पौरुषं नास्ति न च वोऽस्ति पराक्रमः। यत्राभिमन्युः समरे पश्यतां वो निपातितः
अरेरे, तुमच्यात ना धैर्य आहे, ना पराक्रम! कारण तुमच्या डोळ्यांसमोरच अभिमन्यू रणांगणात पडला.
आत्मानमेव गर्हेयं यदहं वै सुदुर्बलान्। युष्मानाज्ञाय निर्यातो भीरूनकृतनिश्चयान्
मीच स्वतःला दोष द्यायला पाहिजे, कारण मला माहीत नव्हतं की तुम्ही इतके दुर्बल, भीतीने भरलेले आणि निश्चयहीन आहात.
आहोस्विद्भूषणार्थाय वर्मशस्त्रायुधानि वः। वाचस्तु वक्तुं संसत्सु मम पुत्रमरक्षताम्
किंवा कदाचित तुमचं कवच, शस्त्रं आणि आयुधं ही फक्त शोभेसाठीच आहेत, आणि सभेत बोलण्यापुरतीच तुमची वाणी आहे, कारण तुम्ही माझ्या मुलाचं रक्षण केलं नाही.
एवमुक्त्वा ततो वाक्यमतिष्ठद्वै वरासिमान्। न स्माशक्यत बीभत्सुः केनचित्प्रसमीक्षितुम्
असं बोलून, उत्तम तलवारी धारण करणारा तो वीर तिथे शांत उभा राहिला; आणि कोणीही अर्जुनाकडे पाहू शकत नव्हतं.
तमन्तकमिव क्रुद्धं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः। `महेन्द्रमिव तिष्ठन्तं वज्रोद्यतमहाभुजम्'। पुत्रशोकाभिसन्तप्तमश्रुपूर्णमुखं तदा
तो मृत्यूसारखा रागाने फणफणत, पुन्हा पुन्हा खोल श्वास घेत होता; वज्र उचललेल्या महेंद्रासारखा उभा, पुत्रशोकाने जळालेला आणि डोळ्यांत अश्रू भरलेला होता.
न भाषितुं शक्नुवन्ति द्रष्टुं वा सुहृदोऽर्जुनम्। अन्यत्र वासुदेवाद्वा ज्येष्ठाद्वा पाण्डुनन्दनात्
त्याचे मित्र अर्जुनाशी ना बोलू शकले, ना त्याच्याकडे पाहू शकले, फक्त वासुदेव किंवा पांडूचा ज्येष्ठ पुत्र सोडून.
सर्वास्ववस्थासु हितावर्जुनस्य मनोनुगौ। बहुमानात्प्रियत्वाच्च तावेनं वक्तमर्हतः
सर्व परिस्थितीत अर्जुनावर प्रेम करणारे, आदर आणि जिव्हाळ्याने त्याच्याशी बोलण्यास योग्य होते.
ततस्तं पुत्रशोकेन भृशं पीडितमानसम्। राजीवलोचनं क्रुद्धं राजा वचनमब्रवीत्
मग राजाने, ज्याचं मन पुत्रशोकाने फारच व्याकुळ झालं होतं, ज्याचे डोळे कमळासारखे होते आणि जो रागाने पेटला होता, त्याच्याशी बोललं.
विषण्णवदनाः सर्वे परिवार्य धनञ्जयम्। नेत्रैरनिमिषैर्दीनाः प्रत्यवैक्षन्परस्परम्
सर्वजण उदास चेहऱ्याने धनंजयाला वेढून उभे राहिले आणि एकमेकांकडे न थांबता, दुःखी डोळ्यांनी पाहू लागले.
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां वासविः क्रोधमूर्च्छितः। कम्पमानो ज्वरेणेव निःश्वसंश्च मुहुर्मुहुः
नंतर वासवीला शुद्धी आली, तो रागाने भरून गेला, तापाने थरथरत होता आणि पुन्हा पुन्हा खोल श्वास घेत होता.
पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य दन्तान्कटकटाय्य च। `त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः'। उन्मत्त इव विप्रेक्षन्निदं वचनमब्रवीत्
त्याने हातात हात घट्ट दाबले, दात किटकिटले, कपाळावर तीन आठ्या आणल्या, रागाने डोळे लाल झाले, वेड्यासारखा इकडे तिकडे पाहत तो म्हणाला—
सत्यं वः प्रतिजानामि श्वोऽस्मि हन्ताऽजयद्रथम्। न चेद्वधभयाद्भीतो धार्तराष्ट्रान्प्रहास्यति
मी तुम्हाला खरं सांगतो: उद्या मी जयद्रथाचा वध करीन, जोपर्यंत तो मृत्यूच्या भीतीने धृतराष्ट्रपुत्रांना सोडून पळून जात नाही.
न चास्माञ्शरणं गच्छेत्कृष्णं वा पुरुषोत्तमम्। भवन्तं वा महाराज श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम्
तो जर कृष्ण, पुरुषोत्तम किंवा तुमच्याकडे, महाराज, आश्रय घेणार नाही, तर उद्या मी जयद्रथाचा वध करीन.
धार्तराष्ट्रप्रियकरं मयि विस्मृतसौहृदम्। पापं बालवधे हेतुं श्वोऽस्मि हन्ता जयद्रथम्
ज्याने धृतराष्ट्रपुत्रांना आनंद दिला, माझ्याशी मैत्री विसरला आणि बालहत्येचं पाप केलं—त्याचा मी उद्या वध करीन.
रक्षमाणाश्च तं सङ्ख्ये ये मां योत्स्यन्ति केचन। अपि द्रोणकृपौ राजञ्छादयिष्यामि ताञ्छरैः
युद्धात जो कोणी त्याचं रक्षण करायला माझ्याशी लढेल, अगदी द्रोण किंवा कृपाही असो, राजन, मी त्यांना बाणांनी झाकून टाकीन.
यद्येतदेवं सङ्ग्रामे न कुर्यां पुरुषर्षभाः। मा स्म पुण्यकृतां लोकान्प्राप्नुयां शूरसम्मतान्
या युद्धात श्रेष्ठ पुरुष जर असं वागले नाहीत, तर मी पुण्यवानांच्या किंवा शूरांना मान्य असलेल्या लोकांना कधीच मिळू नये.
ये लोका मातृहन्तॄणां ये चापि पितृघातिनाम्। गुरुदारगतानां ये पिशुनानां च ये सदा
आईचा वध करणाऱ्यांना, वडिलांचा वध करणाऱ्यांना, गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणाऱ्यांना आणि नेहमीच दुसऱ्यांची निंदा करणाऱ्यांना जे लोक मिळतात, त्या लोकांचे फळ—
साधूनसूयतां ये च ये चापि परिवादिनाम्। ये च निक्षेपहन्तॄणां ये च विश्वासघातिनाम्
सज्जनांवर द्वेष करणाऱ्यांना, वाद घालणाऱ्यांना, इतरांचा विश्वासघात करणाऱ्यांना आणि ठेवण दिलेली वस्तू फसवणाऱ्यांना जे लोक मिळतात—
भुक्तपूर्वां स्त्रियं ये च निन्दतामघशंसिनाम्। ब्रह्मघ्नानां च ये लोका ये च गोघातिनामपि
पूर्वी संबंध आलेल्या स्त्रीची निंदा करणाऱ्यांना, सत्पुरुषांची निंदा करणाऱ्यांना, ब्राह्मणहत्येचे आणि गायींच्या हत्येचे जे लोक आहेत—
पायसं वा यवान्नं वा शाकं कृसरमेव वा। संयावापूपमांसानि ये च लोका वृथाश्नताम्। तानन्हायाधिगच्छेयं न चेद्धन्यां जयद्रथम्
दूध, जवाचे अन्न, भाजीपाला, पेज, पीठाचे पदार्थ किंवा मांस कारण नसताना खाणाऱ्यांना जे लोक मिळतात, ते लोक मला मिळो, जर मी जयद्रथाचा पराभव केला नाही तर.
वेदाध्यायिनमत्यर्थं संशितं वा द्विजोत्तमम्। अवमन्यमानो यान्याति वृद्धान्साधून्गुरूंस्तथा
जो विद्वान आणि ठाम ब्राह्मणाचा किंवा वयोवृद्ध, सज्जन, गुरू यांचा अपमान करतो—
स्पृशतो ब्राह्मणं गां च पादेनाग्निं च या भवेत्। याऽप्सु श्लेष्म पुरीषं च मूत्रं वा मुञ्चतां गतिः। तां गच्छेयं गतिं कष्टां न चेद्धन्यां जयद्रथम्
जो ब्राह्मण, गाय किंवा अग्नी पायाने स्पर्श करतो, किंवा पाण्यात कफ, मल किंवा मूत्र टाकतो, त्याला जी कठीण गति मिळते, तीच मला मिळो, जर मी जयद्रथाचा पराभव केला नाही तर.
नग्नस्य स्नायमानस्य या च वन्ध्याऽतिथेर्गतिः। उत्कोचिनां मृषोक्तीनां वञ्चकानां च या गतिः
नग्न अवस्थेत स्नान करणाऱ्यांना, वंध्येला, आदर न मिळालेल्या पाहुण्याला, चोरांना, खोटे बोलणाऱ्यांना आणि फसवणाऱ्यांना जी गति मिळते—
आत्मापहारिणां या च या च मिथ्याभिशंसिनाम्। भृत्यैः सन्दृश्यमानानां पुत्रदाराश्रितैस्तथा
स्वतःचा नाश करणाऱ्यांना, खोटी बदनामी करणाऱ्यांना, आणि आपल्या नोकर, मुलं, बायको किंवा आश्रितांसमोर वाईट वागणाऱ्यांना जी गति मिळते—
असंविभज्य क्षुद्राणां या गतिर्मिष्टमश्नताम्। तां गच्छेयं गतिं घोरां न चेद्धन्यां जयद्रथम्
गरजू लोकांसोबत न वाटता चांगले अन्न खाणाऱ्यांना जी भयंकर गति मिळते, तीच मला मिळो, जर मी जयद्रथाचा पराभव केला नाही तर.
संश्रितं चापि यस्त्यक्त्वा साधुं तद्वचने रतम्। न बिभर्ति नृसंसात्मा निन्दते चोपकारिणम्
जो शरण आलेल्या सज्जनाचा त्याच्या बोलण्यावर प्रेम असूनही त्याला सोडतो, त्याला मदत करत नाही, निर्दयी असतो किंवा उपकार करणाऱ्याची निंदा करतो—
अर्हते प्रातिवेश्याय श्राद्धं यो न ददाति च। अनर्हेभ्यश्च यो दद्याद्वृषलीपतये तथा
जो आपल्या योग्य शेजाऱ्याला श्राद्ध देत नाही, किंवा अयोग्याला किंवा नीच स्त्रीच्या नवऱ्याला ते देतो—
मद्यपो भिन्नमर्यादः कृतघ्नो भर्तृनिन्दकः। तेषां गतिमियां क्षिप्रं न चेद्धान्यां जयद्रथम्
दारू पिणाऱ्यांना, मर्यादा ओलांडणाऱ्यांना, उपकार विसरणाऱ्यांना किंवा आपल्या स्वामीची निंदा करणाऱ्यांना जी गति मिळते, ती मला लवकर मिळो, जर मी जयद्रथाचा पराभव केला नाही तर.