गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम्। आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो
राजा, मी वाढवलेला हा मुलगा तू घे; हे महाबळा, त्याला घेऊन आपल्या घरी जा.
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान्। कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि
त्याने वसिष्ठांकडून सर्व वेद आणि त्यांच्या शाखा शिकल्या आहेत, तो अस्त्रविद्येत पारंगत, श्रेष्ठ धनुर्धारी आणि युद्धात देवराजासमान आहे.
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत। उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः
तो नेहमी देव आणि असुरांमध्ये मान्यता पावतो; उशना ज्याला अस्त्रविद्या माहीत आहे, ती सर्व त्याला ठाऊक आहे.
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः। यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम्
अंगिरसांचा पुत्र, जो देव-दानवांकडून पूजला जातो, त्याला जी अस्त्रविद्या माहीत आहे, ती सर्व या मुलात आहे.
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि। ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान्
महाबाहू, महान आत्मा असलेल्या तुझ्या या पुत्रात सर्व अंगोपांग ज्ञान आहे; ऋषी जमदग्नी, ज्याला कोणी जिंकू शकत नाही, त्याच्या तेजाशी तो बरोबरी करतो.
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम्। महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम्
राभाला जी अस्त्रविद्या माहीत आहे, तीही या मुलात आहे; हा महान धनुर्धारी, राजा, राजधर्म आणि अर्थशास्त्रातही कुशल आहे.
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।' तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः
अशी वाणी बोलून ती पुण्यवती तिथेच अदृश्य झाली; तिच्या परवानगीने शांतनूने आपला मुलगा घेतला.
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति। पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम्
तो सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसत आपल्या नगरीकडे निघाला; पुरुवंशज आपल्या इंद्राच्या नगरीसारख्या राजधानीत गेला.
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना। पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम्
सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या असं त्याला वाटलं, आणि मग पौरवांच्या राज्यासाठी त्याने आपल्या मुलाला सुरक्षितता देणारा म्हणून नेमलं.
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत्। पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः
गुणी आणि महान आत्मा असलेल्या शांतनूच्या सुपुत्राने, पौरवांमध्ये आपल्या वडिलांना युवराजपदावर बसवलं.
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ। स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः
भरतवंशातील श्रेष्ठा, त्या राजाने आपल्या वागणुकीने राज्यात आनंद पसरवला; अशा रीतीने, मुलासोबत रमणाऱ्या त्या भूमिपतीला समाधान मिळालं.
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः। स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम्
संयमित सामर्थ्याने त्याने चार वर्षं घालवली; एकदा तो यमुना नदीच्या काठी असलेल्या जंगलात गेला.
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम्। तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः
राजाला एक अनिर्वचनीय, उत्तम सुगंध जाणवला; त्या सुगंधाचा उगम शोधत तो सर्वत्र भटकला.
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम्। तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम्
तेव्हा त्याने देवासारखी रूप असलेली, दाशांची कन्या पाहिली; ती काळ्या डोळ्यांची कन्या पाहताच त्याने तिला विचारलं.
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि। साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम्
'तू कोणाची आहेस? कोण आहेस? आणि काय करायचं आहेस, भीरू?' ती म्हणाली, 'मी दाशांची मुलगी आहे; धर्म आणि उपजीविकेसाठी लोकांना तीर ओलांडून नेते.'
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः। रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम्
'माझ्या वडिलांच्या आज्ञेने, हे शुभेच्छुक, दाशराजाच्या—त्या महान आत्म्याच्या—आज्ञेने मी हे करते,'—ती सौंदर्य, माधुर्य आणि सुगंधाने युक्त, देवतेसारखी होती.
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः। स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा
दाश कन्येला पाहून राजा शांतनू तिच्यावर मोहित झाला; मग तो तिच्या वडिलांकडे गेला आणि तिचा विवाह मागितला.
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात्। स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम्
मग आपल्या मुलासाठी त्याने तिच्या वडिलांना विचारलं; आणि दाशराजाने त्या राजाला असे उत्तर दिले.
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी। हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर
'माझी कन्या, जी देवतेसारखी तेजस्वी आहे, ती जन्मताच वराला द्यायची आहे; पण, राजाधिराज, माझ्या मनातील इच्छा ऐक.'
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ। सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः
'हे निष्पाप, जर तू मला सत्य बोलणाऱ्याला ही कन्या धर्मपत्नी म्हणून मागतोस, तर सत्याच्या शपथेवर मला वचन दे.'
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप। न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति
'वचन दिल्यास मी ही कन्या तुला देईन, राजन; कारण तिच्यासाठी तुझ्यासारखा वर कधीच मिळणार नाही.'
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव। दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन
'दाशा, तुझी मागणी ऐकून मी विचार करीन; द्यायचं ठरवलं तर देईन, पण दुसऱ्या प्रकारे ही कन्या देता येणार नाही.'
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते। त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव
'या कन्येपासून जो पुत्र जन्मेल, तोच तुझ्यानंतर राजा व्हायला हवा, पृथ्वीपती; दुसरा कोणीही नाही, राजन.'
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः। शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत
शांतनूला ती मागणी द्यायची इच्छा नव्हती, भरता, जरी त्याच्या शरीरात तीव्र इच्छा जळत असली तरी.
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः। प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः
त्या दाश कन्येचा विचार करतच, कामाने ग्रस्त मनाने तो राजा हस्तिनापुराकडे परतला.
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम्। पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत्
एकदा शांतनू दुःखी आणि ध्यानमग्न बसला असताना, त्याचा पुत्र देवव्रत वडिलांकडे आला आणि त्याला बोलला.
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः। तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः
सर्व राजे तुझ्या आज्ञेला मान देतात, आणि सर्वत्र तुझ्यासाठी सुरक्षितता आहे; मग तू इतका दु:खी होऊन पुन्हा पुन्हा का शोक करतोस?
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन। न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः
राजा, तू विचारात हरवलेला दिसतोस आणि माझ्याशी एकही शब्द बोलत नाहीस; तू घोड्यावर बसून बाहेरही जात नाहीस, तुझा रंग फिकट झालाय आणि तू हरिणासारखा कृश झालाय.
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै
तुला काय व्याधी आहे ते मला जाणून घ्यायचं आहे, म्हणजे मी त्यानुसार काही करू शकेन.
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः।' एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत
पित्याला मुलाला उत्तर देता आलं नाही; पण पुत्राने असे विचारल्यावर शांतनूने त्याला उत्तर दिलं.