तेषां शैलोपमैः कायैर्निपतद्भिः समन्ततः। आहता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च
त्यांची डोंगरासारखी मोठी शरीरं सर्व बाजूंनी कोसळली, तेव्हा पृथ्वी अचानक हादरली आणि गडगडली.
सादितैः सगजारोहैः सपताकैः समन्ततः। मातङ्गैः शुशुभे भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः
स्वार, पताका घेऊन सर्वत्र पडलेले हत्ती, जणू पर्वत विखुरले आहेत असे पृथ्वीवर शोभून दिसत होते.
गजस्थाश्च महामात्रा निर्भिन्नहृदया रणे। रथिभिः पातिता भल्लैर्विकीर्णाङ्कुशतोमराः
हत्तीवर बसलेले मोठे महावत, रणांगणात वीरांनी बाणांनी छिन्नहृदय झालेले, पडले होते; त्यांचे अंकुश व टोमर विखुरले होते.
क्रौञ्चवद्विनदन्तोऽन्ये नाराचाभिहता गजाः। परान्स्वांश्चापि मृद्गन्तः परिपेतुर्दिशो दश
लोखंडी बाणांनी घायाळ झालेले काही हत्ती, कुरळ पक्ष्यांसारखे किंचाळत, आपले आणि परके अशा सर्वांना तुडवत, दहा दिशांना पळाले.
गजाश्वरथयोधानां शरीरौघसमावृता। बभूव पृथिवी राजन्मांसशोणितकर्दमा
राजा, हत्ती, घोडे, रथ आणि सैनिकांची मृतदेहांची रास, मांस व रक्ताने मळलेली, पृथ्वीवर पसरली होती.
प्रमथ्य च विषाणाग्रैः समुत्क्षिप्ताश्च वारणैः। सचक्राश्च विचक्राश्च रथैरेव महारथाः
हत्तींच्या सोंडेच्या टोकांनी चिरडलेले आणि त्यांच्या फेकण्याने उडवले गेलेले मोठे रथी, काही रथ चाकांसह, काही चाकांशिवाय, सर्वत्र विखुरले गेले.
रथाश्च रथिभिर्हीना निर्मनुष्याश्च वाजिनः। हतारोहाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुर्भयातुराः
रथी नसलेले रथ, स्वार नसलेले घोडे आणि चालक मारले गेलेले हत्ती, भीतीने सर्व दिशांना पळाले.
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथा। इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन
इथे वडील मुलाला मारत होते, आणि मुलगा वडिलांना; असे प्रचंड युद्ध होते की कोणालाच काही ओळखू येत नव्हते.
आगुल्फेभ्योऽवसीदन्ते नरा लोहितकर्दमैः। दीप्यमानैः परिक्षिप्ता दावैरिव महाद्रुमाः
पुरुष रक्ताने मळलेल्या चिखलात टाचांपर्यंत बुडले होते, जणू मोठ्या झाडांना वनातील आगीने वेढले आहे तसे ते ज्वाळांनी घेरले गेले होते.
शोणितैः सिच्यमानानि वस्त्राणि कवचानि च। छत्राणि च पताकाश्च सर्वं रक्तमदृश्यत
रक्ताने भिजलेली वस्त्रे, कवच, छत्र्या आणि पताका, सर्व काही लालचुटुक दिसत होते.
हयौघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्च निपातिताः। संक्षुण्णाः पुनरावृत्य बहुधा रथनेमिभिः
घोड्यांचे, रथांचे आणि माणसांचे समूह खाली पडलेले, पुन्हा पुन्हा रथाच्या चाकांनी अनेक प्रकारे चिरडले गेले.
सगजौघमहावेगः परासुनरशैवलः। रथौघतुमुलावर्तः प्रबभौ सैन्यसागरः
हत्तींच्या प्रचंड लाटांनी, मारल्या गेलेल्या पुरुषांच्या फेसाने आणि रथांच्या गोंधळलेल्या वावटळांनी भरलेला तो सैन्यांचा महासागर अद्भुत दिसत होता.
तं वाहनमहानौभिर्योधा जयधनैषिणः। अवगाह्याथ मज्जन्तो नैव मोहं प्रचक्रिरे
विजय आणि संपत्ती मिळवण्यासाठी योद्धे त्या वाहनांच्या महासागरात शिरले, बुडाले तरी त्यांची बुद्धी डगमगली नाही.
शरवर्षाभिवृष्टेषु योधेष्वञ्चितलक्ष्मसु। न तेष्वचित्ततां लेभे कश्चिदाहतलक्षणः
योद्ध्यांवर बाणांचा पाऊस पडत असताना, जखमेच्या खुणा अंगावर घेऊनही, कोणाच्याही मनाची स्थिरता ढळली नाही.
वर्तमाने तथा युद्धे घोररूपे भयङ्करे। मोहयित्वा परान्द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत्
असे भयंकर आणि भीतीदायक युद्ध सुरू असताना, द्रोणाने शत्रूंना गोंधळवून युधिष्ठिराकडे धाव घेतली.
पाञ्चालाः केकया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः। युधिष्ठिरमभीप्सन्तो दृष्ट्वा द्रोणमुपाद्रवन्
पांचाळ, केकय, मत्स्य, चेडी, कारूष आणि कोसल हे सर्व युधिष्ठिराचे रक्षण करण्यासाठी, द्रोणाला पाहताच पुढे धावले.
ततो युधिष्ठिरं प्रेप्सुराचार्यः शत्रुपूगहा। व्यधमत्तान्यनीकानि तूलराशिमिवानलः
मग शत्रूंच्या सैन्यांचा संहार करणारे आचार्य युधिष्ठिराकडे जाण्याचा प्रयत्न करू लागले आणि त्यांनी समोरच्या सैन्यांचे तुकडे अग्नीने कापूस जाळावा तसे उडवून दिले.
निर्दहन्तमनीकानि तानि तानि पुनःपुनः। द्रोणं मत्स्यादवरजः शतानीकोऽभ्यवर्तत
त्या त्या सैन्याच्या तुकड्यांना पुन्हा पुन्हा जाळत असताना, मत्स्यांचा राजपुत्र शतानिक मोठ्या सैन्यासह द्रोणांच्या समोर उभा राहिला.
सूर्यरश्मिप्रतीकाशैः कर्मारपरिमार्जितैः। षड्भिः ससूतं सहयं द्रोणं विद्ध्वाऽनदद्भृशम्
सूर्यकिरणांसारख्या तेजस्वी आणि लोहाराने घासलेल्या सहा बाणांनी त्याने द्रोण, त्यांचा सारथी आणि घोडे यांना घायाळ केले आणि मोठ्याने गर्जना केली.
क्रूराय कर्मणे युक्तश्चिकीर्षुः कर्म दुष्करम्। अवाकिरच्छरशतैर्भारद्वाजं महारथम्
क्रूर कृत्य करण्याचा निर्धार करून, कठीण काम साध्य करण्यासाठी त्याने भारद्वाजांच्या त्या महायोद्ध्यावर शेकडो बाणांचा वर्षाव केला.
तस्य नानदतो द्रोणः शिरः कायात्सकुण्डलम्। क्षुरेणापाहरत्तुर्णं ततो मत्स्याः प्रदुद्रुवुः
तो गर्जना करत असताना, द्रोणांनी एक धारदार बाणाने त्याचे कुंडलांनी सुशोभित डोके शरीरापासून वेगळे केले; मग मत्स्यांचे लोक पळून गेले.
मत्स्याञ्जित्वाऽजयच्चेदीन्करूशान्केकयानपि। पाञ्चालान्सृञ्जयान्पाण्डून्भारद्वाजः पुनःपुनः
मत्स्यांना हरवल्यावर, भारद्वाजपुत्राने पुन्हा पुन्हा चेडी, करूष, केकय, पांचाल, श्रुंजय आणि पांडव यांनाही पराभूत केले.
तं दहन्तमनीकानि क्रुद्धमग्निं यथा वनम्। दृष्ट्वा रुक्मरथं वीरं समकम्पन्त सृञ्जयाः
त्यांचा सुवर्णरथ जणू रागावलेल्या अग्नीप्रमाणे सैन्याचा संहार करताना पाहून, श्रुंजय लोक घाबरून थरथरू लागले.
उभाभ्यां सन्दधानस्य धनुरस्याशुकारिणः। ज्याघोषो निघ्नतोऽमित्रान्दिक्षुसर्वासु शुश्रुवे
दोन्ही हातांनी धनुष्य लावत आणि शत्रूंना वेगाने मारताना, त्यांच्या धनुष्याच्या प्रत्यंचेचा आवाज सर्व दिशांना घुमू लागला.
नागानश्वान्पदातींश्च रथिनो गजसादिनः। रौद्रा हस्तवता मुक्ताः प्रमथ्नन्ति स्म सायकाः
त्यांच्या भीषण बाणांनी हत्ती, घोडे, पायदळ, रथी आणि हत्तीवर बसलेले वीर यांना जबरदस्तपणे घायाळ केले.
नानद्यमानः पर्जन्यो मिश्रवातो हिमात्यये। अश्मवर्षमिवावर्षन्परेषां भयमादधत्
हिवाळ्यानंतर वाऱ्यांसह गडगडणारा मेघ जसा दगडांचा पाऊस पाडतो, तसेच त्यांनी शत्रूंवर दगडांसारखा बाणांचा वर्षाव केला आणि सगळ्यांना भीतीने भरून टाकले.
सर्वा दिशः समचरत्सैन्यं विक्षोभयन्निव। बली शूरो महेष्वासो मित्राणामभयङ्करः
तो बलवान, शूर, महान धनुर्धर सर्व दिशांना फिरत सैन्याला हलवू लागला, जणू ते विखुरले जाईल, आणि आपल्या मित्रांना निर्भयता देणारा ठरला.
तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम्। दिक्षु सर्वासु पश्यामो द्रोणस्यामिततेजसः
आम्ही सर्व दिशांना द्रोणांचा सुवर्णाने सजवलेला धनुष्य मेघांमध्ये वीज चमकावी तसा झळकतांना पाहिला, तो अमाप तेजाचा होता.
शोभमानां ध्वजे चास्य वेदीमद्राक्ष्य भारत। हिमवच्छिखराकारं चरतः संयुगे भृशम्
युद्धात भयंकरपणे फिरताना, त्याच्या ध्वजावर हिमालयाच्या शिखरासारखी तेजस्वी वेदी आम्ही पाहिली, हे भरतवंशीय.
द्रोणस्तु पाण्डवानीके चकार कदनं महत्। यथा दैत्यगणे विष्णुः सुरासुरनमस्कृतः
द्रोणांनी पांडवांच्या सैन्यात मोठा संहार केला, जणू दैत्यांच्या सैन्यात सर्व देव आणि दैत्यांनी पूजलेला विष्णूच.