भवद्भिरुपलब्धानि कथितानि च संसदि । पाण्डवा वासुदेवश्च विदिता मम सर्वशः
हे सर्व तुम्ही सभेत पाहिलं आणि सांगितलं आहे; पांडव आणि वसुदेव मला पूर्णपणे माहीत आहेत.
अजेयाः पुरुषैरन्यैरिति तंश्चोत्सहामहे। विजयिष्ये रणे पाण्डूनिति मे निश्चितः मनः
इतर माणसांना ते जिंकता येणार नाही असं म्हटलं जातं, तरीही मी युद्धात पांडवांना हरवीन, असं माझ्या मनाने ठरवलं आहे.
न च शक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम् । धनंजयेन योत्स्येऽहं स्वधर्मप्रीतमानसः
हे भयंकर वैर सोडता येणार नाही; मी धनंजयाशी लढेन, माझं मन स्वतःच्या धर्मात रमलेलं आहे.
अनुजानीष्व मां तात युद्धाय कृतनिश्चयम् । अनुज्ञातस्त्वया वीर युध्येयमिति मे मतिः
बाबा, मला परवानगी दे, मी युद्ध करण्याचा निर्धार केला आहे; तुझ्या अनुमतीने, वीर, मी लढेन, हीच माझी इच्छा आहे.
दुरुक्तं विप्रतीपं वा रभसाच्चापलात्तथा । यन्मयेह कृतं किंचित्तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि
इथे मी घाईने किंवा अविचाराने काही कठोर किंवा चुकीची वाणी बोललो असेल, तर ती तू मला माफ करावी.
न चेच्छक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम्। अनुजानामि कर्ण त्वां युध्यस्व स्वर्गकाम्यया
हे भयंकर वैर सोडता येत नाही, म्हणून कर्णा, मी तुला परवानगी देतो—स्वर्गासाठी युद्ध कर.
निर्मन्युर्गतसंरम्भः कृतकर्मा रणे स्म ह। यथाशक्ति यथोत्साहं सतां वृत्तेषु वृत्तवान्
अहंकार न करता, राग-द्वेष सोडून, रणभूमीत आपली जबाबदारी पार पाडली. आपल्या ताकदीप्रमाणे आणि उत्साहाने, सज्जनांच्या वर्तनाप्रमाणेच वागला.
अहं त्वामनुजानामि यदिच्छसि तदाप्नुहि । क्षत्रधर्मजिताँल्लोकानवाप्स्यसि धनंजयात्
मी तुला परवानगी देतो — तुला जे हवे ते मिळव. क्षत्रिय धर्म पाळून, तू धनंजयाकडून लोकांना मिळणारे फळ मिळवशील.
युध्यस्व निरहंकारो बलवीर्यव्यपाश्रयः । धर्म्याद्धि युद्धादधिकं क्षत्रियस्य न विद्यते
अहंकार न ठेवता, आपल्या बळावर आणि शौर्यावर विश्वास ठेवून लढ. कारण क्षत्रियासाठी धर्मयुक्त युद्धापेक्षा मोठं काहीच नाही.
प्रशमे हि कृतो यत्नः सुमहान्सुचिरं मया। न चैव शकितः कर्तुं यतो धर्मस्ततो जयः
शांतीसाठी मी फार मोठा आणि दीर्घ प्रयत्न केला, पण ते शक्य झालं नाही. जिथे धर्म आहे तिथेच विजय असतो.
इत्युक्तवति गाङ्गेये अभिवाद्योपमन्त्र्य च। राधेयो रथमारुह्य प्रायात्तव सुतं प्रति
गंगेपुत्राने असं बोलल्यावर, कर्णाने त्याला वंदन करून परवानगी घेतली आणि रथावर चढून तुझ्या मुलाकडे निघाला.
इत्येतद्बहुवृत्तान्तं भीष्मपर्वाखिलं मया। शृण्वते ते महाराज प्रोक्तं पापहरं शुभम्
राजा, मी तुला हा संपूर्ण भीष्म पर्व, अनेक घटनांनी भरलेला, पाप नष्ट करणारा आणि शुभ असा, ऐकवला.
यः श्रावयेत्सदा राजन्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । श्रद्धावन्तश्च ये चापि श्रोष्यन्ति मनुजा भुवि
जो कोणी वेदपारंगत ब्राह्मणांना नेहमी हे ऐकवतो, आणि जे श्रद्धावान माणसं पृथ्वीवर हे ऐकतात,
विधूय सर्वपापानि विहायान्ते कलेवरम् । प्रयान्ति तत्पदं विष्णोर्यत्प्राप्य न निवर्तते
ते सर्व पाप झटकून, शेवटी शरीर सोडून, त्या विष्णूच्या स्थानाला पोहोचतात, जिथून परत येणं नाही.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भारतं भरतर्षभ। शृणुयात्सिद्धिमन्विच्छन्निह वामुत्र मानवः
म्हणून, भारतश्रेष्ठा, जो कोणी यश मिळवू इच्छितो त्याने सर्व प्रयत्न करून इथे किंवा पुढच्या जन्मात हे भारत ऐकावं.
भोजनं भोजयेद्विप्रान्गन्धमाल्यैरलङ्कृतान् । भीष्मपर्वणि राजेन्द्र दद्यात्पानीयमुत्तमम्
भीष्म पर्वात, सुगंधी फुलांनी सजवलेल्या ब्राह्मणांना उत्तम जेवण द्यावं आणि राजेंद्र, त्यांना उत्तम पाणी द्यावं.
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी। द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना
भारतश्रेष्ठ पडल्यावर, कौरवांची सेना जणू ताऱ्याविना आकाशासारखी, किंवा वाऱ्याने रिकामी झालेली दिशा जशी होते तशी झाली.
विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा। आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ
जशी पिकं नष्ट झाल्यावर जमीन ओसाड होते, किंवा जशी अपूर्ण वाणी असते, तशी ती सेना राजाशिवाय असुरांसारखी झाली.
विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा। वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा
जशी पतीविना विधवा, किंवा पाण्याविना सुकलेली नदी, किंवा जंगलात वाघाने मारलेल्या कळपाचा हिरणांचा समूह अडकतो, तशी ती सेना झाली.
शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा। सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते
शरभाने मारलेल्या सिंहानंतर जशी मोठी डोंगराची गुहा ओस पडते, तशी ती सेना, गंगेपुत्र भारतश्रेष्ठ पडल्यावर झाली.
विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे। बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता
विरोधी वाऱ्यांनी हलविलेल्या महासागरातील जहाजासारखी, ती सेना, उद्दिष्ट साध्य केलेल्या बलवान पांडवांनी फारच त्रस्त झाली.
सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा। विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा
त्या वेळी ती सेना फारच गोंधळलेली, घोडे, रथ, हत्ती सैरभैर, बहुतेक सैनिक मारले गेलेले, दीन आणि मनाने खचलेली झाली.
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः। पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते
त्या सेनेत, देवव्रताविना, राजे आणि विविध सैनिक घाबरलेले, जणू पाताळात बुडत होते.
कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः। सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम्
कौरवांनी कर्णाकडे धाव घेतली, कारण तो देवव्रतासारखा होता, सर्व शस्त्रधारींत श्रेष्ठ, आणि पाहुण्यासारखा तेजस्वी वाटत होता.
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः। चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः
आपत्तीच्या वेळी जसा माणूस आपल्या नातेवाइकाकडे धाव घेतो, तशीच सर्वांची मनं त्याच्याकडे वळली. तेव्हा, भारत, तिथे राजे मोठ्या आर्ततेने 'कर्ण! कर्ण!' असं हाक मारू लागले.
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम्। स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः
आपल्या भल्यासाठी, त्यांनी राधेया या सूतपुत्राला, जो आपलं प्राणही देईल, त्याला पुन्हा पुन्हा बोलावलं. पण त्या वेळी, तो कीर्तीमान कर्ण दहा दिवस काहीच उत्तर देईना.
सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्। भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः
कर्ण आपल्या सगळ्या मित्र-नातेवाईकांसह ताबडतोब बोलावला गेला, कारण महाबाहू भीष्माने, सर्व क्षत्रियांपुढे, त्याला बोलावलं होतं.
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु। सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः
रथी आणि त्यांच्या शौर्याची मोजणी होत असताना, कर्णाला फक्त अर्धा रथी समजलं गेलं; पण, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तो प्रत्यक्षात दोनपट सामर्थ्यवान होता.
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः। सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत्
रथी आणि अतिरथी यांच्यात तो नेहमीच पहिल्या क्रमांकावर होता, शौर्याने भरलेला. तो एकटा युद्धात देवांच्याही आणि असुरांच्याही राजांना तोंड देऊ शकला असता.
स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान्। त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन
पण, राजन, रागाच्या भरात अंगराज कर्ण म्हणाला, 'कौरवा, जोपर्यंत तू जिवंत आहेस, तोपर्यंत मी कधीच युद्ध करणार नाही.'