कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया। सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने
सुंदर आणि दागिन्यांनी मढवलेली एक दिव्य स्त्री, जी पुत्रप्राप्तीची इच्छा धरते, तिला तू 'तू कोण आहेस, कुणाची मुलगी आहेस?' असे विचारू नकोस.
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ। सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम्
ती जे काही करेल, ते काम तू तिला विचारू नकोस; ती तुझ्याशी एकरूप झाली आहे, म्हणून तिला तशीच स्वीकार, असे त्याने त्याला सांगितले.
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा। स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह
अशा प्रकारे पुत्राला उपदेश करून प्रतीपाने शांतनूला आपल्या राज्यावर अभिषेक केला आणि स्वतः राजा वनात गेला.
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः। `बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः
तो राजा शांतनू बुद्धिमान आणि देवराजासारखा तेजस्वी होता; तो सर्व लोकांत 'सत्य बोलणारा' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः। अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः
त्याचे खांदे रुंद, बाहू बलवान आणि मदोन्मत्त हत्तीप्रमाणे सामर्थ्यवान होते; त्याच्यात राजाची सर्व गुणवैशिष्ट्ये आणि पूर्णता होती.
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित्। वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान्
त्याच्याकडे उत्तम मंत्र्यांचे गुण होते आणि क्षत्रियधर्माचे विशेष ज्ञान होते; त्याने एकट्याने पृथ्वीवरील सर्व राजांना जिंकून संपूर्ण भूमी आपल्या अधीन केली.
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः। ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
त्याने वेदांचा पूर्ण अभ्यास करवला आणि राजधर्मांचे पालन करवले; त्याने अनेक यज्ञ आणि मोठ्या दानांनी युक्त क्रतु केले.
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान्। रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि
त्याने वेदाध्ययनात निपुण असलेल्या ब्राह्मणांना विविध रत्ने, गायी, गावे, घोडे आणि संपत्ती देऊन संतुष्ट केले.
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च। ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च
वय, रूप, पुरुषार्थ, बळ, संपत्ती, ऐश्वर्य, पराक्रम आणि धन यामध्ये तो इतरांपेक्षा श्रेष्ठ होता.
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः। तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत
तो सत्यनिष्ठ आणि सर्व धर्मात पारंगत होता; त्या महान राजाला इतर राजांनी 'राजांचा राजा' केले.
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः। श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः
शोक, भीती आणि व्याधीपासून मुक्त होऊन, सुखाने झोप आणि जागरण अनुभवत, त्या राजांच्या काळात सर्व राजे समृद्ध झाले.
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत। ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः
नियमांचे पालन करून सर्व वर्णांनी ब्राह्मणांना श्रेष्ठ मानले; क्षत्रियांनी ब्राह्मणांकडे पाहिले आणि वैश्यांनी क्षत्रियांकडे.
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः। एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्
शूद्रांनी ब्राह्मण आणि क्षत्रियांना भक्तीने सेवा केली; तसेच गायी, वराह, हरिण आणि पक्ष्यांमध्येही हाच क्रम होता.
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः। असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम्
शांतनू राज्य करत असताना, कोणाच्याही निरर्थक हत्येचा प्रसंग आला नाही, अगदी दुःखी, अनाथ किंवा पशुपक्ष्यांमध्येही नाही.
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता। स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः
तो राजा सर्व जीवांचा पिता झाला; तो धर्मात्मा शांतनू हस्तिनापुरात आनंदाने वावरत होता, हे कुरुकुळातील आनंदा.
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले। अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः
तेजाने तो सूर्यासारखा, बळाने वाऱ्यासारखा, रागात मृत्यूसमान आणि क्षमेत पृथ्वीप्रमाणे होता.
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः। स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च
तो राजा प्रजेला हितकारी, बुद्धिमान आणि खऱ्या पराक्रमाचा होता; त्याला सुंदर अरण्ये आणि डोंगरातील झरे यांचा आनंद होता.
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः। स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः
शांतनूला शिकार करण्याची आवड होती; तो अरण्यात फिरत असे आणि तो उत्तम राजा हरिण व महिष यांचा वेध घेत असे.
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम्। स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम्
तो एकटाच गंगेच्या काठी, जिथे सिद्ध आणि चारण वावरतात, भटकत होता. तेव्हा, हे महराजा, त्याने एक अद्भुत स्त्री पाहिली.
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम्। सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम्
ती आपल्या तेजस्वी रूपाने अगदी लक्ष्मीच जणू समोर उभी आहे असे वाटावे, सर्व अंगांनी निर्दोष, सुंदर दातांची आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती.
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम्। `स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने
ती एकटीच अत्यंत हलक्या वस्त्रात, कमळाच्या कुडीसारखी उजळ, अंघोळ करून, धुतलेली वस्त्रे घालून, गंगेच्या काठीच्या जंगलात उभी होती.
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान्। रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा
तिचे केस मोकळे सुटलेले, ती हाताने केसांना स्पर्श करत होती. तिच्या रूपात, तारुण्यात, तेजात आणि अंगसौष्ठवात कुणीही तिच्याशी तुलना करू शकत नव्हते.
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः। श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा
तिच्या हावभावांनी, चेहऱ्यावरील लाडिकपणाने, डोळ्यांच्या हलक्या हालचालींनी, भरदार कंबरेने, सुडौल कमरेने, उन्नत स्तनांनी, छातीने आणि मोहक नजरेने—
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च। कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम्
घनदाट केसांनी, सुंदर पावलांनी, हलक्या इशाऱ्यांनी आणि मंद हास्याने, कोकिळेसारख्या गोड बोलण्याने आणि मधुर संवादाने, तिने तिन्ही लोकांचे सौंदर्यही लाजवले.
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः। सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती
तिच्या वाणीने, बोलण्याने, सौंदर्याने, कृपेने आणि मोहिनीने, तिने सरस्वती, पार्वती, लक्ष्मी आणि इतर सर्व देवांगनाही मागे टाकल्या; ती शांत रूपात पुढे आली आणि सगळा अमंगल दूर केले.
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा। पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः
तिला पाहून, राजाच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले; तिच्या सौंदर्याने आणि तेजाने तो चकित झाला, आणि डोळ्यांनी तिला पाहूनही त्याचे समाधान होत नव्हते.
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम्। स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी
आणि तिनेही, त्या तेजस्वी राजाला तिथे भटकताना पाहून, तिच्या मनात प्रेम आणि आपुलकी दाटली; तीही लाडिकपणे त्याच्याकडे पाहत राहिली.
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी। चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा
गंगा, मनात इच्छा घेऊन, राजाकडे लाडिक नजरेने पाहू लागली, तिचे डोळे खेळकरपणे फिरत होते; ती अगदी किंनरी किंवा अप्सरेसारखी मोहक वाटत होती.
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः। रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः
फक्त तिला पाहताच शंतनूच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलला; तिच्या सौंदर्यात सर्व राजघराण्यातील स्त्रियाही फिक्या पडल्या.
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा। देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः
मग राजाने तिला गोड आणि शांत शब्दांत विचारले, "तू देवी आहेस का, दानवी, गंधर्वी, की अप्सरा?"