सौमदत्तिस्तु राजानं मणिमन्तमतन्द्रितम्। पर्यवारयदायान्तं यशो द्रोणस्य वर्घयन्
सौमदत्त नावाच्या राजाने, मन एकाग्र ठेवून, द्रोणाचे यश वाढावे म्हणून, पुढे येणाऱ्या मणिमंत राजाला रोखले.
स सौमदत्तेस्त्वरितश्चित्रेष्वसनकेतने। पुनः पताकां सूतं चच्छत्रं चापातयद्रथात्
मग त्या सुंदर युद्धात सौमदत्ताने वेगाने मणिमंताच्या रथावरील ध्वज, सारथी आणि छत्र खाली पाडले.
अथाप्लुत्य रथात्तूर्णं यूपकेतुरमित्रहा। साश्वसूतध्वजरथं तं चकर्त वरासिना
नंतर, यूपकेतू या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने, पटकन रथातून उडी मारली आणि आपल्या उत्तम तलवारीने त्या रथासह घोडे, सारथी आणि ध्वज कापून टाकले.
रथं च स्वं समास्थाय धनुरादाय चापरम्। स्वयं यच्छन्हयान्राजन्व्यधमत्पाण्डवीं चमूम्
मग त्याने स्वतःच्या रथावर चढून दुसरे धनुष्य घेतले, स्वतः घोडे हाकले आणि पांडवांची सेना जोरात मारली.
पाण्ड्यमिन्द्रमिवायान्तमसुरान्प्रति दुर्जयम्। समर्थः सायकौघेन वृषसेनो न्यवारयत्
वृषसेनाने, जो अत्यंत सामर्थ्यवान आणि जिंकता येणार नाही असा होता, पांड्य राजाला, जो असुरांवर चालून जाणाऱ्या इंद्रासारखा होता, बाणांच्या पावसाने थांबवले.
अथाजगाम हैडिम्बो महामायो महाबलः। पितॄणां हितमन्विच्छन्दहन्कौरववाहिनीम्
मग हैडिंब नावाचा, मोठ्या मायावी आणि बलवान, आपल्या वडिलांचे कल्याण व्हावे म्हणून, कौरवांच्या सैन्यावर चालून गेला.
गदापरिघनिस्त्रिंशपट्टसायोघनोपलैः। कडङ्गरैर्भुशुण्डीभिः प्रासैस्तोमरसायकैः
त्याने गदा, लोखंडी गज, तलवारी, पट्टे, मोठे गज, काटेरी गदा, भाले, टोपण भाले आणि बाण यांचा वापर केला,
मुसलैर्मुद्गरैश्चक्रैर्न्भिण्डिपालपरश्वथैः। पांसुवाताग्निसलिलैर्भस्मलोष्ठतृणद्रुमैः
मुसळ, मुठी, चाक, गोफण, कुऱ्हाड, धूळ, वारा, आग, पाणी, राख, मातीचे ढेकळ, गवत आणि झाडे यांचा वापर केला,
आतुदन्प्ररुजन्भञ्जन्निघ्नन्विद्रावयन्क्षिपन्। सेनां विभीषयन्नायाद्दोणप्रेप्सुर्घटोत्कचः
मारत, जखमी करत, फोडत, ठार मारत, पळवून लावत, फेकत, सैन्याला घाबरवत, घटोत्कच द्रोणाचा शोध घेत पुढे गेला.
तं तु नानाप्रहरणैर्नानायुद्धविशेषणैः। राक्षसं राक्षसः क्रुद्धः समाजघ्ने ह्यलम्बुसः
मग अलंबुस नावाच्या राक्षसाने, रागाने, त्या राक्षसावर विविध शस्त्रांनी आणि वेगवेगळ्या युद्धकौशल्यांनी हल्ला केला.
तयोस्तदभवद्युद्धं रक्षोग्रामणिमुख्ययोः। तादृग्यादृक्पुरावृत्तं शम्बरामरराजयोः
त्या दोन्ही राक्षस सेनापतींमध्ये मोठे युद्ध झाले, जसे पूर्वी शंबर आणि देवेंद्रामध्ये झाले होते.
एवं द्वन्द्वशतान्यासन्रथवारणवाजिनाम्। पदातीनां च भद्रं ते तव तेषां च सङ्कुले
अशा प्रकारे, त्या गोंधळात, तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यात, रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांच्यात शेकडो द्वंद्वयुद्धे झाली.
नैतादृशो दृष्टपूर्वः सङ्ग्रामो नैव च श्रुतः। द्रोणस्याभावभावे तु प्रसक्तानां परस्परम्
द्रोणाच्या उपस्थितीत किंवा अनुपस्थितीत, एकमेकांवर तुटून पडताना, असा भयानक युद्ध पूर्वी कधी पाहिला किंवा ऐकला नव्हता.
इदं घोरमिदं चित्रमिदं रौद्रमिति प्रभो। तत्र युद्धान्यदृश्यन्त प्रततानि बहूनि च
तेथे, हे प्रभो, अनेक प्रकारची युद्धे दिसली — काही भीषण, काही अद्भुत, काही अत्यंत भयंकर — ती सर्वत्र पसरली होती.
तेन नागेन सन्त्रस्ता पाण्डवानामनीकिनी। सहसाऽभ्यद्रवद्राजन्यत्र तस्यौ वृकोदरः
त्या हत्तीमुळे पांडवांची सेना घाबरून गेली; तेव्हा भीम अचानक त्या हत्तीच्या दिशेने धावला.
ततो युधिष्ठिरो राजा हतं मत्वा वृकोदरम्। भगदत्तं सपाञ्चाल्यः सर्वतः समवारयत्
मग युधिष्ठिर राजाने, भीम मारला गेला असे समजून, पाञ्चाळांसह सर्व बाजूंनी भगदत्ताला वेढा घातला.
तं रथं रथिनां श्रेष्ठाः परिवार्य परन्तपाः। अवाकिरञ्शरैस्तीक्ष्णैः शतशोऽथ सहस्रशः
रथयुद्धातील श्रेष्ठ आणि शत्रूंचा संहार करणारे वीर त्या रथाभोवती जमले आणि शेकडो-हजारो तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर वर्षाव केला.
स विघातं पृषत्कानामङ्कुशेन समाहरन्। क्षणेन पाण्डुपाञ्जालान्व्यधमत्पर्वतेश्वरः
भगदत्ताने आपल्या अंकुशाने बाणांचे तडाखे परतवले आणि क्षणातच पर्वतराजाने पांडव व पाञ्चाळांना पांगवले.
तदद्भुतमपश्याम भगदत्तस्य संयुगे। तथा वृद्धस्य चरितं कुञ्जरेण विशाम्पते
त्या युद्धात आम्ही एक अद्भुत गोष्ट पाहिली—वृद्ध असतानाही भगदत्ताने आपल्या हत्तीवर बसून केलेली पराक्रमी कृत्ये, हे राजन.
ततो राजा दशार्णानां प्राग्ज्योतिषमुपाद्रवत्। तिर्यग्यातेन नागेन समदेनाशुगामिना
मग दशार्णांचा राजा, मदाने भरलेल्या आणि वेगाने धावणाऱ्या आपल्या हत्तीवर बसून, तिरक्या मार्गाने प्राग्ज्योतिषाच्या दिशेने झेपावला.
तयोर्युद्धं समभवन्नागयोर्भीमरूपयोः। सपक्षयोः पर्वतयोर्यथा सद्रुमयोः पुरा
त्या दोन्ही भयंकर हत्तींत भीषण युद्ध झाले, जणू पूर्वीच्या पंख असलेल्या, झाडांनी आच्छादलेल्या दोन पर्वतांमध्येच लढाई होत होती.
प्राग्ज्योतिषपतेर्नागः सन्निवृत्त्यापसृत्य च। पार्श्वे दशार्णाधिपतेर्भित्त्वा नागमपातयत्
प्राग्ज्योतिषाधिपतीच्या हत्तीने मागे वळून, दशार्ण राजाच्या हत्तीच्या बाजूला जोरात धडक दिली आणि त्याला खाली पाडले.
तोमरैः सूर्यरश्म्याभैर्भगदत्तोऽथ सप्तभिः। जघान द्विरदस्थं तं शत्रुं प्रचलितासनम्
मग भगदत्ताने सूर्यकिरणासारख्या तेजस्वी सात तोमरांनी आपल्या शत्रूवर, जो हत्तीवर बसला होता, प्रहार केला आणि त्याला आसनावरून ढळवले.
व्यवच्छिद्य तु राजानं भगदत्तं युधिष्ठिरः। रथानीकेन महता सर्वतः पर्यवारयत्
मग युधिष्ठिराने भगदत्ताला त्या राजापासून वेगळा केला आणि मोठ्या रथांच्या सैन्याने त्याला सर्व बाजूंनी वेढले.
स कुञ्जरस्थो रथिभिः शुशुभे सर्वतो वृतः। पर्वते वनमध्यस्थो ज्वलन्निव हुताशनः
तो हत्तीवर बसलेला आणि रथी वीरांनी वेढलेला भगदत्त, जणू पर्वतावरील जंगलात प्रज्वलित अग्निसारखा चमकत होता.
मण्डलं सर्वतः श्लिष्टं रथिनामुग्रधन्विनाम्। किरतां शरवर्षाणि स नागः पर्यवर्तत
तीव्र धनुर्धारींनी सर्व बाजूंनी घट्ट वर्तुळ करून बाणांचा वर्षाव केला, तेव्हा तो हत्ती त्या वर्तुळात फिरू लागला.
ततः प्राग्ज्योतिषो राजा परिगृह्य महागजम्। प्रेषयामास सहसा युयुधानरथं प्रति
मग प्राग्ज्योतिषाचा राजा आपल्या मोठ्या हत्तीला आवळून अचानक युयुधानाच्या रथावर चालून गेला.
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य नागं सात्वतपुङ्गवः। अविध्यत्पञ्चभिर्बाणैः शितैराशीविषोपमैः
तो हत्ती धावत येताना पाहून सात्वतांचा श्रेष्ठ वीर युयुधानाने पाच तीक्ष्ण, सर्पासारखे बाण त्याच्यावर सोडले.
शिनेः पौत्रस्य तु रथं परिगृह्य महाद्विपः। अभिचिक्षेप वेगेन युयुधानस्त्वपाक्रमत्
पण त्या मोठ्या हत्तीने शिनिपुत्राच्या रथाला पकडून जोरात फेकले; तेव्हा युयुधान उडी मारून वाचला.
बृहतः सैन्धवानश्वान्समुत्थाप्यथ सारथिः। तस्थौ सात्यकिमासाद्य सम्प्लुतस्तं रथं प्रति
मग सारथ्याने मोठ्या सिंधू घोड्यांना पळवत सत्यकीकडे नेले आणि उडी मारून त्या रथासमोर उभा राहिला.