तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य त्रैगर्तः प्रस्थलाधिपः । अभिद्रुत्य रणे भीममर्जुनं चैव धन्विनौ
दुर्योधनाचे ते शब्द ऐकून, त्रैगर्त, म्हणजे प्रस्थलाचा राजा, युद्धात भीम आणि अर्जुन या दोन्ही धनुर्धरांवर तुटून पडला.
रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्पर्यवारयत् । ततः प्रववृते युद्धमर्जुनस्य परैः सह
त्याने हजारो रथांनी सर्व बाजूंनी त्यांना वेढले; मग अर्जुन आणि शत्रू सैन्यात युद्ध सुरू झाले.
अर्जुनस्तु रणे शल्यं यतमानं महारथम्। छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः
अर्जुनाने युद्धात प्रयत्न करणाऱ्या त्या महान रथी शल्यावर, चांगल्या टोकदार बाणांनी मारा करत त्याला झाकून टाकले.
सुशर्माणं कृपं चव त्रिभीस्त्रिभिरविध्यत। प्राग्ज्योतिषं च समरे सैन्धवं च जयद्रथम्
त्याने सुशर्मन आणि कृप या दोघांना प्रत्येकी तीन बाणांनी मारले, आणि युद्धात प्राग्ज्योतिषाचा राजा, सिंधू आणि जयद्रथ यांनाही बाणांनी घायाळ केले.
चित्रसेनं विकर्णं च कृतवर्माणमेव च । दुर्मर्षणं च राजेन्द्र ह्यावन्त्यौ च महारथौ
त्याने चित्रसेन, विकर्ण, कृतवर्मा, दुर्मर्षण आणि अवंतीचे दोन महान रथी यांनाही बाणांनी मारले, हे राजन.
एकैकं त्रिभिरानर्च्छत्कङ्कबर्हिणवाजितैः । शरैरतिरथो युद्धे पीडयन्वाहिनीं तव
त्या अतिरथ अर्जुनाने प्रत्येकाला कंक आणि बर्हिण पक्ष्यांच्या पिसांनी युक्त अशा तीन बाणांनी सन्मानित केले आणि तुझ्या सैन्यावर मोठा तडाखा दिला.
जयद्रथो रणे पार्थं विद्ध्वा भारत सायकैः । भीमं विव्याध तरसा चित्रसेनरथे स्थितः
जयद्रथाने युद्धात पार्थावर बाण सोडले, हे भारत, आणि चित्रसेनाच्या रथावर उभा राहून त्याने वेगाने भीमालाही जखमी केले.
शल्यश्च समरे जिष्णुं कृपश्च रथिनां वरः ।। विव्याधाते महाराज बहुधा मर्ममेदिभिः
शल्याने युद्धात जिष्णूला जखमी केले, आणि रथींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कृपानेही, हे राजन, अनेकदा त्याच्या मर्मस्थळी बाण घुसवले.
चित्रसेनादयश्चैव पुत्रास्तव विशांपते । पञ्चाभिः पञ्चभिस्तूर्णं सुंयुगे निशितैः शरैः
चित्रसेन आणि तुझे पुत्र, हे राजाधिराज, युद्धात अर्जुन आणि भीमसेन यांना प्रत्येकी पाच धारदार बाणांनी लवकरच घायाळ केले.
आजघ्नुरर्जुनं सङ्ख्ये भीमसेनं च मारिष । तौ तत्र रथिनां श्रेष्ठौ कौन्तेयौ भरतर्षभौ
त्यांनी युद्धात अर्जुन आणि भीमसेन यांच्यावर हल्ला केला, आणि त्या दोघे, म्हणजे कुंतीचे पुत्र, रथींमध्ये श्रेष्ठ, तिथे ठामपणे उभे राहिले.
अपीडयेतां समरे त्रिगर्तानां महद्बलम् । सुशर्माणि रणे पार्थं शरैर्नवभिराशुगैः
त्रिगर्तांच्या मोठ्या सैन्यासह सुशर्मा रणात पार्थावर तुटून पडला आणि त्याने नव वेगवान बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
ननाद बलवन्नादं त्रासयानो महद्बलम् । अन्ये च रथिनः शूरा भीमसेनधनञ्जयौ
सुशर्माने मोठ्याने गर्जना केली आणि त्या आवाजाने संपूर्ण सैन्य घाबरले; इतर शूर रथी भीमसेन आणि धनंजयावर तुटून पडले.
विव्यधुर्निशितैर्बाणै रुक्मपुङ्खैरजिह्मगैः । तेषां च रथिनां मध्ये कौन्तेयौ भरतर्षभौ
त्यांनी सोनेरी टोक असलेल्या, सरळ आणि तीक्ष्ण बाणांनी हल्ला केला; त्या सर्व रथींमध्ये कुंतीपुत्र, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, ठामपणे उभे राहिले.
क्रीडमानौ रथोदारौ चित्ररूपौ व्यदृश्यताम् । आमिषेप्सू गवां मध्ये सिंहाविव मदोत्कटौ
अर्जुन आणि भीम रथावर उभे राहून जणू काही खेळत आहेत असे भासत होते; त्यांच्या तेजस्वी रूपामुळे ते गायींच्या मध्ये शिकार शोधणाऱ्या दोन मदाने भरलेल्या सिंहांसारखे दिसत होते.
छित्त्वा धनूंषि शूराणां शरांश्च बहुधा रणे । पातयामासतुर्वीरौ शिरांसि शतशो नृणाम्
त्या दोन्ही वीरांनी रणात शूरांचे धनुष्ये आणि बाण अनेक प्रकारे तोडले आणि शेकडो पुरुषांची मस्तके खाली पाडली.
रथाश्च बहवो भग्ना हयाश्च शतशो हताः। गजाश्च सगजारोहाः पेतुरुर्व्यां महाहवे
अनेक रथ फोडले गेले, शेकडो घोडे मारले गेले आणि हत्ती व त्यांचे स्वार मोठ्या युद्धात जमिनीवर कोसळले.
रथिनः सादिनश्चापि तत्रतत्र निषूदिताः। दृश्यन्ते बहवो राजन्वेषमानाः समन्ततः
रथी आणि घोडेस्वार जागोजागी मारले गेले; राजन, अनेक जण सर्वत्र सुटका शोधत भटकताना दिसत होते.
हतैर्गजपदात्योघैर्वाजिभिश्च निषूदितैः। रथैश्च बहुधा भग्नैः समास्तीर्यत मेदिनी
मृत हत्ती, पायदळ, कापलेले घोडे आणि अनेक तुटलेले रथ याने संपूर्ण भूमी व्यापली होती.
छत्रैश्च बहुधा च्छिन्नैर्ध्वजैश्च विनिपातितैः । अङ्कुशैरपविद्धैश्च परिस्तोमैश्च भारत
अनेक तुटलेली छत्रे, पडलेले ध्वज, फेकून दिलेले अंकुश आणि दागिन्यांचे ढीग, हे सर्व भूमीवर पसरले होते, हे भारत.
केयूरैरङ्गदैर्हारै राङ्कवैर्मृदितैस्तथा । उष्णीषैर्ऋष्टिभिश्चैव चामरव्यजनैरपि
कडे, बांगड्या, हार, फाटलेले वस्त्र, पागोट्या, भाले आणि चामरही तुटून विखुरलेले होते.
तत्रतत्रापविद्धैश्च बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः । ऊरुभिश्च नरेन्द्राणां समास्तीर्यत मेदिनी
जागोजागी चंदन लावलेली हात आणि राजांच्या मांड्या पडलेल्या होत्या, ज्यामुळे भूमी झाकली गेली होती.
तत्राद्भुतमपश्याम रणे पार्थस्य विक्रमम् । शरैः संवार्य तान्वीरान्यज्जघान महाबलः
त्या रणभूमीत आम्ही पार्थाचा अद्भुत पराक्रम पाहिला; त्याने आपल्या बाणांनी त्या वीरांना झाकून त्यांना ठार केले.
पुत्रस्तु तव तं दृष्ट्वा भीमार्जुनपराक्रमम् । गाङ्गेयस्य रथाभ्याशमुपजग्मे महाबलः
तुझ्या पुत्राने भीम आणि अर्जुन यांचा पराक्रम पाहून मोठ्या ताकदीने गंगेपुत्र भीष्माच्या रथाजवळ गेला.
कृपश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्च जयद्रथः । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ नाजहुः संयुगं तदा
कृप, कृतवर्मा, सिंधूचा जयद्रथ आणि अवंतीचे विंद व अनु विंद यांनी त्या वेळी युद्ध सोडले नाही.
ततो भीमो महेष्वासः फल्गुनश्च महारथः । कौरवाणां चमूं घोरां भृशं दुद्रुवतू रणे
मग मोठ्या धनुष्याचा भीम आणि महाबली फाळ्गुन यांनी रणात भीषण कौरव सैन्याला जोरात मागे हटवले.
ततो बर्हिणवाजानामयुतान्यर्बुदानि च। धनञ्जयरथे तूर्णं पातयन्ति स्म भूमिपाः
मग राजांनी धनंजयाच्या रथावर लाखो आणि कोट्यवधी मोरपिसांनी सजवलेले बाण वेगाने सोडले.
ततस्तञ्शरजालेन सन्निवार्य महारथान् । पार्थः समन्तात्समरे प्रेषयामास मृत्यवे
मग पार्थाने बाणांच्या जाळ्याने त्या महायोद्ध्यांना अडवून सर्वत्र रणात मृत्यूकडे पाठवले.
शल्यस्तु समरे जिष्णुं क्रीडन्निव महारथः । आजघानोरसि क्रुद्धो भल्लैः सन्नतपर्वभिः
पण शल्य महायोद्धा रणात जणू खेळत असल्यासारखा, संतापाने भल्ल बाणांनी जिष्णूच्या छातीवर घाव घालू लागला.
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं च पञ्चभिः । अथैनं सायकैस्तीक्ष्णैर्भृशं विव्याध मर्मणि
अर्जुनाने त्याचा धनुष्य तोडले आणि पाच बाणांनी त्याच्या हातांवर घाव घातला. मग तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्या शरीरातील नाजूक जागांवर खोल घाव घातला.
अथान्यद्धनुरादाय समरे भारसाधनम् । मद्रेश्वरो रणे जिष्णुं ताडयामास रोषितः
मग मद्र देशाच्या राजाने, रणात दुसरे मजबूत धनुष्य उचलून, संतापाने जिष्णूवर जोरदार बाणांचा मारा केला.