पत्त्यश्वरथमातङ्गास्त्वदीयाः शतशोऽपरे। कर्णमेवाभ्यधावन्त त्रास्यमानाः प्रहारिणः
तुमच्या शेकडो पायदळ, घोडे, रथ आणि हत्ती, भीषण हल्ल्याने घाबरून, संरक्षणासाठी कर्णाकडे धावले.
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सौभद्रोऽर्जुन एव च। नकुलः सहदेवश्च सात्यकिं जुगुपू रणे
धृष्टद्युम्न, भीम, अभिमन्यू, अर्जुन, नकुल, सहदेव यांनी रणात सत्यकीचे रक्षण केले.
एवमेष महारौद्रः क्षयार्थं सर्वधन्विनाम्। तावकानां परेषां च त्यक्त्वा प्राणानभूद्रणः।। पदातिरथनागाश्वा गजाश्वरथपत्तिभिः। रथिनो नागपत्त्यश्वैरथ पत्तीरथ द्विपैः
अशा प्रकारे, सर्व धनुर्धारींच्या संहारासाठी अत्यंत भयंकर युद्ध झाले, तुमच्या आणि शत्रूंच्या दोन्ही बाजूंनी प्राणाची पर्वा न करता लढले.
अश्वैरश्वा गजैर्नागा रथिनो रथिभिः सह। संयुक्ताः समदृश्यन्त पत्तयश्चापि पत्तिभिः।। एवं सुकलिलं युद्धमासीत्क्रव्यादहर्षणम्। महद्भिस्तैरभीतानां यमराष्ट्रविवर्धनम्
घोडे-घोड्यांशी, हत्ती-हत्तीशी, रथी-रथीशी, पायदळ-पायदळाशी भिडले होते; असे कौशल्यपूर्ण युद्ध झाले की, मांसाहारी प्राण्यांना आनंद मिळाला आणि निर्भय वीरांमुळे यमराजाचं राज्य वाढलं.
ततो हता नररथवाजिकुञ्जरै रनेकशो द्विपरथपत्तिवाजिनः। गजैर्गजा रथिभिरुदायुधा रथा। हयैर्हयाः पत्तिगणैश्च पत्तयः
मग रणभूमीत अनेक प्रकारे पुरुष, रथ, घोडे आणि हत्ती मारले गेले; हत्ती हत्तीने, रथ रथीने, घोडे घोड्याने आणि पायदळ पायदळाने.
रथैर्द्विपा द्विरदवरैर्महाहया हयैर्नरा वररथिभिश्च वाजिनः। निरस्तजिह्वादशनेक्षणाः क्षितौ क्षयं गताः प्रमथितवर्मभूषणाः
रथांनी हत्ती, मोठ्या हत्तींनी घोडे, घोड्यांनी पुरुष, आणि उत्तम रथीने घोडे मारले गेले; त्यांची जीभ कापली, डोळे फोडले, कवच व दागिने फोडले गेले आणि ते पृथ्वीवर पडले.
तथा परैर्बहुकरणैर्वरायुधै- र्हता गताः प्रतिभयदर्शनाः क्षितिम्। विपोथिता हयगजपादताडिता भृशाकुला रथमुखनेमिभिः क्षताः
तसेच, शत्रूंनी विविध शस्त्रांनी आणि उत्तम अस्त्रांनी अनेकांना ठार केले, त्यांचा देखावा भयंकर झाला; घोडे, हत्ती आणि पायदळांच्या आघातांनी चिरडले गेले, रथाच्या चाकांनी आणि पुढच्या भागांनी जखमी झाले आणि रणभूमीत गोंधळ उडाला.
प्रमोदने श्वापदपक्षिरक्षसां जनक्षये वर्तति तत्र दारुणे। महाबलास्ते कुपिताः परस्परं निषूदयन्तः प्रविचेरुरोजसा
त्या भयंकर संहारात, रणभूमी हिंस्र प्राणी, पक्षी आणि राक्षसांसाठी आनंदाची जागा झाली; बलवान वीर संतप्त होऊन एकमेकांवर तुटून पडले आणि मोठ्या जोमाने रणभूमीत फिरू लागले.
ततो बले भृशलुलिते परस्परं निरीक्षमाणे रुधिरौघसम्प्लुते। दिवाकरेऽस्तंगिरिमास्थिते शनै रुभे प्रयाते शिबिराय भारत
मग रणभूमीवर दोन्ही सैन्ये थकली, रक्ताने माखली, एकमेकांकडे पाहत होती. सूर्य पश्चिमेकडील डोंगरामागे मावळताच, हे वीर हळूहळू आपल्या छावण्यांकडे निघून गेले, हे भारत.
तदनीकमनाधृष्टं भारद्वाजेन रक्षितम्। पार्थाः समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमाः
भारद्वाजाच्या संरक्षणाखाली असलेली ती अपराजेय फळी, भीमसेन पुढे असताना पांडवांनी गाठली.
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः। कुन्तिभोजश्च विक्रान्तो द्रुपदश्च महारथः
सात्यकी, चेकितान, प्रषतपुत्र धृष्टद्युम्न, पराक्रमी कुंतिभोज आणि महान रथी द्रुपद,
आर्जुनिः क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्च वीर्यवान्। चेदिपो धृष्टकेतुश्च माद्रीपुत्रौ घटोत्कचः
कर्मठ कर्तव्य असलेला अर्जुन, बलवान बृहतक्शत्र, चेडी देशाचा राजा धृष्टकेतु, माद्रीचे दोन्ही पुत्र आणि घटोत्कच,
युधामन्युश्च विक्रान्तः शिखण्डी चापराजितः। उतक्तमौजाश्च दुर्धर्षो विराटश्च महारथः
पराक्रमी युधामन्यु, अपराजित शिखंडी, दुर्धर्ष उत्तमौजा आणि महान रथी विराट,
द्रौपदेयाश्च संरब्धाः शैशुपालिश्च वीर्यवान्। केकयाश्च महावीर्याः सृञ्जयाश्च सहस्रशः
लढ्यासाठी सज्ज असलेले द्रौपदीचे पुत्र, शिशुपालाचा पराक्रमी मुलगा, बलवान केकय आणि हजारो संजय,
एते चान्ये च सगणाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः। समभ्यधावन्सहसा भारद्वाजं युयुत्सवः
हे सर्व आणि त्यांचे सैन्य, शस्त्रविद्येत निपुण आणि युद्धात तडफदार, युद्धासाठी उत्सुक होऊन भारद्वाजाकडे एकत्र धावले.
समीपे वर्तमानांस्तान्भारद्वाजोऽतिवीर्यवान्। असम्भ्रान्तः शरौघेण महता समवारयत्
ते सर्व जवळ येताना पाहून, अतुल पराक्रमी भारद्वाजाने शांतपणे मोठ्या बाणवर्षाने त्यांना थोपवले.
महौघः सलिलस्येव गिरिमासाद्य दुर्भिदम्। द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलामिव जलाशयाः
मोठ्या पुरासारखे सैन्य, अभेद्य पर्वतावर आदळले तरी, ड्रोणाच्या दिशेने सरकू शकले नाही, जसे पाणी काठी ओलांडू शकत नाही.
पीड्यमानाः शरै राजन्द्रोणचापविनिःसृतैः। न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवाः
राजा आणि ड्रोण यांच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी पांडव इतके त्रस्त झाले, की भारद्वाजासमोर टिकून राहू शकले नाहीत.
तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्य भुजयोर्बलम्। यदेनं नाभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह
ड्रोणाच्या भुजांचे अद्भुत बळ आम्ही पाहिले, कारण पाञ्चाल आणि संजय मिळूनही त्याच्यावर चालून जाऊ शकले नाहीत.
तमायान्तमभिक्रुद्धं द्रोणं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः। बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम्
ड्रोण रागाने पुढे येताना पाहून, युधिष्ठिराने त्याला कसे थोपवावे याचा अनेक प्रकारे विचार केला.
अशक्यं तु तमन्येन द्रोणं मत्त्वा युधिष्ठिरः। अविषह्यं गुर भारं सौभद्रे समवासृजत्
ड्रोणाला दुसरा कोणीही थोपवू शकणार नाही, हे ओळखून युधिष्ठिराने तो भार सहन न होऊन, सुभद्रेच्या पुत्राला पाठवले.
वासुदेवादनवरं फल्गुनाच्चामितौजसम्। अब्रवीत्परवीरघ्नमभिमन्युमिदं वचः
वासुदेव आणि पराक्रमी अर्जुन यांचा अखंड पाठिंबा मिळाल्यावर, त्याने शत्रूंचा संहार करणाऱ्या अभिमन्युला असे सांगितले:
एत्य नो नार्जुनो गर्हेद्यथा तात तथा कुरु। द्रोणानीकस्य न वयं विद्मो भेदं कथञ्चन
पुत्रा, अर्जुन आपल्यावर रागावू नये म्हणून तू पुढे जा आणि त्याच्या इच्छेप्रमाणे वाग. ड्रोणाच्या फळीला कसे फोडावे, हे आपल्याला माहीत नाही.
त्वं वाऽर्जुनो वा कृष्णो वा भिन्द्यात्प्रद्युम्न एव वा। द्रोणानीकं महाबाहो पञ्चमो नोपपद्यते
महा बाहू, ड्रोणाची फळी फोडण्याचे सामर्थ्य तुझ्यात, अर्जुन, कृष्ण किंवा प्रद्युम्न यांच्यातच आहे; पाचवा कोणी हे करू शकत नाही.
अभिमन्यो वरं तात याचे त्वां दातुमर्हसि। पितॄणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वशः
अभिमन्यु, मुला, मी तुझ्याकडे एक वर मागतो—तो आपल्या वडिलांसाठी, मामांसाठी आणि सर्व सैन्यासाठी दे.
धनञ्जयो हि नस्तात गर्हयेदेत्य संयुगात्। क्षिप्रमस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय
धनंजय युद्धातून परतल्यावर आपल्यावर रागावेल, म्हणून त्वरेने शस्त्र उचल आणि ड्रोणाच्या फळीमध्ये प्रवेश कर.
द्रोणस्य दृढमत्युग्रमनीकप्रवरं युधि। पितॄणां जयमाकाङ्क्षन्नवगाहेऽविलम्बितम्
आपल्या वडिलांसाठी विजय मिळवायची इच्छा मनात ठेवून, मी द्रोणांच्या अत्यंत भयंकर आणि बलाढ्य व्यूहात विलंब न करता शिरणार आहे.
उपदिष्टो हि मे पित्रा योगोऽनीकविशातने। नोत्सहे हि विनिर्गन्तुमहं कस्याञ्चिदापदि
माझ्या वडिलांनी मला युद्धातील व्यूह फोडण्याची कला शिकवली आहे; त्यामुळे कोणत्याही संकटात मी मागे हटू शकत नाही.
भिन्ध्यनीकं युधांश्चेष्ठ द्वारं सञ्जनयस्व नः। वयं त्वाऽनुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि
शत्रूंच्या व्यूहात छेद करून आमच्यासाठी वाट उघड, आम्ही तुझ्या मागे येऊ, बाबा, जिथे जाशील तिथे.
धनञ्जयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुते। प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्तः सर्वतोमुखाः
युद्धात, बाबा, आम्ही तुझ्या मागे चालत राहू, धनंजयासारखे लढत, आणि सर्व बाजूंनी तुझं रक्षण करू.