सा सेना महती राजन्पाण्डुपुत्रस्य संयुगे। द्रोणेन वारिता यत्ता न चचाल पदात्पदम्
राजा, पांडुपुत्रांची ती मोठी सेना, द्रोणाने युद्धात आडवली तरी, एक पाऊलही मागे हटली नाही.
चेकितान रणे यत्तं भीष्मं प्रति जनेश्वर । चित्रसेनस्तव सुतः क्रुद्धरूपमवारयत्
भीष्माविरुद्ध युद्धासाठी सज्ज असलेल्या चेकितानाला, तुझा पुत्र चित्रसेनाने रागाने समोर येऊन थांबवले.
भीष्महेतोः पराक्रान्तश्चित्रसेनः पराक्रमी । चेकितानं परं शक्त्या योधयामास भारत
भीष्माच्या कारणामुळे पराक्रमी चित्रसेनाने मोठ्या शक्तीनं चेकितानावर भाला फेकून युद्ध केलं, हे भारत.
तथैव चेकितानोऽपि चित्रसेनमवारयत् । तद्युद्धमासीत्सुमहत्तयोस्तत्र समागमे
त्याचप्रमाणे चेकितानानेही चित्रसेनाचा प्रतिकार केला; त्या दोघांमध्ये मोठं युद्ध सुरू झालं.
अर्जुनो वार्यमाणस्तु बहुशस्तत्र भारत । विमुखीकृत्य पुत्रं ते सेनां तव ममर्द ह
अर्जुनाला तिथे वारंवार थांबवण्याचा प्रयत्न झाला, पण त्याने तुझ्या मुलाला मागे हटवलं आणि तुझी फौज चिरडून टाकली.
दुःशासनोऽपि परया शक्त्या पार्थमवारयत्। कथं भीष्मं न नो हन्यादिति निश्चित्य भारत
दुःशासनानेही मोठ्या भाल्याने पार्थाचा अडवला, 'भीष्माला आपण कसा मारू नये?' असं ठरवून.
सा वध्यमाना समरे पुत्रस्य तव वाहिनी । लोड्यते रथिभिः श्रेष्ठैस्तत्रतत्रैव भारत
समरभूमीत तुझ्या मुलाची सेना मारली जात होती आणि उत्तम रथी तिला इकडून तिकडे उडवत होते.
अथ वीरो महेष्वासो मत्तवारणविक्रमः। समादाय महच्चापं मत्तवारणवारणम्
मग तो वीर, मोठा धनुर्धारी, मदमस्त हत्तीच्या ताकदीसारखा, मोठं धनुष्य उचलून उभा राहिला.
विधुन्वानो नरश्रेष्ठो द्रावयाणो वरूथिनीम् । पृतनां पाण्डवेयानां गाहमानो महाबलः
तो पुरुषश्रेष्ठ धनुष्य फिरवत, शत्रूंच्या तुकड्यांना पळवत, मोठ्या बळाने पांडवांच्या सैन्यात घुसला.
निमित्तानि निमित्तज्ञः सर्वतो वीक्ष्य वीर्यवान् । प्रतपन्तमनीकानि द्रोणः पुत्रमभाषत
सर्वत्र शकुनं पाहून, त्यातलं अर्थ जाणणारा, पराक्रमी द्रोण, सैन्य जळतंय असं पाहून आपल्या मुलाला म्हणाला.
अयं हि दिवसस्तात यत्र पार्थो महाबलः। जिघांसुः समरे भीष्मं परं यत्नं करिष्यति
हे मुला, आजचाच तो दिवस आहे की, पराक्रमी पार्थ समरात भीष्माचा वध करायचं ठरवून सर्व शक्तीनं प्रयत्न करेल.
उत्पतन्ति हि मे बाणा धनुः प्रस्फुरतीव च । योगमस्त्राणि नेच्छन्ति क्रूरं मे वर्तते मनः
माझे बाण आपोआप सुटतात, धनुष्य थरथरतंय, अस्त्र एकत्र येत नाहीत, आणि मनात क्रौर्य भरून आलंय.
दिक्ष्वशान्तानि घोराणि व्याहरन्ति मृगद्विजाः । नीचैर्गृध्रा निलीयन्ते भारतानां चमूं प्रति
सर्व दिशांना भयंकर आणि अस्वस्थ प्राणी-पक्षी ओरडत आहेत; गिधाडं खाली वाकून कौरवांच्या सैन्याकडे पाहत आहेत.
नष्टप्रभ इवादित्यः सर्वतो लोहिता दिशः । रसते व्यथते भूमिः कम्पतीव च सर्वशः
सूर्य जणू तेज हरवून बसलाय, सगळ्या दिशा लाल दिसत आहेत; पृथ्वी हादरते, थरथरते आणि सर्वत्र कंप पावत आहे.
कङ्कगृध्रा बलाकाश्च व्याहरन्ति मुहुर्मुहुः । शिवाश्चैवाशिवा घोरा वेदयन्त्यो महद्भयम्
कावळे, गिधाडं, बगळे पुन्हा पुन्हा ओरडत आहेत, शुभ आणि अशुभ, भयंकर, मोठ्या भीतीचं लक्षण दाखवत आहेत.
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलात्। सकबन्धश्च परिघो भानुमावृत्य तिष्ठति
सूर्याच्या मध्यभागातून एक मोठा उल्का खाली पडला; एक शिरविरहित गदा सूर्य झाकून उभी आहे.
परिवेषस्तथा घोरश्चन्द्रभास्करयोरभूत्। वेदयानो भयं घोरं राज्ञां देहावकर्तनम्
चंद्र आणि सूर्याभोवती भयंकर वलय दिसलं, जे मोठ्या भीतीचं आणि राजांच्या मृत्यूचं संकेत देतंय.
देवतायतनस्थाश्च कौरवेन्द्रस्य देवताः । कम्पन्ते च हसन्ते च नृत्यन्ति च रुदन्ति च
कौरव राजाच्या देवस्थानातल्या देवता थरथरत आहेत, हसतात, नाचतात आणि रडतात.
अपसव्यं ग्रहाश्चक्रुरलक्ष्माणं दिवाकरम् । अवाक्शिराश्च भगवानुपातिष्ठत चन्द्रकमाः
ग्रहांनी उलट दिशेने फिरून सूर्यावर अपशकुन केला; आणि चंद्रानेही खाली वाकून उभं राहिलं.
वपूंषि च नरेन्द्राणां विगताभानि लक्षये । धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु न च भ्राजन्ति दंशिताःक
राजांच्या शरीराला तेज राहिलेलं दिसत नाही; धृतराष्ट्राच्या सैन्यात शोभिवंत लोकही चमकत नाहीत.
सेनयोरुभयोश्चापि समन्ताच्छ्रूयते महान्। पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो गाण्डीवस्य च निःस्वनः
दोन्ही सैन्यांच्या आजूबाजूला पाञ्चजन्य शंखाचा मोठा आवाज आणि गांडीव धनुष्याचा टणाणा सर्वत्र ऐकू येतो.
ध्रुवमास्थाय बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि संयुगे। अपास्यान्यान्रणे योधानभ्येष्यति पितामहम्
भीमसेनाने युद्धात उत्तम अस्त्रं उचलली आहेत, तो इतर सर्व योद्ध्यांना मागे टाकून थेट भीष्मांच्या दिशेने जात आहे.
हृष्यन्ति रोमकूपाणि सीदतीव च मे मनः । चिन्तयित्वा महाबाहो भीष्मार्जुनसमागमम्
महाबाहू, भीष्म आणि अर्जुन यांच्या भेटीचा विचार केला की माझ्या अंगावर रोमांच येतात आणि मन घाबरून जाते.
तं चेह निकृतिप्रज्ञं पाञ्चाल्यं पापचेतसम् । पुरस्कृत्य रणे पार्थो भीष्मस्यायोधनं गतः
द्रुपदपुत्र, जो कपटी आणि वाईट मनाचा आहे, त्याला पुढे करून पार्थाने युद्धात भीष्मांचा सामना करायला निघाला आहे.
अब्रवीच्च पुरा भीष्मो नाहं हन्यां शिखण्डिनम् । स्त्री ह्येषा विहिता धात्रा दैवाच्च स पुनः पुमान्
पूर्वी भीष्म म्हणाले होते, 'मी शिखंडीला मारणार नाही, कारण ती मूळची स्त्री आहे, जरी नशीबाने पुन्हा पुरुष झाली असली तरी.'
असंकल्पध्वजश्चैव याज्ञसेनिर्महाबलः । न चामङ्गलिके तस्मिन्प्रहरेदापगासुतः
महाबलवान याज्ञसेनीचा ध्वज स्थिर नाही, आणि नदीपुत्र अशुभ असलेल्या व्यक्तीवर कधीच हल्ला करत नाही.
एतद्विचिन्तयानस्य प्रज्ञा सीदति मे भृशम् । अभ्युद्यतो रणे पार्थः कुरुवृद्धमुपाद्रवत्
हे सर्व विचार करता माझं मन फारच अस्वस्थ होतंय—पार्थ युद्धात कुरुवृद्ध भीष्मांच्या विरुद्ध उभा आहे.
युधिष्ठिरस्य च क्रोधो भीष्मश्चार्जुनसंगतः । मम चास्त्रसमारम्भः प्रजानामशिवं ध्रुवम्
युधिष्ठिराचा राग, भीष्म आणि अर्जुन यांची एकत्रता, आणि माझं स्वतःचं अस्त्र उचलणं—हे सर्व लोकांसाठी निश्चितच अशुभ आहे.
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतास्त्रोऽलघुविक्रमः । दूरपाती दृढेषुश्च निमित्तज्ञश्च पाण्डवः
तो पांडव ठाम, बलवान, शूर, अस्त्रविद्या जाणणारा, धाडसी, दूरवर बाण मारणारा, बाणात निपुण आणि शक्यतांचा जाणकार आहे.
अजेयः समरे चापि देवैरपि सवासवैः । बलवान्बुद्धिमांश्चैव जितक्लेशो युधां वरः
तो देवांनाही युद्धात जिंकू शकत नाही असा, बलवान, बुद्धिमान, संकटांवर मात केलेला आणि सर्व योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.