शयनस्यानुरूपं मे पाण्डवोपहितं त्वया। यद्यन्यथा प्रपद्येथाः शपेयं त्वामहं पुरा
पांडवा, तू दिलेली शय्या मला योग्य आहे. जर तू वेगळं केलं असतं, तर मी तुला पूर्वीच शाप दिला असता.
एवमेव महाबाहो धर्मेषु परितिष्ठता। स्वप्तव्यं क्षत्रियेणाजौ शरतल्पगतेन वै
असं खरंच आहे, बलाढ्य वीर, धर्मात ठाम असणाऱ्याने असंच वागावं. रणभूमीत बाणांच्या शय्येवर पडलेल्या क्षत्रियाने असंच झोपावं.
एवमुक्त्वा तु बीभत्सुं सर्वांस्तानब्रवीद्वचः । राज्ञश्च राजपुत्रांश्च पाण्डवैरभिसंवृतान्
असं भीमसेनाला सांगून, त्यांनी त्या सर्व राजांना आणि पांडवांसोबत जमलेल्या राजपुत्रांना संबोधित केलं.
पश्यध्वमुपधानं मे पाणडवेनाभिसन्धितम् । शयेयमस्यां शय्यायां यावदावर्तनं रवेः
पांडवाने माझ्यासाठी केलेली उशी पहा. मी या शय्येवर सूर्य परत फिरेपर्यंत पडून राहीन.
ये तदा धारयिष्यन्ति ते च प्रेक्ष्यन्ति मां नृपाः। दिशं वैश्रवणाक्रान्तां यदा गन्ता दिवाकरः
त्या वेळी जे मला आधार देतील, आणि जे राजे मला पाहतील, जेव्हा सूर्य वैश्रवणाच्या दिशेला जाईल,
नूनं सप्ताश्वयुक्तेन रथेनोत्तमतेजसा । रक्ष्येऽहं वै मम प्राणान्सुहृदः सुप्रियानिव
नक्कीच, सात घोड्यांनी जोडलेल्या तेजस्वी रथावर, मी माझा प्राण जसा प्रिय मित्रांचं रक्षण करावा तसा सांभाळीन.
परिखाः खन्यतामत्र ममावसदने नृपाः । उपासिष्ये विवस्वन्तमेवं शरशताचितः । उपारमध्वं संग्रामाद्वैरमुत्सृज्य पार्थिवाः
राजहो, इथे माझ्या विश्रांतीच्या ठिकाणी खंदक खोदावेत. मी बाणांच्या शय्येवर सूर्याची वाट पाहीन. राजांनो, युद्ध थांबवा आणि वैर सोडा.
उपातिष्ठन्नथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः। सर्वोपकरणैर्युक्ताः कुशलैः साधुशिक्षिताः
मग बाण काढण्यात कुशल, सर्व साधनांनी सुसज्ज, उत्तम शिकलेले वैद्य त्यांची सेवा करू लागले.
तान्दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच तनयं तव । दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः
त्यांना पाहून जाह्नवीपुत्राने तुझ्या मुलाला सांगितले, 'वैद्यांना जे द्यायचे ते देऊन, त्यांचा सन्मान करून त्यांना जाऊ दे.'
एवंगते मयेदानीं वैद्यैः कार्यमिहास्ति किम्। क्षत्रधर्मे प्रशस्तां हि प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम्
आता अशी स्थिती असताना, मला इथे वैद्यांची गरज काय आहे? कारण मी क्षत्रिय धर्मात गौरव मिळवून, सर्वश्रेष्ठ अवस्था प्राप्त केली आहे.
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे । एभिरेव शरैश्चाहं दग्धव्योऽग्नौ नराधिपाः
राजहो, बाणांच्या शय्येवर पडलेल्या माझ्यासाठी हा धर्म नाही. या बाणांनीच मला अग्नित द्यावे लागेल.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव। वैद्यान्विसर्जयामास पूजयित्वा यथार्हतः
त्याचे शब्द ऐकून, तुझा मुलगा दुर्योधनाने योग्य सन्मान करून वैद्यांना परत पाठवले.
ततस्ते विस्मयं जग्मुर्नानाजनपदेश्वराः । स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः
मग अनेक देशांचे राजे भीष्मांची धर्मनिष्ठ स्थिती पाहून आश्चर्यचकित झाले.
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वराः । सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश्च महारथाः
त्यानंतर तुझ्या वडिलांसाठी उशी ठेवून, सर्व पांडव आणि बलाढ्य कौरव एकत्र जमले.
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे
ते सर्वजण त्या महान आत्म्याजवळ गेले, जो सुंदर शय्येवर पडला होता.
तेऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणम्। विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः
तेव्हा त्यांनी भीष्मांना वंदन केले, तीन वेळा प्रदक्षिणा घातली आणि सर्व बाजूंनी त्यांची राखण करण्याची व्यवस्था केली.
वीराः स्वशिबिराण्येव ध्यायन्तः परमातुराः । निवेशायाभ्युपागच्छन्सायाह्ने रुधिरोक्षिताः
ते वीर अत्यंत दुःखी होऊन, संध्याकाळी रक्ताने माखलेले, विचारात गुंतून आपल्या छावण्यांकडे परतले.
निविष्टान्पाण्डवांश्चैव प्रीयमाणान्महारथान् । भीष्मस्य पतनं दृष्ट्वा उपगम्य महाबलः
पांडव आणि सन्मानित महाबलवान रथी स्थिरावलेले पाहून, भीष्मांच्या पतनानंतर तो महाबलवान तेथे गेला.
उवाच माधवः काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । दिष्ट्या जयसि कौरव्य दिष्ट्या भीष्मो निपातितः
मग माधवाने योग्य वेळी धर्मपुत्र युधिष्ठिराला सांगितले, 'कौरवा, तुझे विजय झाले हे भाग्याने, आणि भीष्म पडले हेही भाग्याने.'
अवध्यो मानुषैरेव सत्यसन्धो महारथः । अथवा दैवतैः सार्धं सर्वशास्त्रस्य पारगः
तो मनुष्यमात्रांना जिंकू शकत नव्हता, सत्यव्रती आणि महान रथी होता; किंवा देवांसहही, तो सर्व शास्त्रांचा जाणकार होता.
त्वां तु चक्षुर्हणं प्राप्य दग्धो घोरेण चक्षुष
पण तुझ्या कडून त्याला दृष्टीहानी मिळाली आणि त्या भयंकर दृष्टीने तो जळून गेला.
तव प्रसादाद्विजयः क्रोधात्तव पराजयः । त्वं हि नः शरणं कृष्ण भक्तानामभयंकरः
तुझ्या कृपेने विजय मिळतो, तुझ्या रागाने पराभव होतो; कारण कृष्णा, तू आमचा आश्रय आहेस, भक्तांना निर्भयता देणारा आहेस.
अनाश्चर्यो जयस्तेषां येषां त्वमसि केशव । रक्षिता समरे नित्यं नित्यं चापि हिते रतः
ज्यांच्यासाठी तू, केशवा, नेहमी युद्धात रक्षण करतोस आणि नेहमी त्यांच्या हितासाठी असतोस, त्यांचा विजय काही आश्चर्य नाही.
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दनः। तवैवैतद्युक्तरूपं वचनं पार्थिवोत्तम
असे ऐकून जनार्दन हसत म्हणाला, 'राजाधिराज, तुझे बोलणे अगदी योग्य आणि सत्य आहे.'
व्युष्टायां तु महाराज शर्वर्यां सर्वपार्थिवाः। पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च उपातिष्ठन्पितामहम्
राजा, रात्र सरल्यावर सर्व राजे, पांडव आणि धृतराष्ट्रपुत्र, पितामहांच्या भेटीस गेले.
तं वीरशयने वीरं शयानं कुरुसत्तम। अभिवाद्योपतस्थुर्वै क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम्
तेथे, वीरांच्या शय्येवर पडलेल्या त्या कुरुवंशातील श्रेष्ठ वीराला, क्षत्रियांनी वंदन करून, क्षत्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याच्या आजूबाजूला जमले.
कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्माल्यैश्च सर्वशः । अवाकिरञ्छान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः
त्या हजारो कन्यांनी चंदनाचा चुरा, लाह्या आणि फुलांच्या माळा घेऊन तिथे जाऊन शांतनूच्या पुत्रावर सर्वत्र उधळल्या.
स्त्रियो वृद्धास्तथा बालाः प्रेक्षकाश्च पृथग्जनाः । समभ्ययुः शान्तनवं भूतानीव तमोनुदम्
स्त्रिया, वृद्ध, लहान मुले आणि इतर बघ्यांनीही शांतनूच्या पुत्राजवळ जाऊन, जणू काही अंधार घालवणाऱ्या एखाद्या तेजस्वी व्यक्तीकडे सर्वजण आकर्षित होतात तसे, त्याच्याकडे धाव घेतली.
तूर्याणि शतसङ्ख्यानि तथैव नटनर्तकाः। शिल्पिनश्च तथाऽऽजग्मुः कुरुवृद्धं पितामहम्
शेकडो वाद्ये, नर्तक, नट आणि कारागीरही कुरूंच्या पितामहाजवळ आले.
उपागम्य च राजेन्द्र सन्नहान्विप्रमुच्य ते। आयुधानि च निक्षिप्य सहिताः कुरुपाण्डवाः
राजा, त्या वेळी कुरू आणि पांडव सर्वजण एकत्र येऊन, आपली शस्त्रे आणि कवच बाजूला ठेवून, तिथे जमले.