रथनागाश्वमनुजानर्दयन्निशितैः शरैः। सम्प्रविश्याकरोद्भूमिं कबन्धगणसङ्कुलाम्
त्याने धारदार बाणांनी रथ, हत्ती, घोडे आणि माणसे भेदून, रणभूमीत प्रवेश केला आणि तिथे शिरच्छेद झालेल्या मृतदेहांनी जमीन भरून गेली.
सौभद्रचापप्रभवैर्निकृत्ताः परमेषुभिः। स्वानेवाभिमुखान्ध्नन्तः प्राद्रवञ्जीवितार्थिनः
सौभद्राच्या धनुष्यापासून सुटलेल्या प्रखर बाणांनी छाटले गेलेले ते सैनिक, आपले प्राण वाचवण्यासाठी स्वतःच्याच लोकांकडे वळून पळू लागले.
ते घोरा रौद्रकर्माणो विपाठा बहवः शिताः। निघ्न्तो रथनागाश्वाञ्जग्मुराशु वसुन्धराम्
ते भयंकर आणि क्रूर कृत्य करणारे, धारदार शस्त्रांनी तुकडे झालेले, रथ, हत्ती आणि घोडे मारून झपाट्याने पृथ्वीवर कोसळले.
सायुधाः साङ्गुलित्राणाः सगदाः साङ्गदा रणे। दृश्यन्ते बाहवश्चिन्ना हेमाभारणभूषिताः
रणांगणात शस्त्रधारी, बोटांचे कवच घातलेले, गदा आणि कडे असलेले, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेले छाटलेले हात सर्वत्र दिसत होते.
शराश्चापानि खङ्गाश्च शरीराणि शिरांसि च। सकुण्डलानि स्रग्वीणि भूमावासन्सहस्रशः
बाण, धनुष्य, तलवारी, मृतदेहे आणि डोकी—काही कानात कुंडले व गळ्यात हार असलेली—हजारोंनी जमिनीवर पडलेली होती.
सोपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैः। अक्षैर्विमथितैश्चक्रैर्बहुधा पतितैर्युगैः
रथांची उपकरणे, आसन, योक, अक्ष, फोडलेली चाकं आणि अनेक ठिकाणी पडलेली जुवे यामुळे रणभूमी भरून गेली होती.
शक्तिचापासिभिश्चैव पतितैश्च महाध्वजैः। चर्मचापशरैश्चैव व्यवकीर्णैः समन्तततः
भाले, धनुष्य, तलवारी, मोठे पडलेले ध्वज, तसेच सर्वत्र विखुरलेली ढाल, धनुष्य आणि बाण यामुळे रणांगण व्यापून गेले होते.
निहतैः क्षत्रियैरश्वैर्वारणैश्च विशाम्पते। अगम्यरूपा पृथिवी क्षणेनासीत्सुदारुणा
मृत क्षत्रिय, घोडे आणि हत्ती यांच्यामुळे, राजन, पृथ्वी एका क्षणातच अगम्य आणि अत्यंत भयानक झाली.
वध्यतां राजपुत्राणां क्रन्दतामितरेतरम्। प्रादुरासीन्महाशब्दो भीरूणां भयवर्धनः
राजपुत्र मारले जात असताना, एकमेकांना हाका मारत होते; त्यांचा मोठा आक्रोश भीरू लोकांच्या मनात भीती निर्माण करणारा होता.
स शब्दो भरतश्चेष्ठ दिशः सर्वा व्यनादयत्।। सौभद्रश्चाद्रवत्सेनां घ्नन्वराश्वरथद्विपान्
तो आवाज, हे भरतश्रेष्ठ, सर्व दिशांना घुमू लागला; आणि सौभद्राने सैन्यावर तुटून पडत उत्तम घोडे, रथ आणि हत्ती मारले.
कक्षमग्निरिवोत्सृष्टो निर्दहंस्तरसा रिपून्। मध्ये भारतसैन्यानामार्जुनिः प्रत्यदृश्यत
झाडीत पेटलेल्या आगीप्रमाणे शत्रूंना वेगाने जाळणारा अर्जुनपुत्र, भरतांच्या सैन्याच्या मध्यभागी दिसत होता.
विचरन्तं दिशः सर्वाः प्रदिशश्चापि भारत। तं तदा नानुपश्यामः सैन्ये च रजसाऽऽवृते
तो सर्व दिशांना आणि कोपऱ्यांतून संचार करत होता, पण सैन्य धुळीने झाकले गेले होते म्हणून, भरता, आम्हाला तेव्हा तो दिसला नाही.
आददानं गजाश्वानां णां चायुंषि भारत। क्षमेन भूयः पश्यामः सूर्यं मध्यंदिने यथा
हत्ती, घोडे आणि माणसांचे प्राण घेत असताना, भरता, आम्ही त्याला पुन्हा पाहिले, जणू काही दुपारी सूर्य स्पष्टपणे दिसतो तसा.
अभिमन्युं महाराज प्रतपन्तं द्विषद्गणान्। स वासवसमः सङ्ख्ये वासवस्यात्मजात्मजः
महान राजा, अभिमन्यू शत्रूंच्या सैन्याला जाळत होता, युद्धात तो इंद्रासारखा भासत होता—इंद्रपुत्राचा पुत्र.
अभिमन्युर्महाराज सैन्यमध्ये व्यरोचत। `यथा पुरा वह्निसुतः सुरसैन्येषु वीर्यवान्
महान राजा, अभिमन्यू सैन्याच्या मध्यभागी तेजाने उजळून निघाला, जसा पूर्वी अग्निपुत्र देवांच्या सैन्यात पराक्रमाने तळमळला होता.
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम्। शृणु तत्सर्वमाख्यास्ये यथा पाण्डूनयोधयत्
राजेंद्र, तू मला सिंधुराजाच्या शौर्याबद्दल विचारलेस, तर ते सर्व मी तुला सांगतो—त्याने पांडवांशी कसे युद्ध केले ते ऐक.
तमूहुर्वाजिनो वश्याः सैन्धवाः साधुवाहिनः। विकुर्वाणा बृहन्तोऽश्वाः श्वसनोपरंहसः
त्याचे घोडे आज्ञाधारक, सिंधु देशातले, उत्तम जोडीला बसणारे, बलवान, उंच आणि वाऱ्यासारखे वेगवान होते असे सांगितले जाते.
गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम्। तस्याभ्यशोभयत्केतुर्वाराहो राजतो महान्
त्याचा रथ विधिपूर्वक तयार केलेला, गंधर्वांच्या नगरीसारखा भासत होता; त्यावर मोठा चांदीचा वराहध्वज शोभून दिसत होता.
श्वेतश्चत्रपताकाभिश्चामरव्यजनेन च। स बभौ राजलिङ्गैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे
पांढऱ्या छत्र्या, पताका आणि चामर यांच्या शोभेने तो राजचिन्हांनी सजलेला तेजस्वी दिसत होता, जणू आकाशातील तार्यांचा स्वामीच.
मुक्तावज्रमणिस्वर्णैर्भूषितं तदयस्मयम्। वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भिः खमिवावृतम्
मुक्ता, वज्र, रत्ने आणि सोन्याने मढवलेले ते लोखंडी कवच इतके झगमगले की जणू प्रकाशाने आकाश झाकले गेले.
स विष्फार्य महच्चापं किरन्निषुगणान्बहून। तत्कण्डं पूरयामास यदार्जुनिरदारयत्
त्याने मोठ्या धनुष्याचा ताण घेतला आणि अनेक बाण सोडले, ज्याने अर्जुनाने फोडलेली जागा पूर्णपणे भरून टाकली.
स सात्यकिं त्रिभिर्बाणैरष्टभिश्च वृकोदरम्। धृष्टद्युम्नं तथा षष्ट्या विराटं दशभिः शरैः
त्याने सात्यकीला तीन बाणांनी, वृकोदराला आठ बाणांनी, धृष्टद्युम्नाला साठ बाणांनी आणि विराटाला दहा बाणांनी घायाळ केले.
द्रुपदं पञ्चभिस्तीक्ष्णैः सप्तभिश्च शिखण्डिनम्। केकयान्पञ्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः
त्याने द्रुपदाला पाच तीक्ष्ण बाणांनी, शिखंडीला सात बाणांनी, केकयांना पंचवीस बाणांनी आणि द्रौपदीपुत्रांना प्रत्येकी तीन बाणांनी जखमी केले.
युधिष्ठिरं तु सप्तत्या ततः शेषानपानुदत्। इषुजालेन महता तदद्भुतमिवाभवत्
त्याने युधिष्ठिरावर सत्तर बाणांचा वर्षाव केला आणि मग मोठ्या बाणांच्या पावसाने इतर सर्वांना मागे हटवले; ते दृश्य अद्भुत वाटले.
अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम्। चिच्छेद प्रहसन्राजा धर्मपुत्रः प्रतापवान्
मग धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिराने, हसत हसत, धारदार पिवळ्या टोकाच्या बाणाने त्याचे धनुष्य लक्ष्य करून कापून टाकले.
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण सोऽन्यदादाय कार्मुकम्। विव्याध दशभिः पार्थं तांश्चैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभिः
डोळ्याच्या पापण्याही लवायच्या आत त्याने दुसरे धनुष्य घेतले आणि पार्थाला दहा बाणांनी, तर इतरांना प्रत्येकी तीन बाणांनी घायाळ केले.
तत्तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभिः। धनुर्ध्वजं च च्छत्रं च क्षितौ क्षिप्रमपातयत्
त्याची ती चपळता ओळखून भीमाने तीन बाणांनी त्याचे धनुष्य, ध्वज आणि छत्र वेगाने खाली पाडले.
सोऽन्यदादाय बलवान्सज्जं कृत्वा च कार्मुकम्। भीमस्यापातयत्केतुं धनुरश्वांश्च मारिष
मग त्याने दुसरे मजबूत आणि सज्ज धनुष्य घेतले आणि भीमाचे ध्वज, धनुष्य आणि घोडे खाली पाडले.
स हताश्वादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात्। सोत्यकेराप्लुतो यानं गिर्यग्रमिव केसरी
घोडे मारले गेले आणि धनुष्य तुटले म्हणून तो रथातून उडी मारून खाली उतरला आणि सिंह जसा डोंगराच्या टोकावर चढतो तसा सात्यकीच्या रथावर चढला.
ततस्त्वदीयाः संहृष्टाः साधुसाध्विति वादिनः। सिन्धुराजस्य तत्कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम्
तेव्हा तुझे सैनिक आनंदाने 'शाबास! शाबास!' असे म्हणू लागले; सिंधुराजाने केलेले ते अद्भुत कृत्य पाहून त्यांना विश्वासच बसत नव्हता.