यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम्। समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात्
ज्याने वाराणसीच्या युद्धात काशी राजाचा पुत्र, जो मोठा रथी होता आणि स्त्रियांकडे लालसा धरत होता, त्याला गदेद्वारे रथावरून खाली खेचले.
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम्। युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च
धृष्टद्युम्न, महान धनुर्धारी, पार्थांचा सल्लागार, दु:शासनाच्या नाशासाठी आणि द्रोणवधासाठी निर्माण झालेला.
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः। द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन्
जो रणांगणात शत्रूंना जाळत होता, सगळीकडे त्यांना फाडत होता, आणि द्रोणाकडे सरसावत होता, अशा वीराला कोण वेढू शकले?
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम्। शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन्
ड्रुपदाच्या मांडीवर वाढवलेला, शस्त्रविद्येत पारंगत, शस्त्रांनी संरक्षित शिखंडी, त्याला द्रोणापासून कोण थांबवू शकले?
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत्। महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः
ज्याच्या रथाच्या गजराने संपूर्ण पृथ्वी जणू काही कातड्याने झाकली गेली, जो प्रमुख शत्रूंचा संहारक आणि महान रथी होता.
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान्। निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः
त्याने दहा अश्वमेध यज्ञ केले, विपुल अन्न, पाणी आणि दान दिले, सर्व यज्ञ निर्बंधरहित केले आणि प्रजेची आपल्या मुलांप्रमाणे काळजी घेतली.
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत्। गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः। तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे
त्याने यज्ञात दक्षिणा दिली, तेव्हा गंगाजळं थांबलं; गंगेच्या प्रवाहात जितक्या वाळूच्या कणिका आहेत, तितक्या गायी उशीनरपुत्र वीराने त्या यज्ञात दिल्या.
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः। इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे
अशी कृती न पूर्वी कुणी केली, न नंतर कुणी करेल; हे कठीण कर्म पूर्ण झाल्यावर देवांनी असं म्हटलं.
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु। जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम्
तीनही लोकांत, गेलेल्यांत, सध्या असलेल्यांत किंवा पुढे जन्म घेणाऱ्यांत, त्याच्यासारखा दुसरा कुणीच आम्हाला दिसत नाही.
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत। गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः
उशीनराचा किंवा शैब्याचा मुलगा सोडून असं ओझं कोण उचलू शकेल? त्याचा मार्ग या जगात राहणाऱ्या माणसांना गाठता येणार नाही.
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत्। द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्
ड्रोणाच्या समोर, मृत्यूसारखा तोंड उघडून उभा असताना, त्याचा नातू शैब्याला थांबवायला कोण धजावलं असतं?
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः। प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन्
मात्स्यराज विराटाचा रथदल जिंकायचं ड्रोणाने ठरवलं, तेव्हा त्या युद्धात कोण वीरांनी त्याला घेरलं होतं?
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः। मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम्
वृकोदरापासून तात्काळ एक बलाढ्य, मायावी राक्षस जन्माला आला, जो माझ्यासाठी फार मोठ्या भीतीचं कारण ठरला.
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम्। घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत्
पार्थांच्या विजयासाठी, माझ्या मुलांसाठी काटा ठरलेला, महात्मा घटोत्कच—त्याला ड्रोणापासून कोण रोखू शकलं असतं?
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि। त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि
हे आणि असे कित्येक, जे युद्धात अजिंक्य होते आणि ज्यांनी रणांगणात प्राण दिले—त्यांना युद्धात कोण जिंकू शकेल?
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः।। लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः
ज्यांचा आधार पुरुषसिंह, शार्ङ्गधन्वा, जगाचा श्रेष्ठ गुरु आणि सनातन लोकनाथ आहे—
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः।। यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः
रणात दिव्य, दिव्यात्मा, सर्वांचा स्वामी नारायण, ज्याची दिव्य कर्मं ज्ञानी लोक सांगतात—
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः
मी ती कर्मं भक्तीने सांगणार आहे, माझ्या मनाला स्थिरता यावी म्हणून.
तथा गदश्च साम्बश्च प्रद्युम्नोऽथ विदूरथः। अगावहोऽनिरुद्धश्च चारुदेष्णः ससारणः
गद, साम्ब, प्रद्युम्न, विदूरथ, अगावह, अनिरुद्ध, चारुदेष्ण आणि सारण—
उल्मुको निशठश्चैव झिल्ली बभ्रुश्च वीर्यवान्। पृथुश्च विपृथुश्चैव शमीङ्कोऽथारिमेजयः
उल्मुक, निशठ, झिल्ली, पराक्रमी बभ्रू, पृथु, विपृथु, शमींक आणि अरिमेजय—
एतेऽन्ये बलवन्तश्च वृष्णिवीराः प्रहारिणः। कथंचित्पाण्जवानीकं श्रयेयुः समरे स्थिताः
हे आणि असे आणखी बळकट, युद्धात निपुण वृष्णिवीर, कदाचित पांडवांच्या सैन्यात जाऊन उभे राहू शकतील.
आहूता वृष्णिवीरेण केशवेन महात्मना। ततः संशयितं सर्वे भवेदिति मतिर्मम
महात्मा वृष्णिवीर केशवाने त्यांना बोलावलं, तर मग सर्व काही अनिश्चित होईल असं मला वाटतं.
नागायुतबलो वीरः कैलासशिखरोपमः। वनमाली हली रामस्तत्र यत्र जनार्दनः
जिथे जनार्दन आहे, तिथेच दहा हजार हत्तींचं बळ असलेला, कैलासशिखरासारखा, वनमाळा घातलेला, हलधर राम आहे.
यमाहुः सर्वपितरं वासुदेवं द्विजातयः। अपि वा ह्येष पाण्डूनां योत्स्यतेऽर्थाय सञ्जय
द्विज लोक ज्याला सर्वांचा पिता वासुदेव म्हणतात, तो पांडवांसाठी लढेल का, संजय?
स यदा तात सन्नह्येत्पाण्डवार्थाय सञ्जय। न तदा प्रतिसंयोद्धा भविता तत्र कश्चन
संजया, जेव्हा तो पांडवांच्या हितासाठी आपलं मन लावतो, तेव्हा तिथे कुणीही त्याला युद्धात थांबवू शकणार नाही.
यदि स्म कुरवः सर्वे जयेयुर्नाम पाण्डवान्। वार्ष्णेयोऽर्थाय तेषां वै गृह्णीयाच्छस्त्रमुत्तमम्
जर सर्व कौरवांनी पांडवांना जिंकलेच, तर वृष्णिकुळातील तो वीर त्यांच्या रक्षणासाठी श्रेष्ठ शस्त्र उचलून लढेल.
ततः सर्वान्नरव्याघ्रो हत्वा नरपतीन्रणे। कौरवांश्च महाबाहुःकुन्त्यै दद्यात्स मेदिनीम्
मग तो नरांमध्ये वाघ असलेला, बलवान वीर सर्व राजांना युद्धात मारून, कौरवांसह ही पृथ्वी कुंतीला देईल.
यस्य यन्ता हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः। रथस्य तस्य कः सङ्ख्ये प्रत्यनीको भवेद्रथः
ज्याच्या रथाचा सारथी हृषीकेश आहे आणि योद्धा धनंजय आहे, अशा रथासमोर युद्धात कोण उभं राहू शकेल?
न केनचिदुपायेन कुरूणां दृश्यते जयः। तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यथा युद्धमवर्तत
कौरवांना कोणत्याही उपायाने विजय मिळेल असं दिसत नाही; म्हणून, हे युद्ध कसं घडलं ते मला सगळं सांग.
अर्जुनः केशवस्यात्मा कृष्णोऽप्यात्मा किरीटिनः। अर्जुने विजयो नित्यं कृष्णे कीर्तिश्च शाश्वती
अर्जुन हा केशवाचा आत्मा आहे, आणि कृष्ण हा किरीटी अर्जुनाचा आत्मा आहे; अर्जुनात नेहमी विजय आहे आणि कृष्णात शाश्वत कीर्ती आहे.