अयं हि दिवसस्तात यत्र पार्थो महाबलः। जिघांसुः समरे भीष्मं परं यत्नं करिष्यति
हे मुला, आजचाच तो दिवस आहे की, पराक्रमी पार्थ समरात भीष्माचा वध करायचं ठरवून सर्व शक्तीनं प्रयत्न करेल.
उत्पतन्ति हि मे बाणा धनुः प्रस्फुरतीव च । योगमस्त्राणि नेच्छन्ति क्रूरं मे वर्तते मनः
माझे बाण आपोआप सुटतात, धनुष्य थरथरतंय, अस्त्र एकत्र येत नाहीत, आणि मनात क्रौर्य भरून आलंय.
दिक्ष्वशान्तानि घोराणि व्याहरन्ति मृगद्विजाः । नीचैर्गृध्रा निलीयन्ते भारतानां चमूं प्रति
सर्व दिशांना भयंकर आणि अस्वस्थ प्राणी-पक्षी ओरडत आहेत; गिधाडं खाली वाकून कौरवांच्या सैन्याकडे पाहत आहेत.
नष्टप्रभ इवादित्यः सर्वतो लोहिता दिशः । रसते व्यथते भूमिः कम्पतीव च सर्वशः
सूर्य जणू तेज हरवून बसलाय, सगळ्या दिशा लाल दिसत आहेत; पृथ्वी हादरते, थरथरते आणि सर्वत्र कंप पावत आहे.
कङ्कगृध्रा बलाकाश्च व्याहरन्ति मुहुर्मुहुः । शिवाश्चैवाशिवा घोरा वेदयन्त्यो महद्भयम्
कावळे, गिधाडं, बगळे पुन्हा पुन्हा ओरडत आहेत, शुभ आणि अशुभ, भयंकर, मोठ्या भीतीचं लक्षण दाखवत आहेत.
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलात्। सकबन्धश्च परिघो भानुमावृत्य तिष्ठति
सूर्याच्या मध्यभागातून एक मोठा उल्का खाली पडला; एक शिरविरहित गदा सूर्य झाकून उभी आहे.
परिवेषस्तथा घोरश्चन्द्रभास्करयोरभूत्। वेदयानो भयं घोरं राज्ञां देहावकर्तनम्
चंद्र आणि सूर्याभोवती भयंकर वलय दिसलं, जे मोठ्या भीतीचं आणि राजांच्या मृत्यूचं संकेत देतंय.
देवतायतनस्थाश्च कौरवेन्द्रस्य देवताः । कम्पन्ते च हसन्ते च नृत्यन्ति च रुदन्ति च
कौरव राजाच्या देवस्थानातल्या देवता थरथरत आहेत, हसतात, नाचतात आणि रडतात.
अपसव्यं ग्रहाश्चक्रुरलक्ष्माणं दिवाकरम् । अवाक्शिराश्च भगवानुपातिष्ठत चन्द्रकमाः
ग्रहांनी उलट दिशेने फिरून सूर्यावर अपशकुन केला; आणि चंद्रानेही खाली वाकून उभं राहिलं.
वपूंषि च नरेन्द्राणां विगताभानि लक्षये । धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु न च भ्राजन्ति दंशिताःक
राजांच्या शरीराला तेज राहिलेलं दिसत नाही; धृतराष्ट्राच्या सैन्यात शोभिवंत लोकही चमकत नाहीत.
सेनयोरुभयोश्चापि समन्ताच्छ्रूयते महान्। पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो गाण्डीवस्य च निःस्वनः
दोन्ही सैन्यांच्या आजूबाजूला पाञ्चजन्य शंखाचा मोठा आवाज आणि गांडीव धनुष्याचा टणाणा सर्वत्र ऐकू येतो.
ध्रुवमास्थाय बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि संयुगे। अपास्यान्यान्रणे योधानभ्येष्यति पितामहम्
भीमसेनाने युद्धात उत्तम अस्त्रं उचलली आहेत, तो इतर सर्व योद्ध्यांना मागे टाकून थेट भीष्मांच्या दिशेने जात आहे.
हृष्यन्ति रोमकूपाणि सीदतीव च मे मनः । चिन्तयित्वा महाबाहो भीष्मार्जुनसमागमम्
महाबाहू, भीष्म आणि अर्जुन यांच्या भेटीचा विचार केला की माझ्या अंगावर रोमांच येतात आणि मन घाबरून जाते.
तं चेह निकृतिप्रज्ञं पाञ्चाल्यं पापचेतसम् । पुरस्कृत्य रणे पार्थो भीष्मस्यायोधनं गतः
द्रुपदपुत्र, जो कपटी आणि वाईट मनाचा आहे, त्याला पुढे करून पार्थाने युद्धात भीष्मांचा सामना करायला निघाला आहे.
अब्रवीच्च पुरा भीष्मो नाहं हन्यां शिखण्डिनम् । स्त्री ह्येषा विहिता धात्रा दैवाच्च स पुनः पुमान्
पूर्वी भीष्म म्हणाले होते, 'मी शिखंडीला मारणार नाही, कारण ती मूळची स्त्री आहे, जरी नशीबाने पुन्हा पुरुष झाली असली तरी.'
असंकल्पध्वजश्चैव याज्ञसेनिर्महाबलः । न चामङ्गलिके तस्मिन्प्रहरेदापगासुतः
महाबलवान याज्ञसेनीचा ध्वज स्थिर नाही, आणि नदीपुत्र अशुभ असलेल्या व्यक्तीवर कधीच हल्ला करत नाही.
एतद्विचिन्तयानस्य प्रज्ञा सीदति मे भृशम् । अभ्युद्यतो रणे पार्थः कुरुवृद्धमुपाद्रवत्
हे सर्व विचार करता माझं मन फारच अस्वस्थ होतंय—पार्थ युद्धात कुरुवृद्ध भीष्मांच्या विरुद्ध उभा आहे.
युधिष्ठिरस्य च क्रोधो भीष्मश्चार्जुनसंगतः । मम चास्त्रसमारम्भः प्रजानामशिवं ध्रुवम्
युधिष्ठिराचा राग, भीष्म आणि अर्जुन यांची एकत्रता, आणि माझं स्वतःचं अस्त्र उचलणं—हे सर्व लोकांसाठी निश्चितच अशुभ आहे.
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतास्त्रोऽलघुविक्रमः । दूरपाती दृढेषुश्च निमित्तज्ञश्च पाण्डवः
तो पांडव ठाम, बलवान, शूर, अस्त्रविद्या जाणणारा, धाडसी, दूरवर बाण मारणारा, बाणात निपुण आणि शक्यतांचा जाणकार आहे.
अजेयः समरे चापि देवैरपि सवासवैः । बलवान्बुद्धिमांश्चैव जितक्लेशो युधां वरः
तो देवांनाही युद्धात जिंकू शकत नाही असा, बलवान, बुद्धिमान, संकटांवर मात केलेला आणि सर्व योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
विजयी च रणे नित्यं भैरवास्त्रश्च पाण्डवः । `अभ्युद्यतं रणे दृष्ट्वा भैरवास्त्रं च पाण्डवम् ।' तस्य मार्गं परिहरन्द्रुतं गच्छ यतव्रत
तो पांडव नेहमीच युद्धात विजयी होतो आणि भीषण अस्त्र धारण करतो; युद्धात त्याला आणि त्याच्या भीषण अस्त्राला समोर येताना पाहिलं की, तू त्याच्या मार्गाला लवकर टाळ.
पश्याद्यैतन्महाघोरे संयुगे वैशसं महत्। हेमचित्राणि शूरणां महान्ति च शुभानि च
हे भयंकर युद्धातील मोठं विध्वंस पाहा—शूरवीरांचे सोन्याने मढवलेले, मोठे आणि सुंदर कवचं विखुरली जात आहेत.
कवचान्यवदीर्यन्ते शरैः सन्नतपर्वभिः । छिद्यन्ते च ध्वजाग्राणि तोमराश्च धनूंषि च
वाकलेल्या टोकाच्या बाणांनी कवचं फोडली जात आहेत, ध्वजांच्या टोकां, भाले आणि धनुष्ये तुटत आहेत.
प्रासाश्च विमलास्तीक्ष्णाः शक्त्यश्च कनकोज्ज्वलाः । वैजयन्त्यश्च नागानां संक्रुद्धेन किरीटिना
शुद्ध, तीक्ष्ण भाले, सोन्याने झळाळणाऱ्या शक्त्या आणि हत्तींच्या विजयपताका—हे सगळं क्रोधित मुकुटधारी अर्जुनाने फोडलं आहे.
नायं संरक्षितुं कालः प्राणान्पुत्रोपजीविभिः । याहि स्वर्गं पुरस्कृत्य यशसे विजयाय च
ही वेळ आपल्या मुलांवर अवलंबून असलेल्या लोकांचे प्राण वाचवण्याची नाही; तू स्वर्ग, कीर्ती आणि विजयासाठी पुढे जा.
रथनागहयावर्तां महाघोरां सुदुर्गमाम् । रथेन संग्रामनदीं तरत्येष कपिध्वजः
कपिध्वज असलेला तो, रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी भरलेल्या, भयंकर आणि कठीण युद्धाच्या नदीतून आपल्या रथाने मार्ग काढतो आहे.
ब्रह्मण्यता दमो दानं तपश्च चरितं महत्। इहैव दृश्यते पार्थे भ्राता यस्य धनञ्जयः
ब्राह्मणांची भक्ती, संयम, दान आणि मोठं तप—हे सर्व पार्थामध्ये दिसतं, ज्याचा भाऊ धनंजय आहे.
भीमसेनश्च बलवान्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । वासुदेवश्च वार्ष्णेयो यस्य नाथो व्यवस्थितः
बलवान भीमसेन, मद्रीचे दोन्ही पांडव पुत्र आणि वृष्णिकुळातील वासुदेव—यांचा आधार ज्याला मिळालेला आहे.
तस्यैष मन्युप्रभवो धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः । तपोभावितदेहस्य कोपो दहति वाहिनीम्
धृतराष्ट्राच्या दुष्ट बुद्धीच्या पुत्राचा हा राग, तपाच्या बळावर वाढलेला, सैन्याला अग्नीप्रमाणे जाळत आहे.
एष संदृश्यते पार्थो वासुदेवव्यपाश्रयः । दारयन्सर्वसैन्यानि धार्तराष्ट्राणि सर्वशः
पार्थ, वासुदेवाच्या आधाराने, कौरवांच्या सगळ्या सैन्याला पूर्णपणे फाडून टाकत आहे.