हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः। संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः
घोड्यांचे, रथांचे आणि माणसांचे समूह खाली पडलेले, पुन्हा पुन्हा रथाच्या चाकांनी अनेक प्रकारे चिरडले गेले.
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः। रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः
हत्तींच्या प्रचंड लाटांनी, मारल्या गेलेल्या पुरुषांच्या फेसाने आणि रथांच्या गोंधळलेल्या वावटळांनी भरलेला तो सैन्यांचा महासागर अद्भुत दिसत होता.
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः। अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे
विजय आणि संपत्ती मिळवण्यासाठी योद्धे त्या वाहनांच्या महासागरात शिरले, बुडाले तरी त्यांची बुद्धी डगमगली नाही.
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु। न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः
योद्ध्यांवर बाणांचा पाऊस पडत असताना, जखमेच्या खुणा अंगावर घेऊनही, कोणाच्याही मनाची स्थिरता ढळली नाही.
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे। मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत्
असे भयंकर आणि भीतीदायक युद्ध सुरू असताना, द्रोणाने शत्रूंना गोंधळवून युधिष्ठिराकडे धाव घेतली.
पाञ्चालाः केकया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः। युधिष्ठिरमभीप्सन्तो दृष्ट्वा द्रोणमुपाद्रवन्
पांचाळ, केकय, मत्स्य, चेडी, कारूष आणि कोसल हे सर्व युधिष्ठिराचे रक्षण करण्यासाठी, द्रोणाला पाहताच पुढे धावले.
ततो युधिष्ठिरं प्रेप्सुराचार्यः शत्रुपूगहा। व्यधमत्तान्यनीकानि तूलराशिमिवानलः
मग शत्रूंच्या सैन्यांचा संहार करणारे आचार्य युधिष्ठिराकडे जाण्याचा प्रयत्न करू लागले आणि त्यांनी समोरच्या सैन्यांचे तुकडे अग्नीने कापूस जाळावा तसे उडवून दिले.
निर्दहन्तमनीकानि तानि तानि पुनःपुनः। द्रोणं मत्स्यादवरजः शतानीकोऽभ्यवर्तत
त्या त्या सैन्याच्या तुकड्यांना पुन्हा पुन्हा जाळत असताना, मत्स्यांचा राजपुत्र शतानिक मोठ्या सैन्यासह द्रोणांच्या समोर उभा राहिला.
सूर्यरश्मिप्रतीकाशैः कर्मारपरिमार्जितैः। षड्भिः ससूतं सहयं द्रोणं विद्ध्वाऽनदद्भृशम्
सूर्यकिरणांसारख्या तेजस्वी आणि लोहाराने घासलेल्या सहा बाणांनी त्याने द्रोण, त्यांचा सारथी आणि घोडे यांना घायाळ केले आणि मोठ्याने गर्जना केली.
क्रूराय कर्मणे युक्तश्चिकीर्षुः कर्म दुष्करम्। अवाकिरच्छरशतैर्भारद्वाजं महारथम्
क्रूर कृत्य करण्याचा निर्धार करून, कठीण काम साध्य करण्यासाठी त्याने भारद्वाजांच्या त्या महायोद्ध्यावर शेकडो बाणांचा वर्षाव केला.
तस्य नानदतो द्रोणः शिरः कायात्सकुण्डलम्। क्षुरेणापाहरत्तुर्णं ततो मत्स्याः प्रदुद्रुवुः
तो गर्जना करत असताना, द्रोणांनी एक धारदार बाणाने त्याचे कुंडलांनी सुशोभित डोके शरीरापासून वेगळे केले; मग मत्स्यांचे लोक पळून गेले.
मत्स्याञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्करूशान्केकयानपि। पाञ्चालान्सृञ्जयान्पाण्डून्भारद्वाजः पुनःपुनः
मत्स्यांना हरवल्यावर, भारद्वाजपुत्राने पुन्हा पुन्हा चेडी, करूष, केकय, पांचाल, श्रुंजय आणि पांडव यांनाही पराभूत केले.
तं दहन्तमनीकानि क्रुद्धमग्निं यथा वनम्। दृष्ट्वा रुक्मरथं वीरं समकम्पन्त सृञ्जयाः
त्यांचा सुवर्णरथ जणू रागावलेल्या अग्नीप्रमाणे सैन्याचा संहार करताना पाहून, श्रुंजय लोक घाबरून थरथरू लागले.
उभाभ्यां सन्दधानस्य धनुरस्याशुकारिणः। ज्याघोषो निघ्नतोऽमित्रान्दिक्षुसर्वासु शुश्रुवे
दोन्ही हातांनी धनुष्य लावत आणि शत्रूंना वेगाने मारताना, त्यांच्या धनुष्याच्या प्रत्यंचेचा आवाज सर्व दिशांना घुमू लागला.
नागानश्वान्पदातींश्च रथिनो गजसादिनः। रौद्रा हस्तवता मुक्ताः प्रमथ्नन्ति स्म सायकाः
त्यांच्या भीषण बाणांनी हत्ती, घोडे, पायदळ, रथी आणि हत्तीवर बसलेले वीर यांना जबरदस्तपणे घायाळ केले.
नानद्यमानः पर्जन्यो मिश्रवातो हिमात्यये। अश्मवर्षमिवावर्षन्परेषां भयमादधत्
हिवाळ्यानंतर वाऱ्यांसह गडगडणारा मेघ जसा दगडांचा पाऊस पाडतो, तसेच त्यांनी शत्रूंवर दगडांसारखा बाणांचा वर्षाव केला आणि सगळ्यांना भीतीने भरून टाकले.
सर्वा दिशः समचरत्सैन्यं विक्षोभयन्निव। बली शूरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः
तो बलवान, शूर, महान धनुर्धर सर्व दिशांना फिरत सैन्याला हलवू लागला, जणू ते विखुरले जाईल, आणि आपल्या मित्रांना निर्भयता देणारा ठरला.
तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम्। दिक्षु सर्वासु पश्यामो द्रोणस्यामिततेजसः
आम्ही सर्व दिशांना द्रोणांचा सुवर्णाने सजवलेला धनुष्य मेघांमध्ये वीज चमकावी तसा झळकतांना पाहिला, तो अमाप तेजाचा होता.
शोभमानां ध्वजे चास्य वेदीमद्राक्ष्य भारत। हिमवच्छिखराकारं चरतः संयुगे भृशम्
युद्धात भयंकरपणे फिरताना, त्याच्या ध्वजावर हिमालयाच्या शिखरासारखी तेजस्वी वेदी आम्ही पाहिली, हे भरतवंशीय.
द्रोणस्तु पाण्डवानीके चकार कदनं महत्। यथा दैत्यगणे विष्णुः सुरासुरनमस्कृतः
द्रोणांनी पांडवांच्या सैन्यात मोठा संहार केला, जणू दैत्यांच्या सैन्यात सर्व देव आणि दैत्यांनी पूजलेला विष्णूच.
स शूरः सत्यवाक्प्राज्ञो बलवान्सत्यविक्रमः। महानुभावः कल्पान्ते रौद्रां भीरुविभीषणाम्
तो शूर, सत्यवचन, बुद्धिमान, बलवान, खरा पराक्रमी आणि महान सामर्थ्याचा होता; युगाच्या शेवटी त्याने भीतीदायक आणि भयंकर संहार केला.
कवचोर्मिध्वजावर्तां मर्त्यकूलापहारिणीम्।। गजवाजिमहाग्राहामसिमीनां दुरासदाम्
ती एक अशी नदी होती की जिच्या लाटा कवच आणि ध्वजांनी बनलेल्या होत्या, जी माणसांच्या झुंडी वाहून नेत होती, हत्ती-घोडे मोठे मगर, आणि तलवारी तिच्या धोकादायक माशांसारख्या होत्या.
वीरास्यिशर्करां रौद्रां भेरीमुरजकच्छपाम्। चर्मवर्मप्लवां घोरां केशशैवलशाद्वलाम्
वीरांचे दात तिचे खडे, भयंकर, बेरी आणि मृदंग कासव, कवच आणि बख्तर तिच्या तराफ्या, केस तिचे शेवाळ आणि गवत, अशी ती भीषण नदी होती.
शरौघिणीं धनुःस्रोतां बाहुपन्नगसङ्कुलाम्। रणभूमिवहां तीव्रां कुरुसृञ्जयवाहिनीम्
बाणांचा प्रवाह, धनुष्याची लाट, बाहूंच्या सर्पांनी भरलेली, रणभूमीवरची ती तीव्र नदी कुरू आणि श्रुंजयांच्या सैन्याला वाहून नेत होती.
मनुष्यशीर्षपाषाणां शक्तिमीनां गदोडुपाम्। उष्णीषफेनवसनां विकीर्णान्त्रसरीसृपाम्
मानवाच्या डोक्याच्या आकाराचे दगड, मास्यासारख्या भाल्या, ताऱ्यासारख्या गदा; पागोट्यांवर फेसाचे वस्त्र, आणि विखुरलेली आतडी असलेल्या सरपटणाऱ्यांचे वस्त्र.
वीरापहारिणीमुग्रां मांसशोमितकर्दमाम्। हस्तिग्राहां केतुवृक्षां क्षत्रियाणां निमज्जनीम्
ती भीषण नदी, वीरांना गिळणारी, मांस आणि रक्ताने चिखललेली; हत्ती भरलेली, झेंड्यांना वृक्षांसारखी मिरवणारी, क्षत्रियांना बुडवणारी.
क्रूरां शरीरसङ्घाटां सादिनक्रां दुरत्ययाम्। द्रोणः प्रावर्तयत्तत्र नदीमन्तकगामिनीम्
ती क्रूर, मृतदेहांनी बनलेली, घोडेस्वारांनी भरलेली आणि पार न करता येणारी नदी, द्रोणांनी तिथे विनाशाकडे वाहणारी सोडली.
क्रव्यादगणसञ्जुष्टां श्वशृगालगणायुताम्। निषेवितां महारौद्रैः पिशिताशैः समन्ततः
मांसाहारी प्राण्यांच्या झुंडी, कुत्रे आणि कोल्हे यांनी भरलेली; सर्व बाजूंनी भयंकर मांसाची इच्छा असणाऱ्यांनी वेढलेली.
तं दहन्तमनीकानि रथोदारं कृतान्तवत्। सर्वतोऽभ्यद्रवन्द्रोणं कुन्तीपुत्रपुरोगमाः
ती नदी सैन्यांना जाळणारी, रथ मृत्यूसारखे भव्य; सर्व बाजूंनी द्रोणावर कुंतीपुत्र आघाडीवर हल्ला करत होते.
ते द्रोणं सहिताः शूराः सर्वतः प्रत्यवारयन्। गभस्तिभिरिवादित्यं तपन्तं भुवनं यथा
ते सर्व शूरवीर एकत्र येऊन द्रोणाला सर्व बाजूंनी वेढतात, जणू सूर्याच्या किरणांनी जग जळते तसे.