सादिनां शस्त्रवृष्टिं च व्यधमद्गदया ततः।' वायुवेगसमायुक्तो व्यचरत्पाण्डवो युधि
मग पांडवाने आपल्या गदेद्वारे त्या वीरांच्या शस्त्रांचा मारा विखुरला आणि वाऱ्याच्या वेगाने रणभूमीत फिरू लागला.
विषाणोल्लिखितैर्गात्रौर्विषाणाभिहतो भृशम्। विषाणे दन्तिनं गृह्य निर्विषाणमथाकरोत्
त्या हत्तीच्या सुळ्यांनी शरीरावर खोल जखमा झाल्या, पण त्याने त्या हत्तीला सुळा पकडून त्याला सुळाविना केले.
विषाणेन च तेनैव कुम्भोऽभ्याहत्य दन्तिनम् । पातयामास समरे दण्डहस्त इवान्तकः
मग त्याच सुळ्याने त्याने हत्तीच्या कपाळावर जबरदस्त प्रहार केला आणि तो हत्ती रणात खाली पडला, जणू मृत्यूने दंडाने घाव घातल्यासारखा.
शोणिताक्तां गदां बिभ्रन्मेदोभञ्जाकृतच्छविः । कृताभ्यङ्गः शोणितेन रुद्रवत्प्रत्यदृश्यत
त्याच्या हातात रक्ताने माखलेली, चरबीने मळलेली गदा होती; स्वतःचे अंगही रक्ताने माखलेले होते, त्यामुळे तो रुद्रासारखा भासत होता.
एवं के वध्यमानाश्च हतशेषा महागजाः । प्राद्रवन्त दिशो राजन्विमृद्गन्तः स्वकं बलम्
अशा रीतीने मोठे हत्ती मारले जात असताना, जे काही उरले ते सर्व हत्ती, राजन, आपल्याच सैन्यावर तुडवत सर्व दिशांना पळाले.
द्रवद्भिस्तैर्महानागैः समन्ताद्भरतर्षभ। दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्भुखम्
त्या मोठ्या हत्तींच्या पळण्यामुळे, भरतवंशातील श्रेष्ठ, दुर्योधनाचे संपूर्ण सैन्य पुन्हा पाठी फिरले.
मध्यंदिनो महाराज संग्रामः समपद्यत। लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकैः
मध्यान्हाला, राजन, युद्ध अत्यंत भयंकर झाले; भीष्म आणि सोमकांसोबत लढताना ते जगाचा संहार करणारे वाटत होते.
गाङ्गेयो रथिनां श्रेष्ठः पाण्डवानामनीकिनीम् । व्यधमन्निशितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः
गंगेपुत्र भीष्म, श्रेष्ठ रथी, पांडवांच्या सैन्यावर शेकडो-हजारो तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करून त्यांना विखुरू लागला.
संममर्द च तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव। मर्दयेच्च यथा राजन्सिंहः प्राप्य मृगव्रजम्
तुझ्या वडिलांनी, देवव्रतांनी, त्या सैन्यावर जबरदस्त हल्ला केला आणि जसा सिंह हरणांच्या कळपात तुफान घालतो तसा त्यांना चिरडले.
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च विराटो द्रुपदस्तथा। भीष्ममासाद्य समरे शरैर्जघ्नुर्महारथम्
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, विराट आणि द्रुपद यांनी रणात भीष्मांचा सामना करून त्यांच्यावर बाणांचा मारा केला.
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा विराटं च शरैस्त्रिभिः । द्रुपदस्य च नाराचं प्रेषयामास भारत
मग भीष्माने धृष्टद्युम्न आणि विराट यांना प्रत्येकी तीन बाणांनी घायाळ केले आणि द्रुपदावर मोठा बाण सोडला.
तेन विद्धा महेष्वासा भीष्मेणामित्रकर्शिना । चुक्रुधुः समरे राजन्पादस्पृष्टा इवोरगाः
भीष्म या शत्रूंचा संहार करणाऱ्या महाबलीने जखमी केल्यावर, राजन, ते सर्व रणात नागासारखे चवताळले.
शिखण्डी तं च विव्याध भरतानां पितामहम् । स्त्रीमयं मनसा ध्यात्वा नास्मै प्राहरदच्युतः
शिखंडीने भरतपितामह भीष्मांवर बाण मारला, पण भीष्मांनी त्याला मनाने स्त्री समजून प्रत्युत्तर दिले नाही.
धृष्टद्युम्नस्तु समरे क्रोधेनाग्निरिव ज्वलन् । पितामहं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्
धृष्टद्युम्न मात्र, क्रोधाने जणू अग्नीप्रमाणे धगधगत, रणात पितामह भीष्मांवर तीन बाणांनी त्यांच्या बाहू आणि छातीवर प्रहार केला.
द्रुपदः पञ्चविंशत्या विराटो दशमिः शरैः। शिखण्डी पञ्चविंशत्या भीष्मं विव्याध सायकैः
द्रुपदाने भीष्मांवर पंचवीस बाण सोडले, विराटाने दहा, आणि शिखंडीनेही पंचवीस बाणांनी भीष्मांचा मारा केला.
सोऽतिविद्धो महाराज शोणितौघपरिप्लुतः। वसन्ते पुष्पशबलो रक्ताशोक इवाबभौ
राजन, इतक्या बाणांनी भोसकला गेल्यावर आणि रक्ताच्या प्रवाहात न्हाल्यावर, तो वसंतातील फुलांनी बहरलेला रक्ताशोक वृक्ष जसा शोभतो तसा दिसत होता.
तान्प्रत्यविध्यद्गाङ्गेयस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः । द्रुपदस्य च भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष
गंगेपुत्र भीष्मांनी प्रत्येकी तीन सरळ बाणांनी त्यांना उत्तर दिले आणि द्रुपदाचे धनुष्य मोठ्या बाणाने तोडले.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय भीष्मं विव्याध पञ्चभिः । सारथिं च त्रिभिर्बाणैः सुशितै रणमूर्धनि
मग द्रुपदाने दुसरे धनुष्य घेतले आणि भीष्मांवर पाच बाण सोडले, तसेच रणाच्या मध्यभागी त्यांच्या सारथ्यावर तीन तीक्ष्ण बाण मारले.
तथा भीमो महाराज द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः । केकया भ्रातरः पञ्च सात्यकिश्चैव सात्वतः
राजा, भीम, द्रौपदीचे पाच पुत्र, केकयांचे पाच भाऊ आणि सात्वत कुलातील सात्यकी — हे सर्वजण,
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं युधिष्ठिरसमाज्ञया । प्रति रक्षणकार्यार्थं धृष्टद्युम्नमुखान्रणे
युधिष्ठिराच्या आज्ञेने, धृष्टद्युम्न आणि त्याच्या प्रमुख योद्ध्यांचे रक्षण करण्यासाठी, गंगेपुत्र भीष्मावर चालून गेले.
तथैव तावकाः सर्वे भीष्मरक्षार्थमुद्यताः । प्रत्युद्ययुः पाण्डुसेनां सहसैन्या नराधिप
त्याचप्रमाणे, तुझे सर्व सैनिक भीष्माचे रक्षण करण्याच्या निर्धाराने, आपापल्या सैन्यासह पांडवांच्या सैन्यावर चालून गेले, हे नराधिपा.
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तव तेषां च संकुलम् । नराश्वरथनागानां यमराष्ट्रविवर्धनम्
तेथे तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यात मोठे आणि गोंधळाचे युद्ध झाले. माणसे, घोडे, रथ आणि हत्ती यांचा असा संग्राम झाला की, यमराजाच्या राज्यात भर पडली.
रथी रथिनमासाद्य प्राहिणोद्यमसादनम्। तथेतरान्समासाद्य नरनागाश्वसादिनः
रथी रथांवर भिडले आणि एकमेकांना नाशाकडे ढकलू लागले; तसेच पायदळ, हत्ती आणि घोडेस्वारही आपापल्या समोरच्यांशी भिडले.
अनयन्परलोकाय शरैः सन्नतपर्वभिः । शरैश्च विविधैर्घोरैस्तत्रतत्र विशांपते
तीक्ष्ण टोक असलेल्या बाणांनी त्यांनी शत्रूंना दुसऱ्या लोकात पाठवले; आणि विविध भयंकर बाणांनी सर्वत्र प्रहार केला, हे लोकाधिपती.
रथास्तु रथिभिर्हीना हतसारथयस्तथा । विप्रद्रुताश्वाः समरे दिशो जग्मुः समन्ततः
रथांवरचे योद्धे आणि सारथी मारले गेल्यावर, त्यांच्या रथांचे घोडे घाबरून सर्व दिशांना पळू लागले आणि ते रथ रणांगणात विखुरले गेले.
मृद्गन्तस्ते नरान्राजन्हयांश्च सुबहून्रणे। वातायमाना दृश्यन्ते गन्धर्वनगरोपमाः
राजा, युद्धात चुरडले गेलेली माणसे आणि असंख्य घोडे, वाऱ्यासारखे उडून जाताना, गंधर्वांच्या उडत्या नगरीसारखे दिसत होते.
रथिनश्च रथैर्हीना वर्मिणस्तेजसा युताः। कुण्डलोष्णीषिणः सर्वे निष्काङ्गदविभूषणाः
रथांवरचे योद्धे रथांशिवाय, पण अजूनही कवचधारी आणि तेजस्वी, कानात कुंडले, डोक्यावर पागोटे आणि सोन्याच्या कड्यांनी सजलेले, उठून दिसत होते.
देवपुत्रसमाः सर्वे शौर्ये शक्रसमा युधि। ऋद्ध्या वैश्रवणां चाति नयेन च बृहस्पतिम्
सर्वजण पराक्रमात देवपुत्रांसारखे, युद्धात इंद्रासारखे, संपत्तीत कुबेराहून श्रेष्ठ आणि बुध्दीत बृहस्पतीसारखे होते.
सर्वलोकेश्वराः शूरास्तत्रतत्र विशांपते। विप्रद्रुता व्यदृश्यन्त प्राकृता इव मानवाः
हे लोकाधिपती, सर्व लोकांचे स्वामी असणारे ते शूरवीर, इकडे तिकडे पळताना सामान्य माणसांसारखे दिसत होते.
दन्तिनश्च नरश्रेष्ठ हीनाः परमसादिभिः । मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि निपेतुः सर्वशब्दगाः
आणि उत्तम पुरुष, जे हत्तीवर होते, जेव्हा आपल्या बलाढ्य हत्तींपासून वंचित झाले, तेव्हा ते आपल्याच सैन्यात चुरडले गेले आणि मोठा गोंगाट करत पडले.