संप्राक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारे पराहते पौरुषे धार्तराष्ट्रे। मया कृत्यमिति जानामि सूत तस्माद्राज्ञस्त्वद्य शत्रून्विजेष्ये
धृतराष्ट्रांच्या स्त्रिया आणि मुले रडत असताना, त्यांचे पुरुषार्थ हरवले असताना, मला काय करावे हे माहित आहे, सूत; म्हणून आज मी राजाच्या शत्रूंना हरवीन.
कुरून्रक्षन्पाण्डुपुत्राञ्जिघांसंस्त्यक्त्वा प्राणान्घोररूपे रणेऽस्मिन्। सर्वान्सङ्ख्ये शत्रुसङ्घान्निहत्य दास्याम्यहं धर्मxxxxxxxx
कुरूंचे रक्षण करत आणि पांडुपुत्रांचा नाश करण्याचा निर्धार करत, मी या भयंकर युद्धात प्राण सोडीन; युद्धात सर्व शत्रूंचा नाश करून, मी धर्म देईन—
निबध्यतां मे कवचं विचित्रं हैमं शुभ्रं मणिरत्नावभासि। शिरस्त्राणं चार्कसमानभासं धनुः शरांश्चाग्निविपाहिकल्पान्
माझे सुंदर, सोन्याचे, रत्नजडित कवच बांधा, सूर्यासारखा तेजस्वी शिरस्त्राण, आणि अग्नीप्रमाणे झळाळणारे धनुष्य व बाण द्या.
उपासङ्गान्पोडश योजयन्तु धनूम्पि दिव्यानि तथाऽऽहरन्तु। असींश्च शक्तीश्च गदाश्च गुर्वीः शङ्खं च जाम्बूनदचित्रनालम्
माझी दिव्य धनुष्ये लवकर आणा, त्यांना प्रत्यंचा लावा, तलवारी, भाले, जड गदा आणि सोन्याच्या नक्षीदार कड असलेला शंखही आणा.
इमां रौक्मीं नागकक्ष्यां विचित्रां ध्वजं जैत्रं दिव्यमिन्दीवराङ्कम्। श्लक्ष्णैर्वस्त्रैर्विप्रमृज्यानयन्तु चित्रां मालां चारुबद्धां सलाजाम्
ही सोन्याची, सुंदर नागाकड असलेली कमरपट्टा, विजयाचा, निळ्या कमळाच्या चिन्हाचा दिव्य ध्वज, आणि गुळगुळीत वस्त्रांनी पुसलेली, दाण्यांनी बांधलेली सुंदर माळ आणा.
अश्वानग्र्यान्पाण्डुराभ्रप्रकाशान् पुष्टान्स्नातान्मन्त्रपूताभिरद्भिः। तप्तैर्भाण्डैः काञ्चनैरभ्युपेतान् शीघ्राञ्शीघ्रं सूतपुत्रानयस्व
पांढऱ्या मेघासारखे तेजस्वी, बलवान, मंत्रपवित्र पाण्याने स्नान घातलेले, गरम सोन्याच्या जडणघडणीने सजलेले, वेगवान घोडे लवकर आणा, सूतपुत्रा.
रथं चाग्र्यं हेममालावनद्धं रत्नैश्चित्रं सूर्यचन्द्रप्रकाशैः। द्रव्यैर्युक्तं सम्प्रहारोपपन्नैर्बाहैर्युक्तं तूर्णमावर्तयस्व
माझा श्रेष्ठ रथ, सोन्याच्या माळांनी सजवलेला, सूर्य-चंद्रासारख्या रत्नांनी झळाळणारा, सर्व आवश्यक शस्त्रांनी आणि मजबूत हातांनी युक्त असा, लवकर तयार करा.
चित्राणि चापानि च वेगवन्ति ज्याश्चोत्तमाः सन्नहनोपपन्नाः। तूणांश्च पूर्णान्महतः शराणामासाद्य गात्रावरणानि चैव
सुंदर, वेगवान धनुष्ये, उत्तम प्रत्यंचा लावलेली, युद्धासाठी तयार, मोठ्या बाणांनी भरलेली तुणी आणि सर्व अंगरक्षकही आणा.
प्रायात्रिकं चानयताशु सर्वं पूर्णं कान्त्या वीरकांस्यां च हैमम्। आनीय मालामवबध्य चाङ्गे प्रवादयन्त्वाशु जयाय भेरीः
प्रस्थानासाठी लागणाऱ्या सर्व शुभ वस्तू, पूर्ण आणि तेजस्वी, वीरांसाठी कांस्य आणि सोन्याचे, लवकर आणा; माळ आणा, ती माझ्या अंगावर बांधा आणि विजयासाठी बेरा वाजवा.
प्रयाहि मूताशु यतः किरीटी वृकोदरो धर्मसुतो यमौ च। तान्वा हनिष्यामि समेत्य सङ्ख्ये भीष्मो यथैष्यामि हतो द्विषद्भिः
जिथे किरीटी अर्जुन, वृकोदर भीम, धर्मपुत्र युधिष्ठिर आणि जुळे आहेत, तिथे लवकर जा; तिथे युद्धात त्यांना भेटून, मी त्यांचा नाश करीन, जसे भीष्म शत्रूंच्या हातून मारला गेला.
यस्मिन्राजा सत्यधृतिर्युधिष्ठिरः समास्थितो भीमसेनार्जुनौ च। वासुदेवः सात्यकिः सृंजयाश्च मन्ये बलं तदजय्यं महीपैः
ज्याच्या बाजूला सत्यावर ठाम असलेला राजा युधिष्ठिर उभा आहे, भीमसेन आणि अर्जुन आहेत, वासुदेव, सात्यकी आणि श्रींजय आहेत, त्या सैन्याला कोणताही राजा जिंकू शकत नाही असं मला वाटतं.
तं चेन्मृत्युः सर्वहरोऽभिरक्षेत्सदाऽप्रमत्तः समरे किरीटिनम्। तथापि हन्तास्मि समेत्य सङ्ख्ये यास्यामि वा भीष्ममुखो यमाय
समजा मृत्यूसुद्धा, जो सर्वांचा अंत करणारा आहे, युद्धात कायम जागा राहून मुकुटधारी अर्जुनाचं रक्षण करत असेल, तरी मी त्याला समोरासमोर भेटल्यावर मारून टाकीन, नाहीतर भीष्माच्या मागे यमाच्या राज्यात जाईन.
न त्वेवाहं न गमिष्यामि तेषां मध्ये शराणां तत्र चाहं ब्रवीमि। मित्रद्रुहो दुर्बलभक्तयो ये पापात्मानो न ममैते सहायाः
पण मी त्यांच्या मध्ये, त्या बाणांच्या वर्षावात, जाणार नाही; मी हे स्पष्ट सांगतो—जे मित्रद्रोही, दुर्बल भक्तीचे आणि दुष्ट मनाचे आहेत, ते माझे साथीदार नाहीत.
समृद्धिमन्तं रथमुत्तमं दृढं सकूबरं हेमपरिष्कृतं शुभम्। पताकिनं वातजवैर्हयोत्तमैर्युक्तं समास्थाय ययौ जयाय
संपन्न, सुंदर, मजबूत, सोन्याने सजवलेला, पताका असलेला आणि उत्तम वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांनी जोडलेला रथ चढून तो विजयासाठी निघाला.
सम्पूज्यमानः कुरुभिर्महात्मा रथर्षभो देवगणैर्यथेन्द्रः। ययौ तदायोधनमुग्रधन्वा यत्रावसानं भरतर्षभस्य
कौरवांनी सन्मान केलेला, रथांमध्ये श्रेष्ठ आणि मोठ्या मनाचा तो वीर, जसा देवांमध्ये इंद्र असतो, तसा मोठा धनुष्य घेऊन, जिथे भरतवंशाच्या प्रमुखाचे भविष्य ठरणार होते, त्या रणभूमीकडे गेला.
वरूथिना महता सध्वजेन सुवर्णमुक्तामणिरत्नमालिना। सदश्वयुक्तेन रथेन कर्णो मेघस्वनेनार्क इवामितौजाः
मोठ्या, सजवलेल्या सैन्यासह, पताका फडकवणारा, सोनं, मोती, रत्नांनी मढवलेला, उत्तम घोड्यांनी जोडलेला, मेघासारखा गडगडणारा आणि सूर्यासारखा तेजस्वी कर्ण रथावर बसला.
हुताशनाभः स हुताशनप्रभे शुभः शुभे वै स्वरथे धनुर्धरः। स्थितो रराजाधिरथिर्महारथः स्वयं विमाने सुरराडिवास्थितः
अग्नीसारखा तेजस्वी, तेजस्वी रथावर उभा असलेला, मोठा धनुर्धारी आणि अधिरथाचा पुत्र तिथे अगदी देवांचा राजा आपल्या विमानात उभा असावा तसा शोभून दिसत होता.
क्षत्रियान्तकरो घोरो देवदानवदर्पहा। `सोप्यद्याभिहतः शेते शरैः प्रोतः शिखण्डिना
जो क्षत्रियांचा संहार करणारा, भयंकर आणि देव-दानवांचा गर्व मोडणारा होता, तो आज शिखंडीने बाणांनी छिन्नविछिन्न करून शरण घातला आहे.
तमद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्डममृष्यमाणो भवता चानुशिष्टः। आशीविषं हष्टिहरं सुघोरं शूरं शक्ष्याम्यस्त्रबलान्निहन्तुम्
आज, त्या युद्धात कुशल असलेल्या पांडवाचा पराक्रम मी सहन करू शकत नाही आणि तुझ्या सांगण्यावरून, मी त्या सर्पासारख्या, हत्तींचा संहार करणाऱ्या, भयंकर आणि शूर वीराला अस्त्रांच्या जोरावर मारू शकतो.
एष सेनाप्रणेतॄणामेष शस्त्रभृतामपि। एष बुद्धिमतां चैव श्रेष्ठो राजन्गुरुस्तव
हा सेनापतींमध्ये, शस्त्रधारी वीरांमध्ये आणि बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ आहे, राजन, तोच तुझा गुरु आहे.
एवं दुर्योधनाचार्यमाशु सेनापतिं कुरु। जिगीषन्तो सुरान्सङ्ख्ये कार्तिकेयमिवामराः
अशा प्रकारे, दुर्योधनाने आपल्या गुरुजींना लवकरच सेनापती नेमले, जसे देवांनी विजयासाठी युद्धात कार्तिकेयाला सेनापती केले होते.
ते त्वन्योन्यं सुसंरब्धाः पाण्डवाः कौरवैः सह। अभ्यघ्नन्निशितैः शस्त्रैर्जयगृद्धाः प्रहारिणः
तेव्हा पांडव आणि कौरव एकमेकांवर प्रचंड संतापाने, धारदार शस्त्रांनी हल्ला करू लागले, विजयाची इच्छा बाळगून आणि लढण्यात कुशल होते.
स पाण्डवानां महतीं महेष्वासो महाद्युतिः। वेगेनाभ्यद्रवत्सेनां किरञ्शरशतैः शितैः
तो मोठा धनुर्धारी आणि तेजस्वी वीर वेगाने पांडवांच्या मोठ्या सैन्यावर तुटून पडला आणि शेकडो धारदार बाणांचा वर्षाव करू लागला.
द्रोणमभ्युद्यतं दृष्ट्वा पाण्डवाः सहसृञ्जयैः। प्रत्यगृह्णंस्तदा राजञ्छरवर्षैः पृथक्पृथक्
द्रोण पुढे येताना पाहून, पांडव आणि श्रींजय यांनी, राजन, वेगवेगळ्या दिशांनी बाणांचा वर्षाव करून त्याला रोखले.
विक्षोभ्यमाणआ द्रोणेन भिद्यमाना महाचमूः। व्यशीर्यत सपाञ्चाला वातेनेव वलाहकाः
द्रोणाने हलवलेली आणि फोडलेली ती मोठी सेना, वाऱ्याने ढग विखुरावेत तशी पांगली.
बहूनीह विकुर्वाणो दिव्यान्यस्त्राणि संयुगे। अपीडयत्क्षणेनैव द्रोणः पाण्डवसृञ्जयान्
त्या युद्धात द्रोणाने अनेक अद्भुत दिव्य अस्त्रांचा वापर करून, क्षणातच पांडव आणि श्रींजय यांना छळले.
ते वध्यमाना द्रोणेन वासवेनेव दानवाः। पाञ्चालाः समकम्पन्त धृष्टद्युम्नपुरोगमाः
द्रोणाने जसे दानवांना इंद्राने घाबरवावे तसे, धृष्टद्युम्नाच्या पुढाकाराने पांडव आणि पंचाळ सैन्य थरथर कापू लागले.
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरो याज्ञसेनिर्महारथः। अभिनच्छरवर्षेण द्रोणानीकमनेकधा
मग याज्ञसेनी, तो महान रथी आणि दिव्य अस्त्रांचा जाणकार, बाणांचा वर्षाव करून अनेक प्रकारे द्रोणाच्या सैन्यावर हल्ला करू लागला.
द्रोणस्य शरवर्षाणि शरवर्षेण पार्षतः। सन्निवार्य ततः सर्वान्कुरूनप्यवधीद्बली
पार्षताने आपल्या बाणांच्या पावसाने द्रोणाच्या बाणांचा मारा थोपवला आणि मग तो पराक्रमी सर्व कुरू वीरांना पराभूत करू लागला.
संयम्य तु ततो द्रोणः समवस्थाप्य चाहवे। स्वमनीकं महेष्वासः पार्षतं समुपाद्रवत्
तेव्हा द्रोणाने स्वतःला सावरून, आपल्या सैन्याची मांडणी केली आणि तो महान धनुर्धारी पार्षताकडे झेपावला.