वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः। श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः
शोक, भीती आणि व्याधीपासून मुक्त होऊन, सुखाने झोप आणि जागरण अनुभवत, त्या राजांच्या काळात सर्व राजे समृद्ध झाले.
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत। ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः
नियमांचे पालन करून सर्व वर्णांनी ब्राह्मणांना श्रेष्ठ मानले; क्षत्रियांनी ब्राह्मणांकडे पाहिले आणि वैश्यांनी क्षत्रियांकडे.
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः। एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्
शूद्रांनी ब्राह्मण आणि क्षत्रियांना भक्तीने सेवा केली; तसेच गायी, वराह, हरिण आणि पक्ष्यांमध्येही हाच क्रम होता.
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः। असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम्
शांतनू राज्य करत असताना, कोणाच्याही निरर्थक हत्येचा प्रसंग आला नाही, अगदी दुःखी, अनाथ किंवा पशुपक्ष्यांमध्येही नाही.
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता। स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः
तो राजा सर्व जीवांचा पिता झाला; तो धर्मात्मा शांतनू हस्तिनापुरात आनंदाने वावरत होता, हे कुरुकुळातील आनंदा.
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले। अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः
तेजाने तो सूर्यासारखा, बळाने वाऱ्यासारखा, रागात मृत्यूसमान आणि क्षमेत पृथ्वीप्रमाणे होता.
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः। स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च
तो राजा प्रजेला हितकारी, बुद्धिमान आणि खऱ्या पराक्रमाचा होता; त्याला सुंदर अरण्ये आणि डोंगरातील झरे यांचा आनंद होता.
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः। स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः
शांतनूला शिकार करण्याची आवड होती; तो अरण्यात फिरत असे आणि तो उत्तम राजा हरिण व महिष यांचा वेध घेत असे.
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम्। स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम्
तो एकटाच गंगेच्या काठी, जिथे सिद्ध आणि चारण वावरतात, भटकत होता. तेव्हा, हे महराजा, त्याने एक अद्भुत स्त्री पाहिली.
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम्। सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम्
ती आपल्या तेजस्वी रूपाने अगदी लक्ष्मीच जणू समोर उभी आहे असे वाटावे, सर्व अंगांनी निर्दोष, सुंदर दातांची आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती.
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम्। `स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने
ती एकटीच अत्यंत हलक्या वस्त्रात, कमळाच्या कुडीसारखी उजळ, अंघोळ करून, धुतलेली वस्त्रे घालून, गंगेच्या काठीच्या जंगलात उभी होती.
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान्। रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा
तिचे केस मोकळे सुटलेले, ती हाताने केसांना स्पर्श करत होती. तिच्या रूपात, तारुण्यात, तेजात आणि अंगसौष्ठवात कुणीही तिच्याशी तुलना करू शकत नव्हते.
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः। श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा
तिच्या हावभावांनी, चेहऱ्यावरील लाडिकपणाने, डोळ्यांच्या हलक्या हालचालींनी, भरदार कंबरेने, सुडौल कमरेने, उन्नत स्तनांनी, छातीने आणि मोहक नजरेने—
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च। कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम्
घनदाट केसांनी, सुंदर पावलांनी, हलक्या इशाऱ्यांनी आणि मंद हास्याने, कोकिळेसारख्या गोड बोलण्याने आणि मधुर संवादाने, तिने तिन्ही लोकांचे सौंदर्यही लाजवले.
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः। सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती
तिच्या वाणीने, बोलण्याने, सौंदर्याने, कृपेने आणि मोहिनीने, तिने सरस्वती, पार्वती, लक्ष्मी आणि इतर सर्व देवांगनाही मागे टाकल्या; ती शांत रूपात पुढे आली आणि सगळा अमंगल दूर केले.
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा। पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः
तिला पाहून, राजाच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले; तिच्या सौंदर्याने आणि तेजाने तो चकित झाला, आणि डोळ्यांनी तिला पाहूनही त्याचे समाधान होत नव्हते.
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम्। स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी
आणि तिनेही, त्या तेजस्वी राजाला तिथे भटकताना पाहून, तिच्या मनात प्रेम आणि आपुलकी दाटली; तीही लाडिकपणे त्याच्याकडे पाहत राहिली.
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी। चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा
गंगा, मनात इच्छा घेऊन, राजाकडे लाडिक नजरेने पाहू लागली, तिचे डोळे खेळकरपणे फिरत होते; ती अगदी किंनरी किंवा अप्सरेसारखी मोहक वाटत होती.
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः। रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः
फक्त तिला पाहताच शंतनूच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलला; तिच्या सौंदर्यात सर्व राजघराण्यातील स्त्रियाही फिक्या पडल्या.
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा। देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः
मग राजाने तिला गोड आणि शांत शब्दांत विचारले, "तू देवी आहेस का, दानवी, गंधर्वी, की अप्सरा?"
यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे। `याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे
"किंवा तू यक्षी आहेस, नागकन्या आहेस, की सुंदर कंबरेची माणूस स्त्री आहेस? तू कोणही असलीस, हे देवतुल्ये, माझी राणी हो, हे निष्पापे."
त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन।' याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने
"कारण तू माझ्या मनाला भुरळ घातली आहेस; माझ्याकडे जे काही आहे ते सर्व तुझेच आहे. मी तुझी याचना करतो, हे देवकन्येसमान शोभे, माझी पत्नी हो."
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञः सस्मितं मृदु वल्गु च। यशस्विनी च साऽगच्छच्छान्तनोर्भूतये तदा
राजाच्या या गोड, हसऱ्या आणि कोमल शब्दांनी ती प्रसन्न झाली आणि शंतनूच्या कल्याणासाठी त्याच्याजवळ आली.
सा तु दृष्ट्वा नृपश्रेष्ठं चरन्तं तीरमाश्रितम्। वसूनां समयं स्मृत्वाऽथाभ्यगच्छदनिन्दिता
ती निष्पाप स्त्री, राजांना नदीच्या काठी भटकताना पाहून, वसूंशी केलेला करार आठवून त्याच्याकडे आली.
प्रजार्थिनी राजपुत्रं शान्तनुं पृथिवीपतिम्। प्रतीपवचनं चापि संस्मृत्यैव स्वयं नृपम्
संततीची इच्छा बाळगून, तिने पृथ्वीच्या राजाला—शंतनूला—प्रतीपाच्या शब्दांची आठवण ठेवून जवळ केले.
कालोऽयमिति मत्वा सा वसूनां शापचोदिता। उवाच चैव राज्ञः सा ह्लादयन्ती मनो गिरा
"आता वेळ आली आहे," असे मनात ठरवून, वसूंच्या शापामुळे प्रेरित होऊन, तिने राजाशी गोड शब्दांनी बोलून त्याचे मन आनंदित केले.
भविष्यामि महीपाल महिषी ते वशानुगा। न तु त्वं वा द्वितीयो वा ज्ञातुमिच्छेत्कथंचन
राजा, मी तुझी राणी होईन आणि तुझ्या इच्छेनुसार वागेन; पण तू किंवा दुसरा कोणीही माझ्या कृतींबद्दल कधीच काही विचारू नये.
यत्तु कुर्यामहं राजञ्शुभं वा यदि वाऽशुभम्। न तद्वारयितव्याऽस्मि न वक्तव्या तथाऽप्रियम्
राजा, मी जे काही करीन, ते शुभ असो वा अशुभ, तू मला थांबवू नकोस आणि माझ्याशी कठोर वा अप्रिय बोलू नकोस.
एवं हि वर्तमानेऽहं त्वयि वत्स्यामि पार्थिव। वारिता विप्रियं चोक्ता त्यजेयं त्वामसंशयम्
राजा, जर मी तुझ्यासोबत राहत असताना तू मला रोखलंस किंवा कठोर बोललास, तर मी नक्कीच तुला सोडून जाईन.
एष मे समयो राजन्भज मां त्वं यथेप्सितम्। अनुनीताऽस्मि ते पित्रा भर्ता मे त्वं भव प्रभो
राजा, ही माझी अट आहे; तू मला जशी इच्छा आहे तशी स्वीकार. तुझ्या वडिलांनी मला विनंती केली आहे; आता तूच माझा पती हो.