तथैव कुरवो राजन्भीष्मं कृत्वा महारथम् । अग्रतः सर्वसैन्यानां प्रययुः पाण्डवान्प्रति
राजा, त्याचप्रमाणे कौरवांनी भीष्म या महाबलवानाला सर्व सैन्याच्या पुढे ठेवून पांडवांकडे कूच केले.
पुत्रैस्तव दुराधर्षो रक्षितः सुमहाबलैः । ततो द्रोणो महेष्वासः पुत्रश्चास्य महाबलः
तुझा पराक्रमी पुत्र, आपल्या बलाढ्य भावांनी संरक्षित, त्यानंतर द्रोण हा महान धनुर्धारी आणि त्याचा बलवान पुत्र आले.
भगदत्तस्ततः पश्चाद्गजानीकेन संवृतः । कृपश्च कृतवर्मा च भगदत्तमनुव्रतौ
भगीदत्त आपल्या हत्तींच्या सैन्याने वेढलेला मागून आला; त्याच्या मागे कृप आणि कृतवर्मा, भगीदत्ताचे अनुयायी, आले.
काम्भोजराजो बलवांस्ततः पश्चात्सुदक्षिणः । मागधश्च जयत्सेनः सौबलश्च बृहद्बलः
यानंतर काम्बोजांचा बलवान राजा, मग सुदक्षिण, मगधराज जयत्सेन आणि सुभलपुत्र बृहद्बल आले.
तथैवान्ये महेष्वासाः सुशर्मप्रमुखा नृपाः । जघनं पालयामासुस्तव सैन्यस्य भारत
त्याचप्रमाणे सुशर्मा व इतर महान धनुर्धारी राजे तुझ्या सैन्याच्या मागील फळीचे रक्षण करू लागले.
दिवसेदिवसे प्राप्ते भीष्मः शान्तनवो युधि। आसुरानकरोद्व्यूहान्पैशाचानथ राक्षसान्
दररोज शांतनुपुत्र भीष्म युद्धात सैन्याची असुरी, पैशाची आणि राक्षसी मांडणी करीत असे.
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत। अन्योन्यं निघ्नतां राजन्यमराष्ट्रविवर्धनम्
मग, भारत, तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यात युद्ध सुरू झाले, राजे एकमेकांवर तुटून पडले आणि पृथ्वी हादरली.
अर्जुनप्रमुखाः पार्थाः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्। भीष्मं युद्धेऽभ्यवर्तन्त किरन्तो विविधाञ्शरान्
अर्जुनप्रमुख पांडवांनी शिखंडीला पुढे ठेवून, भीष्मावर विविध बाणांचा वर्षाव करत युद्धात धाव घेतली.
तत्र भारत भीमेन ताडितास्तावकाः शरैः। रुधिरौघपरिक्लिन्नाः परलोकं ययुस्तदा
तेथे, भारत, भीमाच्या बाणांनी घायाळ झालेले तुझे सैनिक रक्ताच्या प्रवाहात न्हालेल्या अवस्थेत मृत्यूलोकास गेले.
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः । तव सैनयं समासाद्य पीडयामासुरोजसा
नकुल, सहदेव आणि महाबलवान सात्यकी यांनी तुझ्या सैन्यावर तुफान हल्ला करून त्यांना त्रस्त केले.
ते वध्यामानाः समरे तावका भरतर्षभ । नाशक्नुवन्वारयितुं पाण्डवानां महद्बलम्
समरभूमीत मारले जात असताना, भारतश्रेष्ठ, तुझे सैनिक पांडवांच्या मोठ्या बळाला तोंड देऊ शकले नाहीत.
ततस्तु तावकं सैन्यं वध्यमानं समन्ततः। संप्राद्रवद्दशः दिशः काल्यमानं महारथैः
मग चारही बाजूंनी मारल्या जाणाऱ्या तुझ्या सैन्याने महाबलवानांच्या आक्रमणामुळे दहा दिशांना पळ काढला.
त्रातारं नाध्यगच्छन्त तावका भरतर्षभ । वध्यमानाः शितैर्बाणैः पाण्डवैः सह सृञ्जयैः
भरतश्रेष्ठ, पांडव आणि सृंजय यांच्या तीक्ष्ण बाणांनी तुझ्या सैन्याचा संहार होत असताना, त्यांना कुठेही वाचवणारा मिळाला नाही.
पीड्यमानं बलं दृष्ट्वा पार्थैर्भीष्मः पराक्रमी । यदकार्षीद्रणे क्रुद्धस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय
पार्थांनी आपल्या सैन्यावर होत असलेला हल्ला पाहून, पराक्रमी भीष्माला राग आला आणि त्याने युद्धात काय केले ते मला सांग, संजय.
कथं वा पाण्डवा युद्धे प्रत्युद्याताः परंतपाः । निघ्नन्तो मामकान्वीरांस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय
हे संजय, माझ्या वीर सैनिकांचा संहार करताना, शत्रूंना त्रास देणारे पांडव युद्धात कसे सज्ज होते, हेही मला सांग.
आचक्षे ते महाराज यदकार्षीत्पिता तव। पीडिते तव पुत्रस्य सैन्ये पाण्डव सृञ्जयैः
राजा, पांडव आणि सृंजय यांनी तुझ्या मुलाच्या सैन्याला जेव्हा त्रास दिला, तेव्हा तुझ्या वडिलांनी काय केले ते मी तुला सांगतो.
प्रंहृष्टमनसः शूराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज । अभ्यवर्तन्त निघ्नन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्
युधिष्ठिराच्या नेतृत्वाखाली आनंदित मनाने पांडवांनी तुझ्या मुलाच्या सैन्यावर हल्ला चढवला आणि त्यांचा संहार केला.
तं विनाशं मनुष्येन्द्र नरवारणवाजिनाम् । नामृष्यत तदा भीष्मः सैन्यघातं रणे परैः
माणसांचा, हत्तींचा आणि घोड्यांचा शत्रूंकडून होत असलेला संहार राजा, भीष्माला सहन झाला नाही.
स पाणडवान्महेष्वासः पञ्चालांश्चैव सृञ्जयान् । नाराचैर्वत्सदन्तैश्च शितैरञ्जलिकैस्तथा
त्या महान धनुर्धारी भीष्माने पांडव, पांचाळ आणि सृंजय यांच्यावर लोखंडी, रुंद टोकाचे आणि धारदार बाणांचा वर्षाव केला.
अभ्यवर्षत दुर्धर्षस्त्यक्त्वा जीवितमात्मनः । स पाण्डवानां प्रवरान्पञ्च राजन्महारथान्
तो दुर्जेय भीष्म, स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता, पांडवांच्या पाच महान रथींवर बाणांचा पाऊस पाडू लागला, राजा.
आत्तशस्त्रो रणे यत्नाद्वारयामास सायकैः । नानाशस्त्रास्त्रवर्षैस्तान्वीर्यामर्षप्रवेरितैः
हत्यारांनी सज्ज होऊन, त्याने युद्धात प्रयत्नपूर्वक विविध अस्त्र-शस्त्रांच्या वर्षावाने आणि आपल्या शौर्य व रागाने प्रेरित होऊन, त्यांना रोखले.
निजघ्ने समरे क्रुद्धो हस्त्यश्वं चामितं बहु। रथिनोऽपातयद्राजन्रथेभ्यः पुरुषर्षभ
युद्धात रागावून, त्याने असंख्य हत्ती आणि घोडे मारले, आणि राजा, रथांवरून अनेक वीरांना खाली पाडले.
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यः पादातांश्च समागतान्
त्याने घोड्यांवर बसलेल्या सैनिकांना आणि एकत्र आलेल्या पायदळ सैनिकांनाही खाली पाडले.
गजारोहान्गजेभ्यश्च परेषां जयकारिणः । तमेकं समरे भीष्मं त्वरमाणं महारथम्
शत्रूंच्या हत्तीवर बसलेल्या विजयी योद्ध्यांनाही त्याने खाली पाडले; तो एकटा भीष्म, महान रथी, युद्धात वेगाने पुढे गेला.
पाण्डवाः समवर्तन्त वज्रहस्तमिवासुराः। शक्राशनिसमस्पर्शान्विमुञ्चन्निशिताञ्छरान्
पांडवांनी त्याला जसा वज्रधारी देवाला असुरांनी वेढले, तसा वेढा घातला; आणि तो इंद्राच्या वज्रासारख्या तीक्ष्ण बाणांचा मारा करत होता.
दिक्ष्वदृश्यत सर्वासु घोरं सन्धारयन्वपुः। मण्डलीभूतमेवास्य नित्यं धनुरदृश्यत
त्याचे भयंकर रूप सर्व दिशांना दिसत होते; त्याचे धनुष्य नेहमी वर्तुळासारखे फिरताना दिसत होते.
संग्रामे युध्यमानस्य शक्रचापोपमं महत् ।। तदृष्ट्वा समरे कर्म पुत्रास्तव विशांपते
युद्धात लढताना, त्याची कर्तबगारी इंद्राच्या धनुष्यधारणेसारखी भासली; हे पाहून, राजा, तुझे पुत्र—
विस्मायं परमं गत्वा पितामहमपूजयन् । पार्था विमनसो भूत्वा प्रैक्षन्त पितरं तव
—अत्यंत आश्चर्यचकित झाले आणि पितामहाचा सन्मान केला; पांडव निराश होऊन तुझ्या वडिलांकडे पाहू लागले.
युध्यमानं रणे शूरं विप्रचित्तिमिवामराः । न चैनं वारयामासुर्व्यात्ताननमिवान्तकम्
युद्धात भीष्म शूरपणे लढताना, जसे देवांनी विप्रचित्तीला पाहिले, तसेच त्यांनी त्याला रोखण्याचा प्रयत्न केला नाही, जसे उघड्या तोंडाने आलेल्या मृत्यूला कोणी थांबवत नाही.
दशमेऽहनि संप्राप्ते रथानीकं शिखण्डिनः । अदहन्निशितैर्बाणैः कृष्णवर्त्मेव काननम्
दहाव्या दिवशी, भीष्माने शिखंडीच्या रथांच्या तुकडीवर तीक्ष्ण बाणांचा मारा केला, जसा कृष्णाच्या मार्गावर वणवा जंगल जाळतो.