अन्वासन्त दुराधर्षं देवव्रतमरिंदमम्। अन्योन्यं प्रीतिमन्तस्ते यथापूर्वं यथावयः
ते सर्वजण दुर्जेय देवव्रताभोवती जमले आणि पूर्वीप्रमाणे, वय आणि प्रथेप्रमाणे, एकमेकांशी प्रेमाने वागले.
सा पार्थिवशताकीर्णा समितिर्भीष्मशोभिता। शुशुभे भारती दीप्ता दिवीवादित्यमण्डलम्
शेकडो राजांनी भरलेली आणि भीष्मांनी शोभलेली ती सभा, हे भारत, तेजाने झळाळणाऱ्या सूर्याच्या मंडळासारखी भासत होती.
विबभौ च नृपाणां सा गङ्गासुतमुपासताम्। देवानामिव देवेशं पितामहमुपासताम्
गंगापुत्राच्या सेवेसाठी जमलेले ते राजे, जणू देवांनी आपल्या पितामहाची सेवा करावी तसे, तिथे शोभून दिसत होते.
भीष्मस्तु वेदनां धैर्यान्निगृह्य भरतर्षभ । अभितप्तः शरैश्चैव नातिहृष्टमनाऽब्रवीत्
पण भीष्म, बाणांनी विद्ध होऊनही, आपली वेदना धैर्याने आवरली आणि मनात फारसा आनंद नसतानाही, हे भरतश्रेष्ठ, बोलू लागले.
शराभितप्तकायो हि शस्त्रसंपातमूर्च्छितः । पानीयमित संप्रेक्ष्य राज्ञस्तान्प्रत्यभाषत
बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेल्या आणि शस्त्रांच्या प्रहाराने त्रस्त झालेल्या आपल्या शरीराने, त्याने त्या राजांकडे पाहून पाणी मागितले.
ततस्ते क्षत्रिया राजन्नुपाजह्रुः समन्ततः । भक्ष्यानुच्चावचान्राजन्वारिकुम्भांश्च शीतलान्
मग त्या वेळी, राजन, सर्व बाजूंनी क्षत्रियांनी विविध प्रकारचे खाण्याचे पदार्थ आणि थंड पाण्याचे मडक्यांची आणली.
उपानीतं तु पानीयं दृष्ट्वा शान्तनवोऽब्रवीत्। न मेऽद्य सेवितुं योग्या भोगाः केवलमानुषाः
शांतनूच्या पुत्राने जवळ आणलेले पाणी पाहून सांगितले, 'आज मला केवळ मानवी सुखोपभोग योग्य नाहीत.'
अपक्रान्तो मनुष्येभ्यः शरशय्यां गतो ह्यहम्। प्रतीक्षमाणस्तिष्ठामि निवृत्तिं शशिसूर्ययोः
'मी आता माणसांच्या व्यवहारातून दूर झालो आहे आणि या बाणांच्या शय्येवर पडून, सूर्य आणि चंद्र मावळण्याची वाट पाहत आहे.'
एवमुक्त्वा तदोवाच भीष्मः शरशतैश्चितः। पयः पास्यामि गोपाला गोमयं न तु गोमयम्। गोपयेनाग्निवर्णेन गोमयं न तु गोमयम्
असे म्हणून, शेकडो बाणांनी आच्छादलेल्या भीष्मांनी सांगितले, 'गोपाळांनो, मी दूध पिणार आहे, शेण नव्हे; ते दूध तेजस्वी रंगाचे असावे, शेण नव्हे.'
एवमुक्त्वा शान्तनवो निन्दन्वाक्येन पार्थिवान्। अर्जुनं द्रष्टुमिच्छामीत्यभ्यभाषत भारत
असे म्हणून, शांतनूच्या पुत्राने राजांना थोडेसे टोचून सांगितले, 'मला अर्जुनाला पाहायचे आहे.'
अथोपेत्य महाबाहुरभिवाद्य पितामहम् । अतिष्ठत्प्राञ्जलिः प्रह्वः किं करोमीति चाब्रवीत्
मग बलवान अर्जुन तिथे येऊन, पितामहांना वंदन करून, हात जोडून नम्रपणे उभा राहिला आणि विचारले, 'मी काय करू?'
तं दृष्ट्वा पाण्डवं राजन्नभिवाद्याग्रतः स्थितम्। अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः प्रीतो धनंजयम्
पांडव अर्जुनाने वंदन करून समोर उभा राहिलेला पाहून, धर्मात्मा भीष्म आनंदाने धनंजयाशी बोलू लागले.
दह्यतीव शरीर मे संवृतस्य तवेषुभिः। मर्माणि परिदूयन्ते मुखं च परिशुष्यति
'तुझ्या बाणांनी माझे शरीर जळत आहे; माझ्या मर्मस्थानी वेदना होत आहे आणि माझे तोंड कोरडे पडले आहे.'
वेदनार्तशरीरस्य प्रयच्छापो ममार्जुन। त्वं हि शक्तो महेष्वास दातुमम्भो यथाविधि
'अर्जुना, माझे शरीर वेदनेने त्रस्त आहे, मला पाणी दे. तू, महान धनुर्धारी, योग्य रीतीने मला पाणी देऊ शकतोस.'
अर्जुनस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारुह्य वीर्यवान्। अधिज्यं बलवत्कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः
अर्जुनाने 'तसेच होईल' असे म्हणून, आपल्या रथावर चढून, मोठ्या ताकदीने गांडीव धनुष्याचा दोर लावला आणि ती धनुष्ये जोरात ओढली.
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः । वित्रेसुः सर्वभूतानि सर्वे श्रुत्वा च पार्थिवाः
त्याच्या धनुष्याच्या दोराचा आवाज वीजेच्या गडगडाटासारखा घुमला; तो ऐकून सर्व जीव घाबरले आणि सर्व राजे हादरले.
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा रथेन रथिनां वरः। शयानं भरतश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम्
मग रथांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाने आपल्या रथाने झोपलेल्या, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भीष्माभोवती प्रदक्षिणा घातली.
संधाय च शरं दीप्तमभिमन्त्र्य स पाण्डवः। पर्जन्यास्त्रेण संयोज्य सर्वलोकस्य पश्यतः
त्या पांडवाने एक तेजस्वी बाण लावून, योग्य मंत्र म्हणत, त्याला पर्जन्यास्त्राशी जोडले आणि सगळ्या लोकांच्या समोर सोडला.
अविध्यत्पृथिवीं पार्थः पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणे । उत्पपात ततो धारा वारिणो विमला शुभा
पार्थाने भीष्माच्या उजव्या बाजूला पृथ्वीवर बाण मारला; तिथून एक शुद्ध आणि शुभ पाण्याची धार उगम पावली.
शीतस्यामृतकल्पस्य दिव्यगन्धरसस्य च । अतर्पयत्ततः पार्थः शीतया जलधारया
त्या थंड, अमृतासारख्या, दिव्य सुवास आणि स्वाद असलेल्या पाण्याच्या धारांनी पार्थाने भीष्माला तृप्त केले आणि त्याला गारवा दिला.
भीष्मं कुरूणामृषभं दिव्यं दिव्यपराक्रमम् । कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रस्येव विकुर्वतः
पार्थाच्या त्या कृत्यामुळे, जणू काही इंद्राने अद्भुत कार्य केले, त्याने कुरूंच्या वृषभी असलेल्या, दिव्य पराक्रम असलेल्या भीष्माचा सन्मान केला.
विस्मयं परमं जग्मुस्ततस्ते वसुधाधिपाः । तत्कर्म प्रेक्ष्य बीभत्सोरतिमानुषविक्रमम्
भीमसेनाच्या लहान भावाने केलेले ते अतिमानवी पराक्रम पाहून पृथ्वीवरील सर्व राजे अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
संप्रावेपन्त कुरवो गावः शीतार्दिता इव। विस्मयाच्चोत्तरीयाणि व्याविध्यन्सर्वतो नृपाः
कौरव लोक थंडीने त्रस्त झालेल्या गायींसारखे थरथर कापू लागले; आणि आश्चर्याने सर्व राजांनी आपली वरची वस्त्रे फेकून दिली.
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुलः सर्वतोऽभवत्। तृप्तः शान्तनवश्चापि राजन्बीभत्सुमब्रवीत्
सर्व बाजूंनी शंख आणि डुगडुगींचा मोठा गजर झाला; आणि शंतनूचे पुत्र, आता तृप्त झाल्यावर, अर्जुनाशी बोलू लागले, राजन.
सर्वपार्थिववीराणां सन्निधौ पूजयन्निव । नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन
सर्व राजवीरांच्या उपस्थितीत, जणू काही तुझा गौरव करीत, तो म्हणाला, 'महाबाहू, कौरवांचा आनंद असलेल्या अर्जुना, तुझ्याकडून हे काहीच आश्चर्य नाही.'
कथितो नारदेनासि पूर्वर्षिरमितद्युते । वासुदेवसहायस्त्वं महत्कर्म करिष्यसि
'तुला पूर्वी नारद ऋषीने सांगितले होते की, वासुदेवाच्या मदतीने तू महान कार्य करशील.'
यन्नोत्सहति देवेन्द्रः सह देवैरपि ध्रुवम् । विदुस्त्वां निधनं पार्थ सर्वक्षत्रस्य तद्विदः
'जे कार्य देवराज इंद्रालाही देवांसह करता येत नाही, ते तत्त्व जाणणारे जाणतात की, पार्था, तू सर्व क्षत्रियांचा संहार करणारा आहेस.'
धनुर्धराणामेकस्त्वं पृथिव्यां प्रवरो नृषु
'पृथ्वीवरील सर्व धनुर्धारींमध्ये, पुरुषांमध्ये तूच सर्वश्रेष्ठ आहेस.'
मनुष्या जगति श्रेष्ठाः पक्षिणां पतगेश्वरः। सरितं सागरः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम्
'माणसांमध्ये श्रेष्ठ म्हणजे माणूसच; पक्ष्यांमध्ये गरुड श्रेष्ठ; नद्यांमध्ये समुद्र श्रेष्ठ; आणि चौपायांमध्ये वृषभ श्रेष्ठ.'
आदित्यस्तेजसां श्रेष्ठो गिरीणां हिमवान्वरः । जातीनां ब्राह्मणः श्रेष्ठः श्रेष्ठस्त्वमसि धन्विनां
'तेजस्वी गोष्टींमध्ये सूर्य श्रेष्ठ; पर्वतांमध्ये हिमालय श्रेष्ठ; जातींमध्ये ब्राह्मण श्रेष्ठ; आणि धनुर्धारींमध्ये तूच श्रेष्ठ आहेस.'