ततः प्राग्ज्योतिषो राजा शरवर्षे निवारिते। संरक्तनयनो रोषात्पार्थं पुनरवाकिरत्
मग प्राग्ज्योतिषाचा राजा, आपला बाणांचा वर्षाव थांबवला गेल्याने, डोळे रागाने लाल झालेले, पुन्हा पार्थावर बाणांचा मारा करू लागला.
स तथा शरवर्षेण पार्थं समभिहत्य वै। चोदयामास तं नागं वधायाच्युतपार्थयोः
त्याने त्या बाणांच्या वर्षावाने पार्थाला जखमी करून, आपल्या हत्तीला पुढे हाकले, कृष्ण आणि अर्जुनाचा वध करण्यासाठी.
तमापतन्तं द्विरदं दृष्ट्वा क्रुद्धमिवान्तकम्। चक्रेऽपसव्यं त्वरितः स्यन्दनेन जनार्दनः
तो रागाने धावणारा हत्ती, जणू मृत्यूच समोर येतो आहे असे पाहून, जनार्दनाने आपल्या रथाला वेगाने डावीकडे वळवले.
सम्प्राप्तमपि नेयेष परावृत्तं महाद्विपम्। सारोहं मृत्युसात्कर्तुं स्मरन्धर्मं धनञ्जयः
तो मोठा हत्ती जवळ येत असतानाही, धर्माची आठवण ठेवून धनंजयाने त्याला किंवा त्याच्या स्वाराला ठार मारले नाही.
स तु नागो द्विपरथान्हयांश्चामृद्य मारिष। प्राहिणोन्मृत्युलोकाय ततः क्रुद्धो धनञ्जयः
पण त्या हत्तीने, इतर हत्ती, रथ आणि घोडे चिरडून मृत्यूच्या आधीन केले; तेव्हा अर्जुनाला राग अनावर झाला.
स प्लुतः स्यन्दनात्तस्मान्नीलश्चर्मवरासिभृत्। द्रौणायनेः शिरः कायाद्धर्तुमैच्छत्पतत्त्रिवत्
निळ्या कवच आणि तलवार घेऊन नील आपल्या रथातून उडी मारून द्रोणपुत्राचे डोके पक्ष्याच्या पंखासारखे वेगळे करण्यासाठी धावला.
तस्योद्यतासेः सुनसं शिरः कायात्सकुण्डलम्। भल्लेनापाहरद्द्रौणिः स्मयमान इवानघ
पण द्रोणपुत्राने, हसत हसत, त्याचा सुंदर कुंडल असलेले डोके तलवार पडण्याआधीच धारदार बाणाने उडवले.
सम्पूर्णचन्द्राभमुखः पद्मपत्रनिभेक्षणः। प्रांशुरुत्पलपत्राभो निहतो न्यपतद्भुवि
त्याचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा, डोळे कमळाच्या पाकळ्यांसारखे, उंच आणि निळ्या कमळाच्या पानासारखा तेजस्वी, तो शत्रूच्या हातून पडून जमिनीवर कोसळला.
ततः प्रविव्यथे सेना पाण्डवी भृशमाकुला। आचार्यपुत्रेण हते नीले ज्वलिततेजसि
मग नीलासारख्या तेजस्वी वीराचा द्रोणपुत्राने वध केल्यावर पांडवांची सेना फारच घाबरली आणि गोंधळली.
अचिन्तयंश्च ते सर्वे पाण्डवानां महारथाः। कथं नो वासविस्त्रायाच्छत्रुभ्य इति मारिष
तेव्हा पांडवांच्या सर्व महाबली रथींच्या मनात आले, 'आता वासव आपल्याला शत्रूंपासून कसा वाचवेल?'
दक्षिणेन तु सेनायाः कुरुते कदनं बली। संशप्तकावशेषस्य नारायणबलस्य च
सेनेच्या दक्षिण बाजूला, बलाढ्य योद्धा संकल्पपूर्वक उरलेल्या संकल्पी आणि नारायण सैन्याचा संहार करत होता.
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः। सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः
सेनेचा पराभव भीमाला सहन झाला नाही; त्याने द्रोणावर साठ आणि कर्णावर दहा बाण सोडले.
तस्य द्रोणः शितैर्बाणैस्तीक्ष्णधारैरजिह्मगैः। जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह
द्रोणाने त्याचा अंत करण्याच्या हेतूने, तीक्ष्ण आणि सरळ बाणांनी त्याच्या महत्वाच्या जागी वेगाने प्रहार केला.
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः षड्विंशत्या शमार्पयत्। कर्णो द्वादशभिर्बाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः
कर्णाने लगेचच त्याच्यावर सव्वीस बाणांचा वर्षाव केला; अश्वत्थाम्याने सात, आणि कर्णाने आणखी बारा बाण सोडले.
षङ्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमथाकिरत्। भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महाबलः
राजा दुर्योधनाने त्याच्यावर सहा बाणांचा मारा केला; पण भीमाने मोठ्या ताकदीने त्यांच्यावर प्रत्युत्तर दिले.
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः। दर्योधनं द्वादशभिर्दौणिमष्टाभिराशुगैः
त्याने द्रोणावर पन्नास, कर्णावर दहा, दुर्योधनावर बारा, आणि द्रोणपुत्रावर आठ वेगवान बाण सोडले.
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे। तस्मिन्सन्त्यति प्रामान्मृत्युसाधारणीकृते
तो रणभूमीत मोठा गोंधळ करत पुढे सरसावला, जणू त्या ठिकाणी मृत्यू सर्वांसाठीच सामान्य झाला होता.
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदयत्। ते ययुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः
अजातशत्रूने त्या वीरांना, 'भीमाचे रक्षण करा!' असे सांगितले. मग अपार सामर्थ्य असलेले ते सर्व भीमसेनाजवळ गेले.
युयुधानप्रभृतयो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ। ते समेत्य सुसंरब्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः
युयुधान आणि इतर, माद्रीचे दोन्ही पुत्र, हे पुरुषांमधील श्रेष्ठ, प्रचंड संतापाने एकत्र आले.
महेष्वासवरैर्गुप्ता द्रोणानीकं बिभित्सवः। समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतयो रथाः
महाबली धनुर्धारींनी रक्षण केलेले, भीमासारखे पराक्रमी रथी द्रोणाच्या व्यूहाजवळ युद्धासाठी आले.
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः। महारथानतिबलान्वीरान्समरयोधिनः
रथीमधील श्रेष्ठ द्रोणानेही शांतपणे त्या बलवान, सामर्थ्यवान, युद्धकुशल वीरांना सामोरे घेतले.
बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा तावकान्पाण्डवा ययुः। सादिनः सादिनोऽब्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान्
पांडवांनी मृत्यूच्या भीतीकडे दुर्लक्ष करून तुमच्या सैन्यावर चाल केली; घोडेस्वार घोडेस्वारांशी, रथी रथींशी तशीच लढाई करू लागले.
असिशक्त्यृष्टिसङ्घातैर्युद्धमासीत्परश्वथैः। प्रकृष्टमसियुद्धं च बभूव कटुकोदयम्
तलवारी, भाले, शूल, कुऱ्हाडी यांचा वापर करून युद्ध झाले; तलवारींचे भीषण आणि क्रूर युद्ध सुरू झाले.
कुञ्जराणां च सम्पाते युद्धमासीत्सुदारुणम्। अपतत्कुञ्जरादन्यो हयादन्यस्त्ववाक्शिराः
हत्तींच्या झुंजीत युद्ध अत्यंत भयंकर झाले; कुणी हत्तीवरून, कुणी घोड्यावरून उलटे पडले.
नरो बाणविनिर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष। तत्रान्यस्य च सम्पर्दे पतितस्य विवर्मणः
एखादा पुरुष बाणांनी भोसकला जाऊन रथातून खाली पडला; आणि गोंधळात दुसरा, कवच हरवून, खाली कोसळला.
शिरः प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः। अपरांश्चापरेऽमृद्रन्वारणाः पतितान्नरान्
एका हत्तीने माणसाच्या छातीवर पाय ठेवून त्याचे डोके चिरडले; इतर हत्ती पडलेल्या इतर माणसांना ठेचू लागले.
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो बहून्। नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंश्रयैः
काही हत्ती आपल्या सोंडेने जमिनीवर पोहोचून अनेक रथींना भोसकू लागले; तर काहींच्या सोंडेवर मानवी आतडी अडकलेली होती.
बभ्रमुः समरे नागा मृद्रन्तः शतशो नरान्। कार्ष्णायसतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान्
हत्ती रणभूमीत हिंडू लागले, शेकडो काळ्या लोखंडी कवच घातलेले पुरुष, घोडे, रथ आणि इतर हत्ती पायाखाली तुडवत होते.
पतितान्पोथयाञ्चक्रुर्द्विपाः स्थूलनलानिव। गृध्रपत्राधिवासांसि शयनानि नारधिपाः
हत्ती पडलेल्यांना जणू जाड गवतासारखे तुडवत होते; हत्तींच्या राजांनी गिधाडाच्या पिसांनी झाकलेली शय्याच तयार केली.
हीमन्तः कालसम्पर्कात्सुदुःस्वान्यनुशेरते। हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्येत्य संयुगे
त्या ठिकाणी काळाच्या स्पर्शामुळे थंड पडलेले लोक भयंकर शय्यांवर झोपले; कुठे वडील रथातून येऊन युद्धात स्वतःच्या मुलाला ठार मारत होते.