वार्यमाणाः सुबहुशस्त्रैगर्तेन सुशर्मणा । तथान्यैः पार्थिवश्रेष्ठैर्न व्यतिष्ठन्त संयुगे
सुशर्म्याने आणि इतर श्रेष्ठ राजांनी अनेक शस्त्रांनी त्यांना थांबवण्याचा प्रयत्न केला, तरीही ते रणांगणात टिकून राहिले नाहीत.
तद्बलं प्रद्रुतं दृष्ट्वा पुत्रो दुर्योधनस्तव। पुरस्कृत्य रणे भीष्मं सर्वसैन्यपुरस्कृतः
आपले सैन्य पळालेले पाहून तुझा पुत्र दुर्योधनाने भीष्माला पुढे करून, सर्व सैन्य घेऊन रणभूमीत उतरला.
सर्वोद्योगेन महता धनञ्जयमुपाद्रवत् । त्रिगर्ताधिपतेरर्थे जीवितस्य विशांपते
त्रिगर्तांच्या नायकाच्या जीवासाठी, हे जनाधिपती, दुर्योधनाने मोठ्या प्रयत्नाने धनंजयावर चाल केली.
स एकः समरे तस्थौ किरन्बहुविधाञ्शरान्। भ्रातृभिः सहितः सर्वैः शेषा हि प्रद्रुता नराः
सर्वजण पळाले असताना, तो एकटाच आपल्या सर्व भावांसह रणभूमीत उभा राहिला आणि विविध प्रकारचे बाण सोडू लागला.
तथैव पाण्डवा राजन्सर्वोद्योगेन दंशिताः। प्रययुः फल्गुनार्थाय यत्र भीष्मो व्यतिष्ठत
राजन, त्याचप्रमाणे पांडवही पूर्ण जोमाने आणि उत्साहाने, फाल्गुनाच्या मदतीसाठी जिथे भीष्म उभा होता तिकडे गेले.
ज्ञायमाना रणे वीर्यं घोरं गाण्डीवधन्वनः। हाहाकारकृतोत्साहा भीष्मं जग्मुः समन्ततः
रणांगणात गांडीवधारी अर्जुनाचे भयंकर शौर्य ओळखून, त्यांनी 'हाहा' असा गजर केला आणि सर्व बाजूंनी भीष्माला वेढले.
ततस्तालध्वजः शूरः पाण्डवानां वरूथिनीम्। छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः
तेव्हा ताडध्वज असलेल्या त्या शूरवीराने, पांडवांची मांडणी युद्धात सुंदर बनवलेल्या बाणांनी झाकून टाकली.
एकीभूतास्ततः सर्वे कुरवः सह पाण्डवैः । अयुध्यन्त महाराज मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
मध्यान्ही सूर्य आकाशात असताना, राजन, सर्व कुरू आणि पांडव एकत्र येऊन युद्ध करू लागले.
सात्यकिः कृतवर्माणं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः । अतिष्ठदाहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः
सात्यकीने पाच वेगवान बाणांनी कृतवर्म्याला जखमी केले आणि रणभूमीत शूरपणे उभा राहून हजारो बाणांचा वर्षाव केला.
तथैव द्रुपदो राजा द्रोणं विद्ध्वा शितैः शरैः । पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं चास्य पञ्चभिः
त्याचप्रमाणे, राजा द्रुपदाने तीक्ष्ण बाणांनी द्रोणावर वार केला, नंतर पुन्हा सत्तर बाणांनी त्याला आणि पाच बाणांनी त्याच्या सारथीला जखमी केले.
भीमसेनस्तु राजानं बाह्लीकं प्रपितामहम् । विद्ध्वा नदन्महानादं शार्दूल इव कानने
भीमसेनाने बाहीक या प्रपितामह राजावर बाणांचा मारा केला आणि जंगलातील वाघासारखा मोठा गर्जना केला.
आर्जुनिश्चित्रसेनेन विद्धो बहुभिरशुगैः । अतिष्ठदाहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः। चित्रसेनं त्रिभिर्बाणैर्विव्याध समरे भृशम्
अर्जुनावर चित्रसेनाने अनेक वेगवान बाणांनी वार केला, तरीही तो रणभूमीत शूरपणे उभा राहिला आणि हजारो बाण सोडले; त्याने युद्धात तीन बाणांनी चित्रसेनावर जोरदार प्रहार केला.
समागतौ तौ तु रणे महामात्रौ व्यरोचताम्। यथा दिवि महाघोरौ राजन्बुधशनैश्चरौ
त्या दोन बलवान वीरांनी रणभूमीत एकत्र येताच, राजन, जणू आकाशात बुध आणि शनिची भीषण भेट घडावी तशी तेजाने उजळून निघाले.
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं च नवभिः शरैः। ननाद बलवान्नादं सौभद्रः परवीरहा
सौभद्राने त्याचे चार घोडे आणि सारथी नव बाणांनी मारले, मग तो शत्रूंचा संहार करणारा वीर मोठ्याने गरजला.
हताश्वात्तु रथात्तूर्णं सोऽवप्लुत्य महारथः । आरुरोह रथं तूर्णं दुर्मुखस्य विशांपते
घोडे मारले गेल्यावर तो महाबली वीर पटकन रथातून खाली उडी मारून, ताबडतोब दुर्मुखाच्या रथावर चढला.
द्रोणश्च द्रुपदं भित्त्वा शरैः सन्नतपर्वभिः। सारथिं चास्य विव्याध त्वरमाणः पराक्रमी
द्रोणाने वाकडी टोक असलेल्या बाणांनी द्रुपदाला भेदले आणि धाडसाने त्याच्या सारथीलाही वेगाने घायाळ केले.
पीड्यमानस्ततो राजा द्रुपदो वाहिनीमुखे। अपायाज्जवनैरश्वैः पूर्ववैरमनुस्मरन्
मग सैन्याच्या पुढे असलेला राजा द्रुपद वेदना सहन करत, जुन्या वैराची आठवण काढत, जलद घोड्यांवरून मागे हटला.
भीमसेनस्तु राजानं मुहूर्तादिव बाह्लिकम् । व्यश्वसूतरथं चक्रे सर्वसैन्यस्य पश्यतः
भीमसेनाने क्षणातच बाहीक राजाचे घोडे, सारथी आणि रथ सर्वांसमोर नष्ट केले.
ससंभ्रमो महाराज संशयं परमं गतः
मग, राजन, मोठा गोंधळ उडाला आणि तो अत्यंत धोक्यात सापडला.
अवप्लुत्य ततो वाहाद्बाह्लीकः पुरुषोत्तमः। आरुरह रथं तूर्णं लक्ष्मणस्य महारणे
नंतर बाहीक हा श्रेष्ठ पुरुष आपल्या वाहनातून उडी मारून, रणभूमीत लक्ष्मणाच्या रथावर वेगाने चढला.
सात्यकिः कृतवर्माणं वारयित्वा महारणे । शरैर्बहुविधै राजन्नाससाद पितामहम्
सात्यकीने रणात अनेक प्रकारच्या बाणांनी कृतवर्म्याला थोपवून, राजन, भीष्मपितामहांच्या जवळ गेला.
स विद्ध्वा भारतं षष्ट्या निशितै रोमवाहिभिः। नृत्यन्निव रथोपस्थे विधुन्वानो महद्धनुः
त्याने भीष्मांना साठ तीक्ष्ण, अंगावर काटा आणणारे बाण मारले आणि रथावर नाचत असल्यासारखा मोठ्या धनुष्याने हालचाल केली.
तस्यायसीं महाशक्तिं चिक्षेपाथ पितामहः । हेमचित्रां महावेगां नागकन्योपमां शुभाम्
मग पितामहांनी त्याच्यावर सोन्याने मढवलेली, वेगवान आणि सुंदर अशी मोठी लोखंडी भाला फेकली, जी नागकन्येसारखी शोभत होती.
तामापतन्तीं सहसा मृत्युकल्पां सुदुर्जयाम्। व्यंसयामास वार्ष्णेयो लाघवेन महायशाः
ती भाला अचानक मृत्यूसमान आणि जिंकता न येणारी धावत येताना, प्रसिद्ध वृष्णीने आपल्या कौशल्याने ती चुरगाळून टाकली.
अनासाद्य तु वार्ष्णेयं शक्तिः परमदारुणा । न्यपतद्धरणीपृष्ठे महोल्केव महाप्रभा
ती भयंकर भाला वृष्णीपर्यंत न पोहोचता, मोठ्या उल्केसारखी चमकत पृथ्वीवर पडली.
वार्ष्णेयस्तु ततो राजन्स्वां शक्तिं कनकप्रभाम् । वेगवद्गृह्य चिक्षेप पितामहरथं प्रति
मग, राजन, वृष्णीने आपली सोन्यासारखी चमकणारी भाला जोरात उचलून, ती पितामहांच्या रथाकडे फेकली.
वार्ष्णेयभुजवेगेन प्रणुन्ना सा महाहवे । अभिदुद्राव वेगेन कालरात्रिर्यथा नरम्
वृष्णीच्या भुजबलाने ती रणभूमीत वेगाने धावत गेली, जणू संहाराची रात्र एखाद्या माणसाकडे झेपावते तशी.
तामापतन्तीं सहसा द्विधा चिच्छेद भारतः । क्षुरप्राभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यांसा व्यशीर्यत मेदिनीम्
ती भाला वेगाने येताना, भीष्मांनी दोन तीक्ष्ण कापणाऱ्या बाणांनी तिला दोन तुकड्यांत कापली आणि तिचे तुकडे जमिनीवर पडले.
छित्त्वा शक्तिं तु गाङ्गयः सात्यकिं नवभिः शरैः । आजघानोरसि क्रुद्धः प्रहसञ्छत्रुकर्शनः
गंगेपुत्र भीष्मांनी ती भाला कापून, मग नव बाणांनी सात्यकीच्या छातीवर रागाने वार केले आणि शत्रूला त्रास देत हास्य केले.
ततः सरथनागाश्वाः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज। परिवब्रू रणे भीष्मं माधवत्राणकारणात्
मग पांडवांनी, रथ, हत्ती आणि घोड्यांसह, युधिष्ठिराच्या नेतृत्वाखाली, माधवाचे रक्षण करण्यासाठी रणात भीष्मांना वेढले.