यस्मिन्राजा सत्यधृतिर्युधिष्ठिरः समास्थितो भीमसेनार्जुनौ च। वासुदेवः सात्यकिः सृंजयाश्च मन्ये बलं तदजय्यं महीपैः
ज्याच्या बाजूला सत्यावर ठाम असलेला राजा युधिष्ठिर उभा आहे, भीमसेन आणि अर्जुन आहेत, वासुदेव, सात्यकी आणि श्रींजय आहेत, त्या सैन्याला कोणताही राजा जिंकू शकत नाही असं मला वाटतं.
तं चेन्मृत्युः सर्वहरोऽभिरक्षेत्सदाऽप्रमत्तः समरे किरीटिनम्। तथापि हन्तास्मि समेत्य सङ्ख्ये यास्यामि वा भीष्ममुखो यमाय
समजा मृत्यूसुद्धा, जो सर्वांचा अंत करणारा आहे, युद्धात कायम जागा राहून मुकुटधारी अर्जुनाचं रक्षण करत असेल, तरी मी त्याला समोरासमोर भेटल्यावर मारून टाकीन, नाहीतर भीष्माच्या मागे यमाच्या राज्यात जाईन.
न त्वेवाहं न गमिष्यामि तेषां मध्ये शराणां तत्र चाहं ब्रवीमि। मित्रद्रुहो दुर्बलभक्तयो ये पापात्मानो न ममैते सहायाः
पण मी त्यांच्या मध्ये, त्या बाणांच्या वर्षावात, जाणार नाही; मी हे स्पष्ट सांगतो—जे मित्रद्रोही, दुर्बल भक्तीचे आणि दुष्ट मनाचे आहेत, ते माझे साथीदार नाहीत.
समृद्धिमन्तं रथमुत्तमं दृढं सकूबरं हेमपरिष्कृतं शुभम्। पताकिनं वातजवैर्हयोत्तमैर्युक्तं समास्थाय ययौ जयाय
संपन्न, सुंदर, मजबूत, सोन्याने सजवलेला, पताका असलेला आणि उत्तम वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांनी जोडलेला रथ चढून तो विजयासाठी निघाला.
सम्पूज्यमानः कुरुभिर्महात्मा रथर्षभो देवगणैर्यथेन्द्रः। ययौ तदायोधनमुग्रधन्वा यत्रावसानं भरतर्षभस्य
कौरवांनी सन्मान केलेला, रथांमध्ये श्रेष्ठ आणि मोठ्या मनाचा तो वीर, जसा देवांमध्ये इंद्र असतो, तसा मोठा धनुष्य घेऊन, जिथे भरतवंशाच्या प्रमुखाचे भविष्य ठरणार होते, त्या रणभूमीकडे गेला.
वरूथिना महता सध्वजेन सुवर्णमुक्तामणिरत्नमालिना। सदश्वयुक्तेन रथेन कर्णो मेघस्वनेनार्क इवामितौजाः
मोठ्या, सजवलेल्या सैन्यासह, पताका फडकवणारा, सोनं, मोती, रत्नांनी मढवलेला, उत्तम घोड्यांनी जोडलेला, मेघासारखा गडगडणारा आणि सूर्यासारखा तेजस्वी कर्ण रथावर बसला.
हुताशनाभः स हुताशनप्रभे शुभः शुभे वै स्वरथे धनुर्धरः। स्थितो रराजाधिरथिर्महारथः स्वयं विमाने सुरराडिवास्थितः
अग्नीसारखा तेजस्वी, तेजस्वी रथावर उभा असलेला, मोठा धनुर्धारी आणि अधिरथाचा पुत्र तिथे अगदी देवांचा राजा आपल्या विमानात उभा असावा तसा शोभून दिसत होता.
क्षत्रियान्तकरो घोरो देवदानवदर्पहा। `सोप्यद्याभिहतः शेते शरैः प्रोतः शिखण्डिना
जो क्षत्रियांचा संहार करणारा, भयंकर आणि देव-दानवांचा गर्व मोडणारा होता, तो आज शिखंडीने बाणांनी छिन्नविछिन्न करून शरण घातला आहे.
तमद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्डममृष्यमाणो भवता चानुशिष्टः। आशीविषं हष्टिहरं सुघोरं शूरं शक्ष्याम्यस्त्रबलान्निहन्तुम्
आज, त्या युद्धात कुशल असलेल्या पांडवाचा पराक्रम मी सहन करू शकत नाही आणि तुझ्या सांगण्यावरून, मी त्या सर्पासारख्या, हत्तींचा संहार करणाऱ्या, भयंकर आणि शूर वीराला अस्त्रांच्या जोरावर मारू शकतो.
एष सेनाप्रणेतॄणामेष शस्त्रभृतामपि। एष बुद्धिमतां चैव श्रेष्ठो राजन्गुरुस्तव
हा सेनापतींमध्ये, शस्त्रधारी वीरांमध्ये आणि बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ आहे, राजन, तोच तुझा गुरु आहे.
एवं दुर्योधनाचार्यमाशु सेनापतिं कुरु। जिगीषन्तो सुरान्सङ्ख्ये कार्तिकेयमिवामराः
अशा प्रकारे, दुर्योधनाने आपल्या गुरुजींना लवकरच सेनापती नेमले, जसे देवांनी विजयासाठी युद्धात कार्तिकेयाला सेनापती केले होते.
ते त्वन्योन्यं सुसंरब्धाः पाण्डवाः कौरवैः सह। अभ्यघ्नन्निशितैः शस्त्रैर्जयगृद्धाः प्रहारिणः
तेव्हा पांडव आणि कौरव एकमेकांवर प्रचंड संतापाने, धारदार शस्त्रांनी हल्ला करू लागले, विजयाची इच्छा बाळगून आणि लढण्यात कुशल होते.
स पाण्डवानां महतीं महेष्वासो महाद्युतिः। वेगेनाभ्यद्रवत्सेनां किरञ्शरशतैः शितैः
तो मोठा धनुर्धारी आणि तेजस्वी वीर वेगाने पांडवांच्या मोठ्या सैन्यावर तुटून पडला आणि शेकडो धारदार बाणांचा वर्षाव करू लागला.
द्रोणमभ्युद्यतं दृष्ट्वा पाण्डवाः सहसृञ्जयैः। प्रत्यगृह्णंस्तदा राजञ्छरवर्षैः पृथक्पृथक्
द्रोण पुढे येताना पाहून, पांडव आणि श्रींजय यांनी, राजन, वेगवेगळ्या दिशांनी बाणांचा वर्षाव करून त्याला रोखले.
विक्षोभ्यमाणआ द्रोणेन भिद्यमाना महाचमूः। व्यशीर्यत सपाञ्चाला वातेनेव वलाहकाः
द्रोणाने हलवलेली आणि फोडलेली ती मोठी सेना, वाऱ्याने ढग विखुरावेत तशी पांगली.
बहूनीह विकुर्वाणो दिव्यान्यस्त्राणि संयुगे। अपीडयत्क्षणेनैव द्रोणः पाण्डवसृञ्जयान्
त्या युद्धात द्रोणाने अनेक अद्भुत दिव्य अस्त्रांचा वापर करून, क्षणातच पांडव आणि श्रींजय यांना छळले.
ते वध्यमाना द्रोणेन वासवेनेव दानवाः। पाञ्चालाः समकम्पन्त धृष्टद्युम्नपुरोगमाः
द्रोणाने जसे दानवांना इंद्राने घाबरवावे तसे, धृष्टद्युम्नाच्या पुढाकाराने पांडव आणि पंचाळ सैन्य थरथर कापू लागले.
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरो याज्ञसेनिर्महारथः। अभिनच्छरवर्षेण द्रोणानीकमनेकधा
मग याज्ञसेनी, तो महान रथी आणि दिव्य अस्त्रांचा जाणकार, बाणांचा वर्षाव करून अनेक प्रकारे द्रोणाच्या सैन्यावर हल्ला करू लागला.
द्रोणस्य शरवर्षाणि शरवर्षेण पार्षतः। सन्निवार्य ततः सर्वान्कुरूनप्यवधीद्बली
पार्षताने आपल्या बाणांच्या पावसाने द्रोणाच्या बाणांचा मारा थोपवला आणि मग तो पराक्रमी सर्व कुरू वीरांना पराभूत करू लागला.
संयम्य तु ततो द्रोणः समवस्थाप्य चाहवे। स्वमनीकं महेष्वासः पार्षतं समुपाद्रवत्
तेव्हा द्रोणाने स्वतःला सावरून, आपल्या सैन्याची मांडणी केली आणि तो महान धनुर्धारी पार्षताकडे झेपावला.
स बाणवर्षं सुमहदसृजत्पार्षतं प्रति। मघवान्समभिक्रुद्धः सहसा दानवानिव
द्रोणाने रागाने भरून, जसा इंद्र दानवांवर अचानक तुफान बाणांचा वर्षाव करतो, तसा पार्षतावर प्रचंड बाणांचा पाऊस पाडला.
ते कम्प्यमाना द्रोणेन बाणैः पाण्डवसृञ्जयाः। पुनःपुनरभज्यन्त सिंहेनैवेतरे मृगाः
द्रोणाच्या बाणांनी पांडव आणि श्रींजय लोक हादरले आणि सिंह जसा इतर जनावरांना पुन्हा पुन्हा पांगवतो, तसे ते वारंवार विखुरले गेले.
तथा पर्यपतद्रोणः पाण्डवानां बले बली। अलातचक्रवद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्
राजा, त्या वेळी द्रोण पांडवांच्या सैन्यात अगदी जणू काही फिरणाऱ्या अग्नीच्या चाकासारखा वावरत होता आणि ते दृश्य फारच अद्भुत वाटत होते.
खचरनगरकल्पं कल्पितं शास्त्रदृष्ट्या चलदनिलपताकं ह्लादनं वल्गिताश्वम्। स्फटिकविमलकेतुं त्रासनं शात्रवाणां रथवरमधिरूढः सञ्जहारारिसेनाम्
तो सुंदर रथावर आरूढ झाला होता, जणू काही आकाशातील नगरीसारखा, शास्त्रानुसार सजवलेला, वाऱ्यात फडकणारे पताका, उडणारे घोडे, स्फटिकासारखा निर्मळ ध्वज, शत्रूंना भयभीत करणारा, आणि त्याने शत्रूंची सेना मोडून काढली.
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः। चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत्
चेकितान हा युद्धात शंभर वीरांइतका समजला जात असे, वृष्णी लोक त्याला तसा मानत, मग द्रोणापासून त्याला कोण थांबवू शकणार?
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि। अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत्
वार्धक्षेमी, ज्याने युद्धात कलिंगांची राजकन्या जिंकली, तो निर्भय आणि धीरोदात्त होता, मग द्रोणापासून त्याला कोण थांबवू शकेल?
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः। इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः
कैकेयीचे पाच भाऊ, धर्मनिष्ठ आणि खरे पराक्रमी, लाल रंगाच्या इंद्रगोपासारखे तेजस्वी, लाल कवच, शस्त्रे आणि ध्वज धारण करणारे.
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः। तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन्
ते वीर, जे पांडवांच्या विजयासाठी आले होते आणि त्यांची मावशीची मुले होती, द्रोणाचा वध करण्यासाठी आले आणि त्यांना दुसरे वीरांनी वेढले.
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं
ज्याला वाराणावत येथे राजे युद्ध करत असूनही सहा महिने प्रखर लढाई करूनही जिंकू शकले नाहीत, ज्या युद्धाच्या नायकाचा वध करण्याचा त्यांचा प्रयत्न फसला.
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम्। द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत्
तो नरव्याघ्र युयुत्सु, धनुर्धारांमध्ये श्रेष्ठ, पराक्रमी, सत्यव्रती, त्याला द्रोणापासून कोण थांबवू शकतो?