गिरिमात्रा हि ते नागा भिन्नाञ्जनचयोपमाः । विरेजुर्वसुधां प्राप्ता विकीर्णा इव पर्वताः
ते हत्ती पर्वताएवढे मोठे आणि तुटलेल्या काळ्या शिळेसारखे दिसत होते; ते पृथ्वीवर विखुरले गेले आणि तुटलेल्या डोंगरांसारखे चमकत होते.
युधिष्ठिरो महेष्वासो मद्रराजानमाहवे । महत्या सेनया गुप्तं पीडयामास संगतम्
महान धनुर्धारी युधिष्ठिराने मोठ्या सैन्याने वेढलेल्या आणि सर्व बाजूंनी संरक्षित असलेल्या मद्रराजावर युद्धात दडपण आणले.
मद्रेश्वरश्च समरे धर्मपुत्रं महारथम् । पीडयामास संरब्धो भीष्महेतोः पराक्रमी
मद्रराजानेही संतापून, भीष्मासाठी पराक्रम दाखवत, धर्मपुत्र महान रथीवर युद्धात दडपण आणले.
विराटं सैन्धवो राजा विद्ध्वा सन्नतपर्वभिः । नवभिः सायकैस्तीक्ष्णैस्त्रिंशता पुनरार्पयत्
सैन्धवराजाने विराटावर नऊ तीक्ष्ण, सुंदर पिसांच्या बाणांनी हल्ला केला आणि पुन्हा तीस बाणांनी त्याच्यावर मारा केला.
विराटश्च महाराज सैन्धवं वाहिनीपतिः । त्रिंशद्भिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे
राजा, सेनापती विराटाने सैन्धवराजाच्या छातीवर तीस तीक्ष्ण बाणांचा मारा केला.
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशौ चित्रवर्मायुधध्वजौ । रेजतुश्चित्ररूपौ तौ संग्रामे मत्स्यसैन्धवौ
सुंदर धनुष्य आणि तलवारी, तेजस्वी कवच आणि शस्त्रांनी सजलेले, ते दोघे—मत्स्य आणि सैन्धव—रणभूमीत विलक्षण तेजाने चमकत होते.
द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण समागम्य महारणे । महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्वभिः
महायुद्धात द्रोण आणि पांचाळपुत्र एकमेकांसमोर आले, तेव्हा द्रोणाने आपल्या बाणांनी जोरदार हल्ला चढवला. त्याचे बाण टोकदार आणि सुंदर पिसांनी सजलेले होते.
ततो द्रोणो महाराज पार्षतस्य महद्धनुः । छित्त्वा पञ्चाशतेषूंश्च पार्षतं प्रति सृष्टवान्
मग द्रोणाने, राजन, पार्षताचा मोठा धनुष्य तोडले आणि त्याच्यावर पन्नास बाण सोडले.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय पार्षतः परवीरहा। द्रोणस्य मिषतो युद्धे प्रेषयामास सायकान्
पार्षताने दुसरे धनुष्य घेतले आणि शत्रूंचा संहार करणारा तो वीर, द्रोणाच्या समोर असतानाही त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव केला.
ताञ्छराञ्छरघातेन चिच्छेद स महारथः । द्रोणो द्रुपदपुत्राय प्राहिणोत्पञ्च सायकान्
तो महायोद्धा द्रोणाने आपल्या बाणांनी ते बाण छाटले आणि द्रुपदपुत्रावर पाच बाण सोडले.
ततः क्रुद्धो महाराज पार्षतः परवीरहा । द्रोणाय चिक्षेप गदां यमदण्डोपमां रणे
तेव्हा पार्षत, शत्रूंचा संहार करणारा, रागाने भरून गेला आणि रणभूमीत द्रोणावर यमाच्या दंडासारखी गदा फेकली.
तामापतन्तीं सहसा हेमपट्टविभूषिताम्। शरैः पञ्चाशता द्रोणो वारयामास संयुगे
ती सोन्याच्या पट्ट्यांनी सजलेली आणि वेगाने धावणारी गदा द्रोणाने रणात पन्नास बाणांनी थोपवली.
सा छिन्ना बहुधा राजन्द्रोगचापच्युतैः शरैः । चूर्णीकृता विशीर्यन्ती पपात वसुधातले
राजा, द्रोणाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी ती गदा अनेक तुकड्यांत तुटली, चुरडली गेली आणि तुकडे होत जमिनीवर पडली.
गदां विनिहतां दृष्ट्वा पार्षतः शत्रुतापनः । द्रोणाय शक्तिं चिक्षेप सर्वपारशवीं शुभाम्
गदा नष्ट झाल्याचे पाहून, शत्रूंना त्रास देणारा पार्षताने सर्व बाजूंनी धारदार आणि सुंदर अशी शक्ती द्रोणावर फेकली.
तां द्रोणो नवभिर्बाणैश्चिच्छेद युधि भारत। पार्षतं च महेष्वासं पीजयामास संयुगे
द्रोणाने त्या शक्तीला रणभूमीत नऊ बाणांनी छाटले आणि मोठ्या बाहूंच्या पार्षतावर जोरदार हल्ला चढवला.
एवमेतन्महायुद्धं द्रोणपार्षतयोरभूत्। भीष्मं प्रति महाराज घोररूपं भयानकम्
राजा, अशा प्रकारे द्रोण आणि पार्षत यांच्यात भीष्माच्या समोर भयंकर आणि भीतीदायक युद्ध झाले.
अर्जुनः प्राप्य गाङ्गेयं पीडयन्निशितैः शरैः । अभ्यद्रवत संयत्तो वने मत्तमिव द्विपम्
कुंतीपुत्र अर्जुनाने गंगेपुत्र भीष्माजवळ जाऊन त्याच्यावर धारदार बाणांचा मारा केला आणि रणासाठी सज्ज होऊन, जणू काही जंगलातील उन्मत्त हत्तीप्रमाणे, पुढे झेपावला.
प्रत्युद्ययौ च तं राजा भगदत्तः प्रतापवान् । त्रिधा भिन्नेन नागेन मदान्धेन महाबलः
मग पराक्रमी राजा भगदत्त, तीनदा प्रशिक्षित आणि मदाने उन्मत्त अशा बलाढ्य हत्तीवर बसून अर्जुनाला सामोरा गेला.
तमापतन्तं सहसा महेन्द्रगजसन्निभम् । परं यत्नं समस्थाय बीभत्सुः प्रत्यपद्यत
तो राजा, जणू इंद्राच्या हत्तीप्रमाणे, वेगाने पुढे आला तेव्हा अर्जुनाने सर्व शक्ती एकवटून त्याला रोखले.
ततो गजगतो राजा भगदत्तः प्रतापवान् । अर्जुनं शरवर्षेण वारयामास संयुगे
मग भगदत्त राजा, हत्तीवर बसून आणि पराक्रमाने भरलेला, रणभूमीत अर्जुनावर बाणांचा पाऊस पाडून त्याला थांबवू लागला.
अर्जुनस्तु ततो नागमायान्तं रजतोपमैः । विमलैरायसैस्तीक्ष्णैरविध्यत महारणे
पण अर्जुनाने त्या पुढे येणाऱ्या हत्तीवर चकाकणारे, लोखंडी आणि चांदीसारखे तेजस्वी असे धारदार बाण सोडले.
शिखण्डिनं च कौन्तेयो याहियाहीत्यचोदयत्। भीष्मं प्रति महाराज जह्येनमिति चाब्रवीत्
कुंतीपुत्राने शिखंडीला 'जा, जा!' असे सांगून भीष्मावर हल्ला कर आणि त्याचा वध कर, असेही म्हटले.
प्राग्ज्योतिषस्ततो हित्वा पाण्डवं पाण्डुपूर्वज। प्रययौ त्वरितो राजन्द्रुपदस्य रथं प्रति
मग प्राग्ज्योतिषाचा राजा, पांडव आणि ज्येष्ठ पांडवाला सोडून, घाईने द्रुपदाच्या रथाकडे गेला.
ततोऽर्जुनो महाराज भीष्ममभ्यद्रवद्द्रुतम्। शिखण्डिनं पुरस्कृत्य ततो युद्धमवर्तत
मग अर्जुनाने, राजन, शिखंडीला पुढे करून भीष्मावर झेप घेतली आणि तेथे भीषण युद्ध सुरू झाले.
ततस्ते तावकाः शूराः पाण्डवं रभसं युधि । समभ्यधावन्क्रोशन्तस्तदद्भुतमिवाभवत्
तेव्हा तुमचे धाडसी सैनिक मोठ्या जोरात अर्जुनावर तुटून पडले आणि मोठ्याने आरोळ्या देऊ लागले; ते दृश्य पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटले.
नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां ते जनाधिप । अर्जुनो व्यधमत्काले दिवीवाभ्राणि मारुतः
राजाच्या मुलांच्या वेगवेगळ्या फौजा अर्जुनाने योग्य वेळी पांगविल्या, जणू आकाशात वारा ढग उडवून लावतो तशी.
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम्। इषुभिस्तूर्णमव्यग्रो बहुभिः स समाचिनोत्
शिखंडीने भरतांच्या पितामहाजवळ जाऊन, अनेक बाणांनी त्यांना वेगाने आणि निर्धास्तपणे झाकून टाकले.
रथाग्न्यगारश्चापार्चिरशिशक्तिगदेन्धनः । शरसङ्घमहाज्वालः क्षत्रियान्समरेऽदहत्
त्याचा रथ म्हणजे जणू यज्ञकुंड, धनुष्य जणू ज्वाला, बाण आणि भाले म्हणजे इंधन; त्या बाणांच्या प्रचंड ज्वाळांनी त्याने युद्धात क्षत्रियांना जाळून टाकले.
यथाऽग्निः सुमहानिद्धः कक्षे चरति सानिलः। तथा जज्वाल भीष्मोऽपि दिव्यान्यस्त्राण्युदीरयन्
जसा मोठा पेटलेला अग्नी वाऱ्याच्या झोताने जंगलात धावतो, तसाच भीष्मही दिव्य अस्त्रांचा वर्षाव करत युद्धभूमीत प्रज्वलित झाला.
सोमकांश्च रणे भीष्मो जघ्ने पार्थपदानुगान् । न्यवारयत तत्सैन्यं पाण्डवस्य महारथः
युद्धात भीष्माने सोमक आणि अर्जुनाचे अनुयायी यांना ठार केले आणि त्या महान रथीने पांडवांची सेना रोखून धरली.