तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन। `प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत
प्रतिपाने आपल्या पत्नीसह मुलासाठी तप केला, कुरुवंशाचा आनंद; आणि प्रतिपाच्या पत्नीच्या गर्भात तेजस्वी पुत्र वाढू लागला.
श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी। ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम्
परम तेजाने युक्त, शरद ऋतूतील शुद्ध चंद्रासारखा, दहाव्या महिन्यात सूर्यासारखा तेजस्वी पुत्र जन्माला आला.
कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा।' तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक्
त्यावेळी प्रतिपाच्या राणीने देवांसारखा पुत्र जन्माला घातला; त्या वृद्ध दांपत्याला तो पुत्र मिळाला, जो महान वैद्य ठरला.
शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः। `तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः
शांतनूपासून वंश वाढला म्हणून त्याला शांतनू म्हणतात; त्याच्या जन्मानंतर प्रतिप राजाने सर्व विधी केले.
जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा। नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम्
त्या वेळी, पुरोहिताने वेदांनुसार जन्म व इतर विधी केले; ब्राह्मणांनी मोठ्या सन्मानाने नामकरणही केले.
शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा। ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः
शांतनू, पृथ्वीचा रक्षक, वेदांनुसार विधी करून वाढवला गेला; अशा रीतीने धर्मशील राजा शांतनू मोठा झाला.
स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः। धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः
तो धर्मधुरंधरांमध्ये श्रेष्ठ ठरला आणि उत्तम कौशल्य मिळवले; धनुर्विद्या आणि वेदांतही तो सर्वोच्च स्थानाला पोहोचला.
यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः।' संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा
वक्तृत्वात श्रेष्ठ असलेला तो कुमार जेव्हा तारुण्यात आला, तेव्हा त्याने आपल्या पुण्यकर्मांनी मिळवलेल्या अमर लोकांची आठवण केली.
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः। प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात्
कुरुवंशातील श्रेष्ठ शांतनू पुण्यकर्म करणारा झाला; मग प्रतिपाने आपल्या तारुण्यातील पुत्र शांतनूला उपदेश केला.
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव। त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी
पूर्वी एक स्त्री, शांतनू, तुझ्या हितासाठी माझ्याकडे आली होती; जर ती सुंदर वर्णाची स्त्री तुला एकांतात भेटली, पुत्रा—
कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया। सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने
सुंदर आणि दागिन्यांनी मढवलेली एक दिव्य स्त्री, जी पुत्रप्राप्तीची इच्छा धरते, तिला तू 'तू कोण आहेस, कुणाची मुलगी आहेस?' असे विचारू नकोस.
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ। सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम्
ती जे काही करेल, ते काम तू तिला विचारू नकोस; ती तुझ्याशी एकरूप झाली आहे, म्हणून तिला तशीच स्वीकार, असे त्याने त्याला सांगितले.
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा। स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह
अशा प्रकारे पुत्राला उपदेश करून प्रतीपाने शांतनूला आपल्या राज्यावर अभिषेक केला आणि स्वतः राजा वनात गेला.
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः। `बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः
तो राजा शांतनू बुद्धिमान आणि देवराजासारखा तेजस्वी होता; तो सर्व लोकांत 'सत्य बोलणारा' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः। अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः
त्याचे खांदे रुंद, बाहू बलवान आणि मदोन्मत्त हत्तीप्रमाणे सामर्थ्यवान होते; त्याच्यात राजाची सर्व गुणवैशिष्ट्ये आणि पूर्णता होती.
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित्। वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान्
त्याच्याकडे उत्तम मंत्र्यांचे गुण होते आणि क्षत्रियधर्माचे विशेष ज्ञान होते; त्याने एकट्याने पृथ्वीवरील सर्व राजांना जिंकून संपूर्ण भूमी आपल्या अधीन केली.
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः। ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
त्याने वेदांचा पूर्ण अभ्यास करवला आणि राजधर्मांचे पालन करवले; त्याने अनेक यज्ञ आणि मोठ्या दानांनी युक्त क्रतु केले.
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान्। रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि
त्याने वेदाध्ययनात निपुण असलेल्या ब्राह्मणांना विविध रत्ने, गायी, गावे, घोडे आणि संपत्ती देऊन संतुष्ट केले.
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च। ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च
वय, रूप, पुरुषार्थ, बळ, संपत्ती, ऐश्वर्य, पराक्रम आणि धन यामध्ये तो इतरांपेक्षा श्रेष्ठ होता.
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः। तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत
तो सत्यनिष्ठ आणि सर्व धर्मात पारंगत होता; त्या महान राजाला इतर राजांनी 'राजांचा राजा' केले.
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः। श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः
शोक, भीती आणि व्याधीपासून मुक्त होऊन, सुखाने झोप आणि जागरण अनुभवत, त्या राजांच्या काळात सर्व राजे समृद्ध झाले.
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत। ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः
नियमांचे पालन करून सर्व वर्णांनी ब्राह्मणांना श्रेष्ठ मानले; क्षत्रियांनी ब्राह्मणांकडे पाहिले आणि वैश्यांनी क्षत्रियांकडे.
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः। एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्
शूद्रांनी ब्राह्मण आणि क्षत्रियांना भक्तीने सेवा केली; तसेच गायी, वराह, हरिण आणि पक्ष्यांमध्येही हाच क्रम होता.
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः। असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम्
शांतनू राज्य करत असताना, कोणाच्याही निरर्थक हत्येचा प्रसंग आला नाही, अगदी दुःखी, अनाथ किंवा पशुपक्ष्यांमध्येही नाही.
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता। स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः
तो राजा सर्व जीवांचा पिता झाला; तो धर्मात्मा शांतनू हस्तिनापुरात आनंदाने वावरत होता, हे कुरुकुळातील आनंदा.
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले। अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः
तेजाने तो सूर्यासारखा, बळाने वाऱ्यासारखा, रागात मृत्यूसमान आणि क्षमेत पृथ्वीप्रमाणे होता.
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः। स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च
तो राजा प्रजेला हितकारी, बुद्धिमान आणि खऱ्या पराक्रमाचा होता; त्याला सुंदर अरण्ये आणि डोंगरातील झरे यांचा आनंद होता.
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः। स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः
शांतनूला शिकार करण्याची आवड होती; तो अरण्यात फिरत असे आणि तो उत्तम राजा हरिण व महिष यांचा वेध घेत असे.
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम्। स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम्
तो एकटाच गंगेच्या काठी, जिथे सिद्ध आणि चारण वावरतात, भटकत होता. तेव्हा, हे महराजा, त्याने एक अद्भुत स्त्री पाहिली.
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम्। सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम्
ती आपल्या तेजस्वी रूपाने अगदी लक्ष्मीच जणू समोर उभी आहे असे वाटावे, सर्व अंगांनी निर्दोष, सुंदर दातांची आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती.