तयोस्तदभवद्युद्धं रक्षोग्रामणिमुख्ययोः। तादृग्यादृक्पुरावृत्तं शम्बरामरराजयोः
त्या दोन्ही राक्षस सेनापतींमध्ये मोठे युद्ध झाले, जसे पूर्वी शंबर आणि देवेंद्रामध्ये झाले होते.
एवं द्वन्द्वशतान्यासन्रथवारणवाजिनाम्। पदातीनां च भद्रं ते तव तेषां च सङ्कुले
अशा प्रकारे, त्या गोंधळात, तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यात, रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांच्यात शेकडो द्वंद्वयुद्धे झाली.
नैतादृशो दृष्टपूर्वः सङ्ग्रामो नैव च श्रुतः। द्रोणस्याभावभावे तु प्रसक्तानां परस्परम्
द्रोणाच्या उपस्थितीत किंवा अनुपस्थितीत, एकमेकांवर तुटून पडताना, असा भयानक युद्ध पूर्वी कधी पाहिला किंवा ऐकला नव्हता.
इदं घोरमिदं चित्रमिदं रौद्रमिति प्रभो। तत्र युद्धान्यदृश्यन्त प्रततानि बहूनि च
तेथे, हे प्रभो, अनेक प्रकारची युद्धे दिसली — काही भीषण, काही अद्भुत, काही अत्यंत भयंकर — ती सर्वत्र पसरली होती.
तेन नागेन सन्त्रस्ता पाण्डवानामनीकिनी। सहसाऽभ्यद्रवद्राजन्यत्र तस्यौ वृकोदरः
त्या हत्तीमुळे पांडवांची सेना घाबरून गेली; तेव्हा भीम अचानक त्या हत्तीच्या दिशेने धावला.
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा वृकोदरम्। भगदत्तं सपाञ्चाल्यः सर्वतः समवारयत्
मग युधिष्ठिर राजाने, भीम मारला गेला असे समजून, पाञ्चाळांसह सर्व बाजूंनी भगदत्ताला वेढा घातला.
तं रथं रथिनां श्रेष्ठाः परिवार्य परन्तपाः। अवाकिरञ्शरैस्तीक्ष्णैः शतशोऽथ सहस्रशः
रथयुद्धातील श्रेष्ठ आणि शत्रूंचा संहार करणारे वीर त्या रथाभोवती जमले आणि शेकडो-हजारो तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर वर्षाव केला.
स विघातं पृषत्कानामङ्कुशेन समाहरन्। क्षणेन पाण्डुपाञ्जालान्व्यधमत्पर्वतेश्वरः
भगदत्ताने आपल्या अंकुशाने बाणांचे तडाखे परतवले आणि क्षणातच पर्वतराजाने पांडव व पाञ्चाळांना पांगवले.
तदद्भुतमपश्याम भगदत्तस्य संयुगे। तथा वृद्धस्य चरितं कुञ्जरेण विशाम्पते
त्या युद्धात आम्ही एक अद्भुत गोष्ट पाहिली—वृद्ध असतानाही भगदत्ताने आपल्या हत्तीवर बसून केलेली पराक्रमी कृत्ये, हे राजन.
ततो राजा दशार्णानां प्राग्ज्योतिषमुपाद्रवत्। तिर्यग्यातेन नागेन समदेनाशुगामिना
मग दशार्णांचा राजा, मदाने भरलेल्या आणि वेगाने धावणाऱ्या आपल्या हत्तीवर बसून, तिरक्या मार्गाने प्राग्ज्योतिषाच्या दिशेने झेपावला.
तयोर्युद्धं समभवन्नागयोर्भीमरूपयोः। सपक्षयोः पर्वतयोर्यथा सद्रुमयोः पुरा
त्या दोन्ही भयंकर हत्तींत भीषण युद्ध झाले, जणू पूर्वीच्या पंख असलेल्या, झाडांनी आच्छादलेल्या दोन पर्वतांमध्येच लढाई होत होती.
प्राग्ज्योतिषपतेर्नागः सन्निवृत्त्यापसृत्य च। पार्श्वे दशार्णाधिपतेर्भित्त्वा नागमपातयत्
प्राग्ज्योतिषाधिपतीच्या हत्तीने मागे वळून, दशार्ण राजाच्या हत्तीच्या बाजूला जोरात धडक दिली आणि त्याला खाली पाडले.
तोमरैः सूर्यरश्म्याभैर्भगदत्तोऽथ सप्तभिः। जघान द्विरदस्थं तं शत्रुं प्रचलितासनम्
मग भगदत्ताने सूर्यकिरणासारख्या तेजस्वी सात तोमरांनी आपल्या शत्रूवर, जो हत्तीवर बसला होता, प्रहार केला आणि त्याला आसनावरून ढळवले.
व्यवच्छिद्य तु राजानं भगदत्तं युधिष्ठिरः। रथानीकेन महता सर्वतः पर्यवारयत्
मग युधिष्ठिराने भगदत्ताला त्या राजापासून वेगळा केला आणि मोठ्या रथांच्या सैन्याने त्याला सर्व बाजूंनी वेढले.
स कुञ्जरस्थो रथिभिः शुशुभे सर्वतो वृतः। पर्वते वनमध्यस्थो ज्वलन्निव हुताशनः
तो हत्तीवर बसलेला आणि रथी वीरांनी वेढलेला भगदत्त, जणू पर्वतावरील जंगलात प्रज्वलित अग्निसारखा चमकत होता.
मण्डलं सर्वतः श्लिष्टं रथिनामुग्रधन्विनाम्। किरतां शरवर्षाणि स नागः पर्यवर्तत
तीव्र धनुर्धारींनी सर्व बाजूंनी घट्ट वर्तुळ करून बाणांचा वर्षाव केला, तेव्हा तो हत्ती त्या वर्तुळात फिरू लागला.
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा परिगृह्य महागजम्। प्रेषयामास सहसा युयुधानरथं प्रति
मग प्राग्ज्योतिषाचा राजा आपल्या मोठ्या हत्तीला आवळून अचानक युयुधानाच्या रथावर चालून गेला.
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य नागं सात्वतपुङ्गवः। अविध्यत्पञ्चभिर्बाणैः शितैराशीविषोपमैः
तो हत्ती धावत येताना पाहून सात्वतांचा श्रेष्ठ वीर युयुधानाने पाच तीक्ष्ण, सर्पासारखे बाण त्याच्यावर सोडले.
शिनेः पौत्रस्य तु रथं परिगृह्य महाद्विपः। अभिचिक्षेप वेगेन युयुधानस्त्वपाक्रमत्
पण त्या मोठ्या हत्तीने शिनिपुत्राच्या रथाला पकडून जोरात फेकले; तेव्हा युयुधान उडी मारून वाचला.
बृहतः सैन्धवानश्वान्समुत्थाप्यथ सारथिः। तस्थौ सात्यकिमासाद्य सम्प्लुतस्तं रथं प्रति
मग सारथ्याने मोठ्या सिंधू घोड्यांना पळवत सत्यकीकडे नेले आणि उडी मारून त्या रथासमोर उभा राहिला.
स तु लब्ध्वान्तरं नागस्त्वरितो रथमण्डलात्। निष्पतन्सततं सर्वान्परिचिक्षेप पार्थिवान्
हत्तीला एक संधी मिळताच, तो पटकन रथांच्या वर्तुळातून बाहेर पडला आणि सर्व राजांना वारंवार पांगवू लागला.
ते त्वाशुगतिना तेन त्रास्यमाना नरर्षभाः। तमेकं द्विरदं सङ्ख्ये मेनिरे शतशो द्विपान्
त्या वेगवान हत्तीमुळे घाबरलेल्या वीरांनी, त्या एकाच हत्तीला जणू शेकडो हत्ती आहेत असे समजले.
ते गजस्थेन काल्यन्ते भगदत्तेन पार्थिवाः। ऐरावतस्थेन यथा देवराजेन दानवाः
भगदत्त आपल्या गजराजावर बसून जसा देवेंद्राने ऐरावतावरून दानवांचा संहार केला, तसाच तो राजांना ठार करत आहे.
तेषां प्रद्रवतां भीमः पाञ्चालानामितस्ततः। गजवाजिकृतः शब्दः सुमहान्समजायत
पांचाळ लोक इकडे तिकडे पळू लागले तेव्हा भीमाच्या समोर हत्ती आणि घोड्यांच्या टापांचा प्रचंड गडगडाट झाला.
भगदत्तेन समरे काल्यमानेषु पाण्डुषु। प्राग्ज्योतिषमभिक्रुद्धः पुनर्भीमः समभ्ययात्
समरात भगदत्त पांडवांना छळत असताना, रागाने पेटलेला भीम पुन्हा प्राग्ज्योतिषराजाकडे झपाट्याने गेला.
तस्याभिद्रवतो वाहान्हस्तमुक्तेन वारिणा। सिक्त्वा व्यत्रासयन्नागस्ते पार्थसहरंस्ततः
तो धावत असताना, त्या हत्तीने सोंडेतून पाणी उडवून पांडवांच्या सैन्याचे घोडे घाबरवून टाकले.
ततस्तमभ्ययात्तूर्णं रुचिपर्वा कृतीसुतः। समघ्नञ्छरवर्षेण रथस्योऽन्तकसन्निभः
तेव्हा कृतिवर्म्याचा धाडसी मुलगा रुचिपर्वा वेगाने पुढे आला आणि शत्रूच्या रथावर बाणांचा वर्षाव करून, मृत्यूसारखा भासला.
ततः स रुचिपर्वाणं शरेणानतपर्वणा। सुपर्वा पर्वतपतिर्निन्ये वैवस्वतक्षयम्
नंतर पर्वतराज सुपर्व्याने, तुटक नसलेल्या एका बाणाने रुचिपर्व्याला यमाच्या लोकात पाठवले.
तस्मिन्निपतिते वीरे सौभद्रो द्रौपदीसुतः। चेकितानो धृष्टकेतुर्ययुत्सुश्चार्दयन्द्विपम्
त्या वीराचा मृत्यू झाल्यावर, सुभद्रपुत्र, द्रौपदीचा मुलगा, चेकितान, धृष्टकेतु आणि युयुत्सु यांनी त्या हत्तीवर हल्ला केला.
त एनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदाः। सिषिचुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो जिघांसवः
त्यांनी जसा मेघ पाऊस ओततो तसा बाणांचा वर्षाव करत, भीषण गर्जना करत त्या हत्तीला ठार मारण्याचा प्रयत्न केला.