ददृशुः समरे भीष्मं समुद्यतमहायुधम् । ते सर्वे दृढधन्वानः संयुगेष्वपलायिनः
त्यांनी युद्धात भीष्माला, त्याचे महान शस्त्र उचललेले पाहिले; हे सर्व दृढधन्वा वीर, युद्धात कधीही मागे न हटणारे होते.
बहुधा भीष्ममानर्च्छुर्मार्गणैः क्षतमार्गणैः । विधूय तान्बाणगणान्ये मुक्ताः पार्थिवोत्तमैः
त्यांनी अनेक प्रकारे बाणांनी भीष्माचा सन्मान केला, त्याला जखमी केले; पण भीष्माने राजश्रेष्ठांनी सोडलेल्या त्या बाणांच्या मेघांना झटकून टाकले.
पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम् । चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामहः
भीष्म निर्भयपणे पांडवांच्या फौजेत घुसला आणि जणू काही खेळत असल्यासारखा, आपल्या बाणांनी त्यांना घायाळ केले.
नाभिसंधत्त पाञ्चाल्ये स्मयमानो मुहुर्मुहुः । स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मृत्य भीष्मो बाणाञ्शिखण्डिने
भीष्म पुन्हा पुन्हा हसत, शिखंडीचे स्त्रीत्व आठवून, त्याच्यावर बाण सोडत नव्हता.
जघान द्रुपदानीके रथान्सप्त महारथः । ततः किलकिलाशब्दः क्षणेन समभूत्तदा
महामहारथी भीष्माने द्रुपदाच्या फौजेत सात रथांचा संहार केला; आणि लगेचच मोठा गोंगाट झाला.
मत्स्यपाञ्चालचेदीनां तमेकमभिधावताम् । ते नराश्वरथव्रातैर्मार्गणैश्च परंतप
मत्स्य, पांचाळ आणि चेदी राजांचे वीर, आपल्या सैन्य, घोडदळ आणि रथांसह, बाणांचा वर्षाव करत, एकटे भीष्मावर तुटून पडले.
तमेकं छादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् । भीष्मं भागीरथीपुत्रं प्रतपन्तं रणे रिपून्
भीष्म, भागीरथीपुत्र, जो युद्धात शत्रूंना जाळत होता, त्याला त्यांनी जणू सूर्याला मेघ झाकतात तसे, बाणांनी झाकून टाकले.
ततस्तस्य च तेषां च युद्धे देवासुरोपमे । किरीटी भीष्ममानर्च्छ पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्
मग त्या देवासुरांसारख्या युद्धात, अर्जुनाने शिखंडीला पुढे करून, भीष्माचा सन्मान केला.
एवं ते पाण्डवाः सर्वे पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् । विव्यधुः समरे भीष्मं परिवार्य समन्ततः
अशा प्रकारे सर्व पांडवांनी शिखंडीला पुढे करून, भीष्माला चारही बाजूंनी वेढून घेतले आणि युद्धात त्याच्यावर हल्ला केला.
शतघ्नीभिः सुघोराभिः परिघैश्च परश्वथैः । मुद्गरैर्मुसलैः प्रासैः क्षेपणीयैश्च सर्वशः
ते भीषण शतघ्नी, लोखंडी गदा, परशू, मोठ्या मूसळ, भाले आणि विविध प्रकारच्या फेकण्याच्या अस्त्रांनी भीष्मावर वार करू लागले.
शरैः कनकपुङ्खैश्च शक्तितोमरकम्पनैः । नाराचैर्वत्सदन्तैश्च भुशुण्डीभिश्च सर्वशः
सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे बाण, शक्ती, तोमर, भाला, लोखंडी बाण, वासराच्या दातासारखे बाण आणि विविध प्रकारच्या भुशुंडी यांनीही त्यांनी हल्ला चढवला.
अताडयन्रणे भीष्मं सहिताः सर्वसृञ्जयाः । स विशीर्णतनुत्रामाः पीडितो बहुभिस्तदा
सर्व सृंजयांनी एकत्र येऊन युद्धात भीष्मावर प्रहार केला; त्याचे शरीर अनेक ठिकाणी छिन्नभिन्न व जखमी झाले.
न विव्यथे तदा भीष्मो भिद्यमानेषु मर्मसु । संदीप्तशरचापाग्निरस्त्रप्रसृतमारुतः
मर्मस्थाने फोडली गेली तरीही त्या वेळी भीष्म डगमगला नाही; त्याचा धनुष्य व बाण अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होते आणि त्याच्या अस्त्रांचा वारा जोरात वाहत होता.
नेमिनिर्ह्रादसंतापो महास्त्रोदयपावकः । चित्रचापमहाज्वालो वीरक्षयमहेन्धनः
तो मोठ्या अस्त्रांचा ज्वालामुखीप्रमाणे गर्जना करत होता, त्याचे सुंदर धनुष्य मोठ्या ज्वाळेसारखे भासत होते, आणि वीरांचा संहार त्यासाठी इंधन ठरत होता.
युगान्तागनिसमप्रख्यः परेषां समपद्यत । निवृत्य रथसङ्घानामन्तरेण विनिःसृतः
तो युगाच्या अंताच्या अग्नीप्रमाणे शत्रूंना भयभीत करणारा झाला; रथांच्या गर्दीतून बाहेर पडून तो पुढे सरसावला.
दृश्यते स्म नेरन्द्राणां पुनर्मध्यगतश्चरन् । ततः पाञ्चालराजं च धृष्टकेतुमतीत्य च
तो पुन्हा राजांच्या मध्यभागी फिरताना दिसला; त्यानंतर तो पाञ्चालराज आणि धृष्टकेतू यांच्या जवळ गेला.
पाण्डवानीकिनीमध्यमाससाद विशांपते। ततः सात्यकिभीमौ च पाण्डवं च धनञ्जयम्
तो पांडवांच्या सैन्याच्या मध्यभागी पोहोचला, राजन; तेव्हा सात्यकी, भीम आणि पांडव धनंजय,
द्रुपदं च विराटं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् । भीमघोषैर्महावेगैर्मर्मावरणभेदिभिः
द्रुपद, विराट, पृशतपुत्र धृष्टद्युम्न—हे सर्वजण आपल्या मोठ्या, गडगडणाऱ्या, वेगवान आणि कवच भेदणाऱ्या बाणांनी सज्ज होते,
षडेतान्निशितैर्भीष्मः प्रविव्याधोत्तकैः शरैः । तस्य ते निशितान्बाणात्सन्निवार्य महारथाः
भीष्माने या सहा महायोद्ध्यांना आपल्या रथावरून धारदार बाणांनी भेदले; पण त्या महायोद्ध्यांनी त्याचे तीक्ष्ण बाण परतवले,
दशभिर्दशभिर्भीष्ममर्दयामासुरोजसा । शिखण्डी तु महाबाणान्यान्मुमोच महारथः
आणि प्रत्येकाने दहा-दहा बाणांनी भीष्मावर जोरदार हल्ला केला; पण महायोद्धा शिखंडीने मोठे बाण सोडले,
न चक्रुस्ते रुजं तस्य स्वर्मपुङ्खाः शिलाशिताः। ततः किरीटी संरब्धो भीष्ममेवाभ्यधावत
तरीही त्या लोखंडी टोकांच्या पिसाऱ्यांनी त्याला काहीही वेदना दिल्या नाहीत; तेव्हा क्रुद्ध अर्जुनाने भीष्मावर धाव घेतली,
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य धनुश्चास्य समाच्छिनत्। भीष्मस्य धनुषश्छेदं नामृष्यन्त महारथाः
शिखंडीला पुढे ठेवून त्याने भीष्माचे धनुष्य कापले; भीष्माचे धनुष्य तुटले हे महायोद्ध्यांना सहन झाले नाही.
द्रोणश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्च जयद्रथः । भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तस्तथैव च
द्रोण, कृतवर्मा, सिंधुराजा जयद्रथ, भूरिश्रवा, शल, शल्य आणि भगदत्त,
सप्तैते परमक्रुद्धाः किरीटिनमभिद्रुताः । तत्र शस्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महारथाः
हे सातही अत्यंत संतप्त होऊन अर्जुनावर तुटून पडले आणि आपली दिव्य शस्त्रे दाखवू लागले, राजन,
अभिपेतुर्भृशं क्रुद्धाश्चादयन्तश्च पाण्डवम् । तेषामापततां शब्दः शुश्रुवे फल्गुनं प्रति
ते प्रचंड रागाने पांडवावर तुटून पडले आणि त्याला झाकून टाकले; फाल्गुनाकडे झेपावताना त्यांचा गोंगाट ऐकू येत होता,
उद्धूतानां यथा शब्दः समुद्राणां युगक्षये । घ्नत त्वरत गृह्णीत विद्ध्यध्वमवकर्तत
युगाच्या शेवटी समुद्र उसळल्यावर जसा आवाज होतो, तसा त्यांचा गजर होता—'मारा! लवकर चला! पकडा! भेद करा! छाटून टाका!' असे ते ओरडत होते.
इत्यासीत्तुमुलः शब्दः फल्गुनस्य रथं प्रति । तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः
तेव्हा अर्जुनाच्या रथाकडे मोठा गोंगाट झाला; तो प्रचंड आवाज पांडवांच्या पराक्रमी वीरांनी ऐकला.
अभ्यधावन्परीप्सन्तः फल्गुनं भरतर्षभ । सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
भारतातील श्रेष्ठा, अर्जुनाला मदतीला धावून जाण्यासाठी सात्यकी, भीमसेन आणि पृथाशकुंतलाचा पुत्र धृष्टद्युम्न हे पुढे सरसावले.
विराटद्रुषदौ चोभौ राक्षसश्च घटोत्कचः । अभिमन्युश्च संक्रुद्धः सप्तैते क्रोधमूर्च्छिताः
द्रुपदाचे दोन्ही पुत्र, विराटाचा मुलगा, राक्षस घटोत्कच आणि संतप्त अभिमन्यू — हे सातही जण क्रोधाने भरलेले होते.
समभ्यधावंस्त्वरिताश्चित्रकार्मुकधारिणः । तेषां समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
हे सर्वजण सुंदर धनुष्ये घेऊन वेगाने धावले आणि त्यांच्या मध्ये भीषण, अंगावर काटा आणणारे युद्ध पेटले.