तस्य रोषान्महाराज मुखेभ्योऽग्निरजायत। तेन सर्वा दिशो व्याप्ताः सान्तर्देशा दिधक्षता
त्याच्या रागाने, हे महराजा, त्याच्या तोंडातून अग्नी उत्पन्न झाला; त्या अग्नीने सर्व दिशा आणि त्यामधील जागाही जळवायला व्यापून टाकल्या.
ततो दिवं भुवं चैव ज्वालामालासमाकुलम्। चारचरं जगत्सर्वं ददाह भगवान्प्रभुः
मग त्या भगवंताने आकाश आणि पृथ्वी ज्वाळांच्या माळांनी भरून, सर्व चराचर जग जाळून टाकले.
ततो हतानि भूतानि चराणि स्थावराणि च। महता क्रोधवेगेन त्रासयन्निव वीर्यवान्
मग त्या महाशक्तीच्या प्रचंड रागामुळे, त्याने सर्व जंगम आणि स्थावर जीवांना घाबरवून नष्ट केलं.
ततो रुद्रो जटी स्याणुर्निशाचरपतिर्हरः। जगाम शरणं देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम्
तेव्हा जटा असलेले, निशाचरांचे स्वामी, हर या रुद्राने, परमेश्वर ब्रह्मदेव यांच्या शरण गेला.
तस्मिन्नापतिते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया। अब्रवीत्परमो देवो ज्वलन्निव महामुनिः
शिवाजवळ आलेल्या त्या वेळी, सर्व प्राण्यांच्या कल्याणासाठी, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या त्या परमेश्वराने, मोठ्या ऋषीसारखे बोलले.
किं कर्म कामं कामार्ह कामाज्जातोऽसि पुत्रक। करिष्यामि प्रियं सर्वं ब्रूहि स्थाणो यदिच्छसि
काय काम, कोणती इच्छा, काय अपेक्षा आहे रे मुला, म्हणून तू आला आहेस? स्थाणू, तुला जे हवे ते सांग, मी तुझ्या आवडीचं सर्व काही करीन.
उपसंहरतस्तस्य तमग्निं रोषजं तथा। प्रादुर्बभूव विश्वेभ्यो गोभ्योनारी महात्मनः
त्याने रागातून उत्पन्न झालेली ती ज्वाळा मागे घेत असताना, सर्व लोकांमधून आणि गायींतून, एक महान आत्मा असलेली स्त्री प्रकट झाली.
कृष्णरक्ता तथा पिङ्गा रक्तजिह्वास्यलोचना। कुण्डलाभ्यां च राजेन्द्र तप्ताभ्यां तप्तभूषणा
ती काळी, लाल आणि पिंगट रंगाची होती, तिची जीभ, तोंड आणि डोळे लाल होते; दोन तापलेल्या कुंडलांनी आणि तेजस्वी दागिन्यांनी ती सजलेली होती, राजन.
सा निःसृत्य तथा खेभ्यो दक्षिणां दिशमाश्रिता। स्मयमाना च साऽवेक्ष्य देवौ विश्वेश्वरावुभौ
ती त्या आकाशातून बाहेर पडून, दक्षिण दिशेला गेली; हसत-हसत तिने दोन्ही विश्वेश्वरांकडे पाहिलं.
तां तु तत्र तदा देवीं ब्रह्मा लोकपितामहः। उक्तवान्मधुरं वाक्यं सान्त्वयित्वा पुनः पुनः'। मृत्यो इति महीपाल जहि चेमाः प्रजा इति
तेव्हा त्या ठिकाणी, ब्रह्मदेव, लोकांचे पितामह, त्या देवीला गोड शब्दांनी पुन्हा पुन्हा समजावत म्हणाले, 'मृत्यू, या सगळ्या प्राण्यांचा नाश कर.'
त्वं हि संहारबुद्ध्याऽथ प्रादुर्भूता रुषो मम। तस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजाः सजडपण्डिताः
'तू माझ्या रागातून संहाराच्या हेतूने प्रकट झाली आहेस; म्हणून सर्व जड आणि बुद्धिमान प्राणी तू नष्ट कर.'
अविशेषेण चैव त्वं प्रजाः संहर भामिनि। मम त्वं हि नियोगेन ततः श्रेयो ह्यवाप्स्यासि
'कसलाही भेद न करता, हे सुंदर स्त्री, सर्व प्राण्यांचा नाश कर; माझ्या आज्ञेने तुला श्रेष्ठ कल्याण मिळेल.'
एवमुक्ता तु सा तेन मृत्युः कमललोचना। प्रारुदद्भृशसंविग्ना प्रापतन्नश्रुबिन्दवः
त्यांच्या या शब्दांनी, कमळासारख्या डोळ्यांची मृत्यू खूपच व्याकुळ झाली आणि रडू लागली; तिच्या डोळ्यांतून अश्रू गळू लागले.
पाणिभ्यां प्रतिजग्राह तान्यश्रूणि पितामहः। सर्वभूतहितार्थाय तां चाप्यनुनयत्तदा
पितामह ब्रह्मदेवांनी त्या अश्रूंना आपल्या हातांनी उचलले, सर्व जीवांच्या हितासाठी, आणि त्या वेळी तिला धीर दिला.
सप्तगङ्गासु सा पुण्या कन्या वेतसकेषु च। तपोविशेषैर्बहुभिः कर्षयद्देहमात्मनः
सात गंगा आणि वेतसाच्या वनांत, त्या पवित्र कन्येने अनेक कठोर तपांनी आपलं शरीर क्षीण केलं.
ततो गत्वा तु सा गङ्गां महामेरुं च केवलम्। तस्थौ चाश्मेव निश्चेष्टा प्राणायामपरायणा
मग ती गंगेकडे आणि एकटीच महा मेरू पर्वतावर गेली, आणि दगडासारखी स्थिर राहून, प्राणायामात मग्न झाली.
पुनर्हिमवतो मूर्ध्नि यत्र देवाः पुराऽयजन्। तत्राङ्गुष्ठेन सा तस्थौ निखर्वंल परमा शुभा
पुन्हा हिमालयाच्या शिखरावर, जिथे पूर्वी देवांनी यज्ञ केला होता, तिथे ती अत्यंत तेजस्वी आणि शुभ्र, अंगठ्यावर उभी राहिली.
पुष्करेष्वथ गोकर्णे नैमिषे मलये तथा। अकर्शयत्स्वकं देहं नियमैर्मानसप्रियैः
पुष्कर, गोकर्ण, नैमिष आणि मलय या ठिकाणी, तिने मनाप्रमाणे प्रिय असलेल्या नियमांनी आपलं शरीर तपाने क्षीण केलं.
अनन्यदेवता नित्यं दृढभक्ता पितामहे। तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास धर्मतः
नेहमी एकनिष्ठ राहून, पितामह ब्रह्मदेवांवर दृढ भक्ती ठेवून, तिने त्यांची उपासना केली आणि धर्माने त्यांना संतुष्ट केलं.
ततस्तामब्रवीत्प्रीतो लोकानां प्रभवोऽव्ययः। सौम्येन मनसा राजन्प्रीतः प्रीतमनास्तदा
मग सर्व लोकांचे अविनाशी अधिपती, प्रसन्न मनाने, सौम्यपणे त्या कन्येला म्हणाले, 'राजा, मी तुझ्यावर खूप आनंदी आहे.'
मृत्यो किमिदमत्यन्तं तपांसि चरसीति ह। ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम्
मृत्यू, तू इतकी कठोर तपश्चर्या का करतेस? असे विचारल्यावर मृत्यूने पुन्हा भगवंत पितामहांना उत्तर दिले.
नाऽहं हन्यां प्रजा देव स्वस्थाश्चाक्रोशतीस्तथा। एतदिच्छामि सर्वेश त्वत्तो वरमहं प्रभो
देवा, मला या सृष्टीतील जीवांना नष्ट करायचे नाही; ते सुखरूप आणि दुःखमुक्त राहो, हीच माझी तुझ्याकडे इच्छा आहे, सर्वांच्या स्वामी.
अधर्मभयभीताऽस्मि ततोऽहं तप आस्थिता। भीतायास्तु महाभाग प्रयच्छाभयमव्यय
मला अधर्माची भीती वाटते म्हणून मी तपश्चर्या स्वीकारली आहे. महाभागा, मी घाबरले आहे, मला नाश न होणारे अभय दे.
आर्ता चानागसी नारी याचामि भव मे गतिः। तामब्रवीत्ततो देवो भूतभव्यभविष्यवित्
मी दुःखी आणि निरपराध स्त्री तुझ्याकडे आश्रय मागते; मला मार्ग दाखव. मग भूत, भविष्य आणि वर्तमान जाणणाऱ्या देवाने तिला उत्तर दिले.
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संहरन्त्या इमाः प्रजाः। मया चोक्तं मृषा भद्रे भविता न कथञ्चन
मृत्यू, या जीवांना संहारताना तुझ्यात काहीही अधर्म नाही. मी यापूर्वी जे काही सांगितले, हे सौम्ये, ते खोटे होते; तसे कधीच घडणार नाही.
तस्मात्संहर कल्याणि प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः। धर्मः सनातनश्च त्वां सर्वथा पावयिष्यति
म्हणून, कल्याणी, सर्व प्रकारच्या जीवांचा संहार कर. सनातन धर्म तुझी सर्व प्रकारे शुद्धी करील.
लोकपालो यमश्चैव सहाया व्याधयश्च ते। अहं च विबुधाश्चैव पुनर्दास्याम ते वरम्
यम, लोकपाल आणि रोग हे तुझे मदतीस येतील. मी आणि इतर देव पुन्हा तुला वर देऊ.
यथा त्वमेनसा मुक्ता विरजाः ख्यातिमेष्यसि
अशा प्रकारे, पापमुक्त होऊन तू निर्मळ कीर्ती प्राप्त करशील.
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं प्रसाद्य शिरसा तदा। यद्येवमेतत्कर्तव्यं धर्मतो नास्त्यतो भयम्
मग तिने आदराने डोके झुकवून पुन्हा सांगितले: जर हेच करणे योग्य असेल आणि यात अधर्म नाही, तर मला आता भीती राहिली नाही.
तवाज्ञा मूर्ध्नि मे न्यस्ता यत्ते वक्ष्यामि तच्छृणु। लोभः क्रोधोऽभ्यसूयेर्ष्या द्रोहो मोहश्च देहिनां
तुझे आदेश मी डोक्यावर घेतले आहेत; आता मी जे सांगते ते ऐक: लोभ, राग, मत्सर, जळव, वैर आणि मोह हे सर्व देहधारकांना त्रास देतात.