एवं दुर्योधनाचार्यमाशु सेनापतिं कुरु। जिगीषन्तो सुरान्सङ्ख्ये कार्तिकेयमिवामराः
अशा प्रकारे, दुर्योधनाने आपल्या गुरुजींना लवकरच सेनापती नेमले, जसे देवांनी विजयासाठी युद्धात कार्तिकेयाला सेनापती केले होते.
ते त्वन्योन्यं सुसंरब्धाः पाण्डवाः कौरवैः सह। अभ्यघ्नन्निशितैः शस्त्रैर्जयगृद्धाः प्रहारिणः
तेव्हा पांडव आणि कौरव एकमेकांवर प्रचंड संतापाने, धारदार शस्त्रांनी हल्ला करू लागले, विजयाची इच्छा बाळगून आणि लढण्यात कुशल होते.
स पाण्डवानां महतीं महेष्वासो महाद्युतिः। वेगेनाभ्यद्रवत्सेनां किरञ्शरशतैः शितैः
तो मोठा धनुर्धारी आणि तेजस्वी वीर वेगाने पांडवांच्या मोठ्या सैन्यावर तुटून पडला आणि शेकडो धारदार बाणांचा वर्षाव करू लागला.
द्रोणमभ्युद्यतं दृष्ट्वा पाण्डवाः सहसृञ्जयैः। प्रत्यगृह्णंस्तदा राजञ्छरवर्षैः पृथक्पृथक्
द्रोण पुढे येताना पाहून, पांडव आणि श्रींजय यांनी, राजन, वेगवेगळ्या दिशांनी बाणांचा वर्षाव करून त्याला रोखले.
विक्षोभ्यमाणआ द्रोणेन भिद्यमाना महाचमूः। व्यशीर्यत सपाञ्चाला वातेनेव वलाहकाः
द्रोणाने हलवलेली आणि फोडलेली ती मोठी सेना, वाऱ्याने ढग विखुरावेत तशी पांगली.
बहूनीह विकुर्वाणो दिव्यान्यस्त्राणि संयुगे। अपीडयत्क्षणेनैव द्रोणः पाण्डवसृञ्जयान्
त्या युद्धात द्रोणाने अनेक अद्भुत दिव्य अस्त्रांचा वापर करून, क्षणातच पांडव आणि श्रींजय यांना छळले.
ते वध्यमाना द्रोणेन वासवेनेव दानवाः। पाञ्चालाः समकम्पन्त धृष्टद्युम्नपुरोगमाः
द्रोणाने जसे दानवांना इंद्राने घाबरवावे तसे, धृष्टद्युम्नाच्या पुढाकाराने पांडव आणि पंचाळ सैन्य थरथर कापू लागले.
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरो याज्ञसेनिर्महारथः। अभिनच्छरवर्षेण द्रोणानीकमनेकधा
मग याज्ञसेनी, तो महान रथी आणि दिव्य अस्त्रांचा जाणकार, बाणांचा वर्षाव करून अनेक प्रकारे द्रोणाच्या सैन्यावर हल्ला करू लागला.
द्रोणस्य शरवर्षाणि शरवर्षेण पार्षतः। सन्निवार्य ततः सर्वान्कुरूनप्यवधीद्बली
पार्षताने आपल्या बाणांच्या पावसाने द्रोणाच्या बाणांचा मारा थोपवला आणि मग तो पराक्रमी सर्व कुरू वीरांना पराभूत करू लागला.
संयम्य तु ततो द्रोणः समवस्थाप्य चाहवे। स्वमनीकं महेष्वासः पार्षतं समुपाद्रवत्
तेव्हा द्रोणाने स्वतःला सावरून, आपल्या सैन्याची मांडणी केली आणि तो महान धनुर्धारी पार्षताकडे झेपावला.
स बाणवर्षं सुमहदसृजत्पार्षतं प्रति। मघवान्समभिक्रुद्धः सहसा दानवानिव
द्रोणाने रागाने भरून, जसा इंद्र दानवांवर अचानक तुफान बाणांचा वर्षाव करतो, तसा पार्षतावर प्रचंड बाणांचा पाऊस पाडला.
ते कम्प्यमाना द्रोणेन बाणैः पाण्डवसृञ्जयाः। पुनःपुनरभज्यन्त सिंहेनैवेतरे मृगाः
द्रोणाच्या बाणांनी पांडव आणि श्रींजय लोक हादरले आणि सिंह जसा इतर जनावरांना पुन्हा पुन्हा पांगवतो, तसे ते वारंवार विखुरले गेले.
तथा पर्यपतद्रोणः पाण्डवानां बले बली। अलातचक्रवद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्
राजा, त्या वेळी द्रोण पांडवांच्या सैन्यात अगदी जणू काही फिरणाऱ्या अग्नीच्या चाकासारखा वावरत होता आणि ते दृश्य फारच अद्भुत वाटत होते.
खचरनगरकल्पं कल्पितं शास्त्रदृष्ट्या चलदनिलपताकं ह्लादनं वल्गिताश्वम्। स्फटिकविमलकेतुं त्रासनं शात्रवाणां रथवरमधिरूढः सञ्जहारारिसेनाम्
तो सुंदर रथावर आरूढ झाला होता, जणू काही आकाशातील नगरीसारखा, शास्त्रानुसार सजवलेला, वाऱ्यात फडकणारे पताका, उडणारे घोडे, स्फटिकासारखा निर्मळ ध्वज, शत्रूंना भयभीत करणारा, आणि त्याने शत्रूंची सेना मोडून काढली.
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः। चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत्
चेकितान हा युद्धात शंभर वीरांइतका समजला जात असे, वृष्णी लोक त्याला तसा मानत, मग द्रोणापासून त्याला कोण थांबवू शकणार?
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि। अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत्
वार्धक्षेमी, ज्याने युद्धात कलिंगांची राजकन्या जिंकली, तो निर्भय आणि धीरोदात्त होता, मग द्रोणापासून त्याला कोण थांबवू शकेल?
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः। इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः
कैकेयीचे पाच भाऊ, धर्मनिष्ठ आणि खरे पराक्रमी, लाल रंगाच्या इंद्रगोपासारखे तेजस्वी, लाल कवच, शस्त्रे आणि ध्वज धारण करणारे.
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः। तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन्
ते वीर, जे पांडवांच्या विजयासाठी आले होते आणि त्यांची मावशीची मुले होती, द्रोणाचा वध करण्यासाठी आले आणि त्यांना दुसरे वीरांनी वेढले.
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं
ज्याला वाराणावत येथे राजे युद्ध करत असूनही सहा महिने प्रखर लढाई करूनही जिंकू शकले नाहीत, ज्या युद्धाच्या नायकाचा वध करण्याचा त्यांचा प्रयत्न फसला.
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम्। द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत्
तो नरव्याघ्र युयुत्सु, धनुर्धारांमध्ये श्रेष्ठ, पराक्रमी, सत्यव्रती, त्याला द्रोणापासून कोण थांबवू शकतो?
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम्। समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात्
ज्याने वाराणसीच्या युद्धात काशी राजाचा पुत्र, जो मोठा रथी होता आणि स्त्रियांकडे लालसा धरत होता, त्याला गदेद्वारे रथावरून खाली खेचले.
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम्। युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च
धृष्टद्युम्न, महान धनुर्धारी, पार्थांचा सल्लागार, दु:शासनाच्या नाशासाठी आणि द्रोणवधासाठी निर्माण झालेला.
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः। द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन्
जो रणांगणात शत्रूंना जाळत होता, सगळीकडे त्यांना फाडत होता, आणि द्रोणाकडे सरसावत होता, अशा वीराला कोण वेढू शकले?
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम्। शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन्
ड्रुपदाच्या मांडीवर वाढवलेला, शस्त्रविद्येत पारंगत, शस्त्रांनी संरक्षित शिखंडी, त्याला द्रोणापासून कोण थांबवू शकले?
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत्। महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः
ज्याच्या रथाच्या गजराने संपूर्ण पृथ्वी जणू काही कातड्याने झाकली गेली, जो प्रमुख शत्रूंचा संहारक आणि महान रथी होता.
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान्। निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः
त्याने दहा अश्वमेध यज्ञ केले, विपुल अन्न, पाणी आणि दान दिले, सर्व यज्ञ निर्बंधरहित केले आणि प्रजेची आपल्या मुलांप्रमाणे काळजी घेतली.
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत्। गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः। तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे
त्याने यज्ञात दक्षिणा दिली, तेव्हा गंगाजळं थांबलं; गंगेच्या प्रवाहात जितक्या वाळूच्या कणिका आहेत, तितक्या गायी उशीनरपुत्र वीराने त्या यज्ञात दिल्या.
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः। इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे
अशी कृती न पूर्वी कुणी केली, न नंतर कुणी करेल; हे कठीण कर्म पूर्ण झाल्यावर देवांनी असं म्हटलं.
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु। जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम्
तीनही लोकांत, गेलेल्यांत, सध्या असलेल्यांत किंवा पुढे जन्म घेणाऱ्यांत, त्याच्यासारखा दुसरा कुणीच आम्हाला दिसत नाही.
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत। गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः
उशीनराचा किंवा शैब्याचा मुलगा सोडून असं ओझं कोण उचलू शकेल? त्याचा मार्ग या जगात राहणाऱ्या माणसांना गाठता येणार नाही.