तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा। निपेतुरुर्व्यां सहसा वातभग्ना इव द्रुमाः
त्याच्या बाणांनी घायाळ झालेले रथी आणि घोडेस्वार अचानक वाऱ्याने मोडलेल्या झाडांसारखे जमिनीवर कोसळले.
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च महारथः। अपातयद्रणे राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः
त्या महायोद्ध्याने युद्धात शेकडो-हजारोंनी घोड्यांचे, रथांचे आणि हत्तींचे तुकडे पाडले, राजन.
दृष्ट्वा तमेकं समरे विचरन्तमभीतवत्। सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः
युद्धभूमीत तो एकटा निर्भयपणे वावरताना पाहून सर्व राजांनी मिळून त्याला चौफेर घेरलं.
नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात्। विव्याध चैनं दशभिर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः
शतानीक नायक नकुल वृषसेनाकडे गेला आणि त्याला दहा मर्मभेदी बाणांनी घायाळ केलं.
तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुमपातयत्। तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः
कर्णपुत्राने नकुलाचं धनुष्य तोडून त्याचा ध्वज खाली पाडला; मग आपला भाऊ वाचवायला द्रौपदीपुत्र धावून आले.
कर्णात्मजं शरव्रातैरदृश्यं चक्रुरञ्जसा। तान्नदन्तोऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः
द्रौपदीपुत्रांनी बाणांचा मारा करून कर्णपुत्राला दिसेनासा केला; तेव्हा द्रोणपुत्र व इतर रथी गर्जना करत त्यांच्यावर चालून गेले.
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान्। शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ्जलदा इव
राजन, त्यांनी वेगवेगळ्या प्रकारच्या बाणांनी द्रौपदीपुत्र या महायोद्ध्यांना झपाट्याने झाकून टाकलं, जणू ढग पर्वत झाकतात.
तान्पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः। पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः
पांडव, आपल्या मुलांसाठी आतुर होऊन, त्यांना झपाट्याने सामोरे गेले; पाञ्चाल, केकय, मत्स्य आणि सृंजय शस्त्र उगारून तयार होते.
तद्युद्धमभवद्धोरं सुमहद्रोमहर्षणम्। त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानामिव दानवैः
तुमच्या लोकांमध्ये आणि पांडुपुत्रांमध्ये ते युद्ध अत्यंत भीषण, मोठं आणि अंगावर काटा आणणारं झालं, जणू देव आणि दानवांत लढाई व्हावी.
एवं युयुधिरे वीराः संरब्धाः कुरुपाण्डवाः। परस्परमुदीक्षन्तः परस्परकृतागसः
कुरू आणि पांडव हे दोन्ही सैन्याचे वीर संतप्त होऊन एकमेकांकडे रोखून पाहत, एकमेकांच्या अपराधांचा विचार करत लढू लागले.
तेषां ददृशिरे कोपाद्वपूम्ष्यमिततेजसाम्। युयुत्सूनामिवाकाशे पतत्त्रिवरभोगिनाम्
अपरिमित तेज असलेल्या त्या वीरांच्या रागाने फुललेल्या देहांचे दर्शन जणू आकाशात युद्धाला तयार असलेल्या श्रेष्ठ पंखधारी नागांसारखे होते.
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः। बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैरिवोदितैः
भीम, कर्ण, कृप, द्रोण, द्रौणि, पार्षत आणि सात्यकी यांच्या उपस्थितीने ती युद्धभूमी जणू काळ आणि सूर्य उगवल्यासारखी उजळून निघाली.
प्रजानां संक्षये घोरे यथा सूर्योदयो भवेत्। शूराणामुदयस्तद्वदासीत्पुरुषसत्तम
जसा जीवांच्या भयंकर संहारानंतर सूर्य उगवतो, तसाच त्या वीरांचा उदय झाला, हे पुरुषश्रेष्ठ.
तदासीत्तुमुलं युद्धं निघ्नतामितरेतरम्। महाबलानां बलिभिर्दानवानां यथा सुरैः
तेव्हा बलवान वीर एकमेकांवर तुटून पडले आणि प्रचंड गोंधळाचा युद्ध झाला, जणू काही देव आणि दैत्यांमध्ये लढाई होत आहे.
ततो युधिष्ठिरानीकमुद्धूतार्णवनिःस्वनम्। त्वदीयमवधीत्सैन्यं संप्रद्रुतमहारथम्
नंतर युधिष्ठिराच्या सैन्याने वादळासारखा गजर करत तुझ्या सैन्यावर तुटून पडले आणि मोठे रथी पळून गेले.
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर्भृशमर्दितम्। अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणोऽभ्यभाषत
शत्रूंनी आपले सैन्य फोडून जबरदस्त मार दिला हे पाहून द्रोण म्हणाला, 'हे वीरांनो, आता पळण्याचं काही कारण नाही.'
भारद्वाजममर्षश्च विक्रमश्च समाविशत्। समुद्धृत्य निषङ्गाच्च धनुर्ज्यामवमृज्य च। महाशरधनुष्पाणिर्यन्तारमिदमब्रवीत्
भारद्वाजपुत्र द्रोणाला प्रचंड राग आणि धैर्य आले; त्याने आपले धनुष्य बाहेर काढले, त्याची दोरी ताणली आणि मोठे बाण घेऊन सारथ्याला म्हणाला,
सारथे याहि यत्रैष पाण्डरेण विराजता। ध्रियमाणेन च्छेण राजा तिष्ठति धर्मराट्
'सारथ्या, जिथे पांढऱ्या छत्राखाली तेजस्वीपणे उभा असलेला धर्मराजा युधिष्ठिर आहे, तिथे रथ घ्या.'
तदेतद्दीर्यते सैन्यं धार्तराष्ट्रमनेकधा। एतत्संस्तम्भयिष्यामि प्रतिवार्य युधिष्ठिरम्
'हे धृतराष्ट्रपुत्रांचं सैन्य अनेक ठिकाणी तुटत आहे; मी युद्धात युधिष्ठिराला थांबवून हे सैन्य पुन्हा सावरतो.'
न हि मामभिवर्षन्तं संयुगे तात पाण्डवाः। मात्स्यपाञ्चालराजानः सर्वे च सहसोमकाः
'हे पुत्रा, युद्धात मी बाणांचा मारा करत असताना पांडव, मत्स्य, पांचाळ राजे आणि सर्व सोमक मिळूनही मला थांबवू शकत नाहीत.'
अर्जुनो मत्प्रसादाद्धि महास्त्राणि समाप्तवान्। न मामुत्सहते तात न भीमो न च सात्यकिः
'अर्जुनाने माझ्या कृपेने मोठी अस्त्रविद्या मिळवली आहे; पण हे पुत्रा, तो, भीम किंवा सात्यकी कोणीही मला थांबवू शकत नाही.'
मत्प्रसादाद्धि बीभत्सुः परमेष्वासतां गतः। ममैवास्त्रं विजानाति धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः
'माझ्या कृपेने अर्जुन श्रेष्ठ धनुर्धर झाला आहे; माझं अस्त्र फक्त तो आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न जाणतो.'
नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस्तात जयैषिणा। याहि सर्गं पुरस्कृत्य यशसे च जयाय च
'हे पुत्रा, ज्यांना विजय मिळवायचा आहे, त्यांच्यासाठी हा प्राण वाचवण्याचा काळ नाही; कीर्ती आणि जयासाठी पुढे जा.'
एवं सञ्चोदितो यन्ता द्रोणमभ्यवहत्ततः
अशा प्रकारे द्रोणाने सांगितल्यावर सारथ्याने त्यांना पुढे नेलं.
तदाऽश्वहृदयेनाश्वानभिमन्त्र्याशु हर्षयन्। रथेन सवरूथेन भास्वरेण विराजता
तेव्हा सारथ्याने कौशल्याने घोड्यांना सावरले, त्यांना आनंद दिला आणि तेजस्वी पताका असलेल्या रथासह पुढे गेला.
तं करूशाश्च मात्स्याश्च चेदयश्च ससात्वताः। पाण्डवाश्च सपाञ्चालाः सहिताः पर्यवारयन्
करूष, मत्स्य, चेदी, सात्वत, पांडव आणि पांचाळ हे सर्व मिळून त्यांना वेढून उभे राहिले.
ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः। प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरमुपाद्रवत्
मग लाल घोड्यांचा, संतप्त, चार सोंडांचा हत्ती जसा तुटून जातो तसा, तो पांडवांच्या सैन्यात घुसून युधिष्ठिराकडे धावला.
तमाविध्यच्छितैर्बाणैः कङ्कपत्रैर्युधिष्ठिरः। तस्य द्रोणो धनुश्छित्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत्
युधिष्ठिराने कांगाराच्या पिसांनी मढवलेले धारदार बाण त्याच्यावर सोडले; द्रोणाने त्याचं धनुष्य तोडलं आणि झपाट्याने त्याच्याकडे गेला.
चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः। दधार द्रोणमायान्तं वेलेव सरितां पतिम्
पांचाळांचा कीर्तीमान कुमार युधिष्ठिराला द्रोणाच्या हल्ल्यापासून जसा समुद्राला किनारा थांबवतो तसा वाचवू लागला.
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम्। सिंहनादरवो ह्यासीत्साधुसाध्विति भाषितम्
कुमाराने द्रोण ऋषीला थांबवलं हे पाहून सिंहासारखे जयघोष आणि 'शाब्बास, शाब्बास' अशा आरोळ्या उठल्या.