दुहितृत्वं च मे गच्छ एवमेतन्महाशरम्। नियच्छेयं त्वदर्थाय उद्यतं घोरदर्शनम्
माझ्या मुलीचे रूप घे, असे केल्यावर, हे महान बाण, तुझ्या साठी मी या भयंकर आणि भीषण अस्त्राला रोखीन.
सर्वमेतन्महाराज विधास्यासि परन्तप। वत्सं त्वं पश्य राजन्वै क्षरेयं येन वत्सला
हे महाबली राजन, तू हे सर्व साध्य करशील; राजन, बघ, ज्या वासराने गाय दूध देते ते वासरू.
समां तु कुरु सर्वज्ञ मां तु धर्मभृतां वर। यथा विष्यन्दमानं वै क्षीरं सर्वत्र भावये
हे सर्वज्ञा, धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला सर्वत्र समरस कर; जसे दूध सर्वत्र पसरते, तसे मीही सर्वत्र व्यापू दे.
तत उत्सारयामास शिलाजालानि सर्वशः। पृथुर्वैन्यस्तदा राजा तेन शैला विवर्धिताः
मग पृथु राजाने सर्व खडकांचे अडथळे दूर केले; त्यामुळे त्या डोंगरांचे वाढ झाले.
न हि पूर्वनिसर्गे वै विषमे वसुधातले। प्रविभागः पुराणां वा ग्रामाणां वा महीपते
पूर्वीच्या सृष्टीत, हे राजन, पृथ्वीच्या उंचसखल भागावर प्राचीन भूमींची किंवा गावांची विभागणी नव्हती.
न सस्यानि न गोरक्ष्यं न कृषिर्न वणिक्पथः। वैन्यात्प्रभृति राजेन्दर सर्वस्यैतस्य सम्भवः
तेव्हा पिके नव्हती, गायी राखण्यासाठी नव्हत्या, शेती नव्हती, व्यापारी मार्गही नव्हते; हे राजेंद्र, पृथुच्या काळापासून हे सर्व निर्माण झाले.
यत्रयत्र च साम्यं तु भूमावासीत्किलानघ। तत्रतत्र प्रजास्तात निवासमभिरोचयन्। कृच्छ्रेण च महाराज इत्येवमनुशुश्रुम
जिथे जिथे पृथ्वीवर समतल जागा होती, तिथे तिथे लोकांनी, हे प्रिय, राहण्याचे ठिकाण निवडले; पण हे सर्व मोठ्या कष्टाने झाले, असे आम्ही ऐकले आहे.
तथेत्युक्त्वा पुनर्वैन्यो गृहीत्वाऽऽजगवं धनुः। शरांश्चाप्रतिमान्घोरांश्चिन्तयित्वाऽब्रवीन्महीम्
‘तसेच होवो’ असे म्हणून पृथुने पुन्हा आपले गर्जन करणारे धनुष्य घेतले आणि भीषण व अतुलनीय बाणांचा विचार करून पृथ्वीला संबोधून बोलला.
एह्येहि वसुधे क्षिप्रं क्षरैभ्यः काङ्क्षितं पयः। मच्छसनातिगां वै त्वां प्रमथिष्याम्यहं शरैः
ये, ये लवकर, हे वसुंधरे, तुझ्या प्रवाहांतून हवे तसे दूध दे; माझ्या आज्ञा पाळली नाहीस तर मी तुला बाणांनी छिन्नविछिन्न करीन.
तथोक्ता साऽत्मनः श्रेयश्चिन्तयित्वाऽब्रवीत्पृथुम्
असे ऐकून, तिने स्वतःच्या हिताचा विचार केला आणि पृथुला उत्तर दिले.
ततो दास्याम्यहं भद्र सर्वं यस्य यथेप्सितम्। दुहितृत्वे च मां वीर सङ्कल्पयितुमर्हसि
मग मी, हे सौभाग्यवती, प्रत्येकाला त्याच्या इच्छेनुसार सर्व काही देईन; आणि, हे वीर, तू मला आपल्या मुलीप्रमाणे मान.
तथेत्युक्त्वा पृथुः सर्वं विधानमकरोद्वशी। ततो भूतनिकायास्तां वसुधां दुदुहुस्तदा
‘तसेच होवो’ असे म्हणून पृथु राजाने सर्व व्यवस्था केली; मग त्या वेळी सर्व जीवांनी वसुंधरेचे दूध काढले.
तां वनस्पतयः पूर्वं समुत्तस्थुर्दुधुक्षवः। साऽतिष्ठद्वत्सला वत्सं दोग्धृपात्राणि चेच्छती
सर्वप्रथम वृक्षांनी तिचे दूध काढण्याची इच्छा केली; ती वत्सलपणे उभी राहिली आणि तिला वासरू व दूध काढण्याची पात्रे हवी होती.
वत्सोऽभूत्पुष्पितः सालः प्लक्षो दोग्धाऽभवत्तदा। छिन्नप्ररोहणं दुग्धं पात्रमौदुम्बरं शुभम्
फुलांनी भरलेला साल वृक्ष वासरू झाला, प्लक्ष वृक्ष दूध काढणारा झाला; छाटलेल्या फांद्यांचा रस दूध झाले, आणि सुंदर औदुंबराच्या लाकडाचे पात्र होते.
उदयः पर्वतो वत्सो मेरुर्दोग्धा महागिरिः। रत्नान्योषधयो दुग्धं पात्रमस्तमयं तथा
उदय पर्वत वासरू झाला, मेरू हा महान पर्वत दूध काढणारा झाला; रत्ने आणि औषधी हे दूध झाले, आणि अस्तमय हे पात्र होते.
देवानां वत्स इन्द्रोऽभूत्पात्रं दारुमयं तथा'। दोग्धा च सविता देवो दुग्धमूर्जस्करं प्रियम्
देवतांसाठी इंद्र वासरू झाला, पात्र लाकडाचे होते; दूध काढणारा सविता देव होता, आणि दूध पोषण करणारे व प्रिय होते.
असुरा दुदुहुर्मायामयःपात्रे तु तां तदा। दोग्धा द्विमूर्धा तत्रासीद्वत्सश्चासीद्विरोचनः
असुरांनी मायेमय पात्रात तिचे दूध काढले; तिथे द्विमूर्धा दूध काढणारा, आणि विरोचन वासरू होता.
कृषिं च सस्यं च नरा दुदुहुः पृथिवीतले। स्वायंभुवो मनुर्वत्सस्तेषां दोग्धाऽभवत्पृथुः
माणसांनी पृथ्वीवरून शेती व पिके काढली; त्यांच्यासाठी स्वयंभुव मनु वासरू, आणि पृथु दूध काढणारा झाला.
अलाबुपात्रे च तथा विषं दुग्धा वसुन्धरा। धृतराष्ट्रोऽभवद्दोग्धा तेषां वत्सस्तु तक्षकः
एका दुधीच्या भांड्यात पृथ्वीवरून विष काढले गेले; धृतराष्ट्र दूध काढणारा होता, आणि तक्षक वासरू होते.
सप्तर्षिभिर्ब्रह्म दुग्धा तथा चाक्लिष्टकर्मभिः। दोग्धा बृहस्पतिः पात्रं छन्दो वत्सश्च सोमराट्
सप्तर्षींनी, जे निष्कलंक कर्म करणारे होते, त्यांनी ब्रह्माचे दूध काढले; बृहस्पती दूध काढणारा होता, छंद हे भांडे होते, आणि सोमराज वासरू होते.
अन्तर्धानं चामपात्रे दुग्धा पुण्यजनैर्विराट्। दोग्धा वैश्रवणस्तेषां वत्सश्चासीद्वृषध्वजः
सत्पुरुषांनी सोन्याच्या भांड्यात अदृश्यता काढली; वैश्रवण दूध काढणारा होता, आणि वृषध्वज वासरू होते.
पुण्यगन्धान्पद्मपात्रे गन्धर्वाप्सरसोऽदुहन्। वत्सश्चित्ररथस्तेषां दोग्धा विश्वरुचिः प्रभुः
गंधर्व आणि अप्सरा यांनी कमळाच्या भांड्यात पवित्र सुवासिक रस काढले; चित्ररथ वासरू होता, आणि विश्वरुचि प्रभू दूध काढणारा होता.
स्वधां रजतपात्रेषु दुदुहुः पितरश्च ताम्। वत्सो वैवस्वतस्तेषां यमो दोग्धान्तकस्तदा
पितरांनी चांदीच्या भांड्यात स्वधा या अर्पणाचे दूध काढले; वैवस्वत वासरू होता, आणि यम, ज्याला अंतक म्हणतात, दूध काढणारा होता.
एवं निकायैस्तैर्दुग्धा पयोऽभीष्टं हि सा विराट्। यैर्वर्तयन्ति ते ह्यद्य पात्रैर्वत्सैश्च नित्यशः
अशा प्रकारे या सर्व समूहांनी इच्छित दूध त्या विराटीतून काढले; आजही लोक वेगवेगळ्या भांड्यांनी आणि वासरांनी ते करतच आहेत.
यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्। सन्तर्पयित्वा भूतानि सर्वैः कामैर्मनःप्रियैः
पृथू, वेनाचा पुत्र, तेजस्वी राजा, विविध यज्ञांनी पूजा करून, सर्व प्राण्यांना त्यांच्या मनास आवडेल अशी सर्व इच्छा पूर्ण करून तृप्त केले.
हैरण्यानकरोद्राजा ये केचित्पार्थिवा भुवि। तान्ब्राह्मणेभ्यः प्रायच्छदश्वमेधे महामखे
त्या राजाने पृथ्वीवरील सर्व राजांची सोन्याची मूर्ती बनवली आणि त्या अश्वमेध या मोठ्या यज्ञात ब्राह्मणांना दिल्या.
स षष्टिं गोसहस्राणि षष्टिं नागशतानि च। सौवर्णानकरोद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च तान्ददौ
त्या राजाने साठ हजार सोन्याच्या गायी आणि साठशे सोन्याचे हत्ती बनवले आणि ते सर्व ब्राह्मणांना दिले.
इमां च पृथिवीं सर्वां मणिरत्नविभूषिताम्। सौवर्णीमकरोद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च तां ददौ
त्याने ही सर्व पृथ्वी, रत्नांनी आणि मौल्यवान दगडांनी सजवलेली, सोन्याच्या रूपात बनवली आणि ती ब्राह्मणांना दिली.
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया। पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः। अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्
सृंजय जर मरण पावला, तर हे, चार पटीने भाग्यवान असलेल्या, तुझा पुत्र तुझ्यापेक्षा अधिक पुण्यवान आहे; म्हणून पुत्रासाठी शोक करू नकोस. जो यज्ञ करत नाही किंवा दान देत नाही, त्याला 'श्वेत' (अपवित्र) असे म्हणतात.
सहस्रं मुसलेनाहन्सहस्रमसिनाऽवधीत्। उद्बन्धनात्सहस्रं च सहस्रमुदके कृतम्
त्याने हजार जणांना गदेद्वारे, हजार जणांना तलवारीने, हजार जणांना बांधून, आणि हजार जणांना पाण्यात बुडवून ठार मारले.