शरवृष्टिं ततस्तां तु शरवर्षैः समन्ततः । प्रतिजग्राह राजेन्द्र तोयवृष्टिमिवाचलः
राजेंद्र, मग अर्जुनाने चारही बाजूंनी आपल्या बाणांच्या वर्षावाने त्या बाणांच्या पावसाचा प्रतिकार केला, जणू एखादा डोंगर पावसाच्या सरींना सामोरा जातो.
तत्राद्भुतमपश्याम बीभत्सोर्हस्तलाघवम् । विमुक्तां बहुभिर्योधैः शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम्
तेथे आम्ही एक अद्भुत गोष्ट पाहिली—भीमात्सूच्या हातातील कौशल्य, कारण त्याने अनेक योद्ध्यांनी सोडलेल्या त्या भयंकर शस्त्रवर्षावाचा सहज परावर्त केला.
यदेको वारयामास मारुतोऽभ्रगणानिव । कर्मणा तेन पार्थस्य तुतुषुर्देवदानवाः
जसा वारा एकटाच ढगांचे समूह उडवून लावतो, तसाच अर्जुनाने त्यांना परतवले; पार्थाच्या या पराक्रमामुळे देव आणि दैत्य दोघेही आनंदित झाले.
अथ क्रुद्धो रणे पार्थस्त्रिगर्तान्प्रति भारत। मुमोचास्त्रं महाराज वायव्यं पृतनामुखे
मग रणात संतापलेला अर्जुन, हे भारत, सैन्याच्या पुढच्या भागात त्रिगर्तांवर प्रचंड वायव्य अस्त्र सोडले.
प्रादुरासीत्ततो वायुः क्षोभयाणो नभस्तलम् । पातयन्वै तरुगणान्विनिघ्नंश्चैव सैनिकान्
त्यावेळी वारा उठला, आकाश हलवू लागला, झाडांचे समूह खाली पाडले आणि सैनिकांना देखील उडवून दिले.
ततो द्रोणोऽभिवीक्ष्यैव वायव्यास्त्रं सुदारुणम्। शैलमन्यन्महाराज घोरमस्त्रं मुमोच ह
मग द्रोणाने ते भयंकर वायव्य अस्त्र पाहून, राजन, दुसरे एक भीषण पर्वतासारखे अस्त्र सोडले.
द्रोणेन युधि निर्मुक्ते तस्मिन्नस्त्रे नराधिप। प्रशशाम ततो वयुः प्रसन्नाश्च दिशो दश
द्रोणाने ते अस्त्र रणात सोडताच, राजाधिराज, वारा शांत झाला आणि दहा दिशाही प्रसन्न झाल्या.
ततः पाण्डुसुतो वीरस्त्रिगर्तस्य रथव्रजान् । निरुत्साहान्रणे चक्रे विमुखान्विपराक्रमान्
मग पांडूचा शूर पुत्र अर्जुनाने त्रिगर्तांच्या रथांच्या तुकड्यांना रणात खचवून, त्यांना मागे हटवले.
ततो दुर्योधनश्चैव कृपश्च रथिनां वरः। अश्वत्थामा तथा शल्यः काम्भोजश्च सुदक्षिणः
तेव्हा दुर्योधन, रथींमध्ये श्रेष्ठ कृप, तसेच अश्वत्थामा, शल्य आणि काम्बोजांचा सुदक्षिण हे देखील पुढे आले.
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लिकः सह बाह्लिकैः । महता रथवंशेन पार्थस्यावारयन्दिशः
विंद आणि अनुविंद हे अवंतीचे, बाहीक आणि त्याचे बाहीकांसह, मोठ्या रथांच्या फौजेने अर्जुनाच्या वाटा सर्व बाजूंनी अडवू लागले.
तथैव भगदत्तश्च श्रतायुश्च महाबलः। गजानीकेन भीमस्य ताववारयतां दिशः
तसंच भगदत्त आणि बलवान शतायू, गजसेनेच्या मदतीने, भीमाच्या वाटा रोखू लागले.
भूरिश्रवाः शलश्चैव सौबलश्च विशांपते । शरौघैर्विमलैस्तीक्ष्णैर्माद्रीपुत्राववारयन्
भूरिश्रवा, शल आणि सुभलाचा पुत्र, हे राजाधिराज, तीक्ष्ण आणि चमकदार बाणांच्या वर्षावाने मद्रीपुत्रांना थांबवू लागले.
भीष्मस्तु संहतः सङ्ख्ये धार्तराष्ट्रैः ससैनिकैः । युधिष्ठिरं समासाद्य सर्वतः पर्यवारयत्
पण भीष्म, धृतराष्ट्रपुत्र आणि त्यांच्या सैन्यांसह एकत्र येऊन, युद्धात युधिष्ठिराला सर्व बाजूंनी वेढू लागला.
आपतन्तं गजानीकं दृष्ट्वा पार्थो वृकोदरः। लोलिहन्सृक्किणी वीरो मृगराडिव कानने
गजानिक सैन्य धावत येताना पाहून, पार्थ आणि वृकोदर हे दोघे वीर, जणू काही जंगलातील सिंहासारखे ओठ चाटू लागले.
भीमस्तु रथिनां श्रेष्ठो गदां गृह्य महाहवे । अवप्लुत्य रथात्तूर्णं तव सैन्यान्यभीषयत्
रथींमध्ये श्रेष्ठ असलेला भीम, मोठ्या युद्धात आपली गदा उचलून, रथातून झपाट्याने उडी मारून तुझ्या सैन्यात भीती पसरवू लागला.
तमुद्वीक्ष्य गदाहस्तं ततस्ते गजसादिनः । परिवव्रू रणे यत्ता भीमसेनं समन्ततः
त्याला गदा हातात घेतलेला पाहून, गजसेनेतील योद्धे, रणात निर्धाराने, भीमसेनाला सर्व बाजूंनी घेरू लागले.
गजमध्यमनुप्राप्तः पाण्डवः स व्यराजत। मेघजालस्य महतो यथा मध्यगतो रविः
पांडव गजांच्या मध्ये शिरला आणि तो जणू मोठ्या मेघसमूहाच्या मध्यभागी असलेल्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसू लागला.
व्यधमत्स गजानीकं गदया पाण्डवर्षभः । महाभ्रजालमतुलं मातरिश्वेव सन्ततम्
पांडवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या भीमाने आपल्या गदेद्वारे गजसेना उध्वस्त केली, जणू मातारिश्वान अखंड मोठ्या मेघराशीला उडवून लावत आहे.
ते वध्यमाना बलिना भीमसेनेन दन्तिनः । आर्तनादं रणे चक्रुर्गर्जन्तो जलदा इव
बलवान भीमसेनाने मारताना त्या हत्तींच्या सैन्याने रणभूमीत आर्त किंचाळ्या केल्या, जणू काही मेघगर्जना होत आहे.
बहुधा दारितश्चैव विषाणैस्तत्र दन्तिभिः । फुल्लाशोकनिभः पार्थः शुशुभे रणमूर्धनि
त्या ठिकाणी, त्या हत्तींच्या सुळ्यांनी अनेक प्रकारे भेदला गेलेला पार्थ, रणभूमीवर फुललेल्या अशोकाच्या झाडासारखा शोभून दिसत होता.
सादिनां शस्त्रवृष्टिं च व्यधमद्गदया ततः।' वायुवेगसमायुक्तो व्यचरत्पाण्डवो युधि
मग पांडवाने आपल्या गदेद्वारे त्या वीरांच्या शस्त्रांचा मारा विखुरला आणि वाऱ्याच्या वेगाने रणभूमीत फिरू लागला.
विषाणोल्लिखितैर्गात्रौर्विषाणाभिहतो भृशम्। विषाणे दन्तिनं गृह्य निर्विषाणमथाकरोत्
त्या हत्तीच्या सुळ्यांनी शरीरावर खोल जखमा झाल्या, पण त्याने त्या हत्तीला सुळा पकडून त्याला सुळाविना केले.
विषाणेन च तेनैव कुम्भोऽभ्याहत्य दन्तिनम् । पातयामास समरे दण्डहस्त इवान्तकः
मग त्याच सुळ्याने त्याने हत्तीच्या कपाळावर जबरदस्त प्रहार केला आणि तो हत्ती रणात खाली पडला, जणू मृत्यूने दंडाने घाव घातल्यासारखा.
शोणिताक्तां गदां बिभ्रन्मेदोभञ्जाकृतच्छविः । कृताभ्यङ्गः शोणितेन रुद्रवत्प्रत्यदृश्यत
त्याच्या हातात रक्ताने माखलेली, चरबीने मळलेली गदा होती; स्वतःचे अंगही रक्ताने माखलेले होते, त्यामुळे तो रुद्रासारखा भासत होता.
एवं के वध्यमानाश्च हतशेषा महागजाः । प्राद्रवन्त दिशो राजन्विमृद्गन्तः स्वकं बलम्
अशा रीतीने मोठे हत्ती मारले जात असताना, जे काही उरले ते सर्व हत्ती, राजन, आपल्याच सैन्यावर तुडवत सर्व दिशांना पळाले.
द्रवद्भिस्तैर्महानागैः समन्ताद्भरतर्षभ। दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्भुखम्
त्या मोठ्या हत्तींच्या पळण्यामुळे, भरतवंशातील श्रेष्ठ, दुर्योधनाचे संपूर्ण सैन्य पुन्हा पाठी फिरले.
मध्यंदिनो महाराज संग्रामः समपद्यत। लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकैः
मध्यान्हाला, राजन, युद्ध अत्यंत भयंकर झाले; भीष्म आणि सोमकांसोबत लढताना ते जगाचा संहार करणारे वाटत होते.
गाङ्गेयो रथिनां श्रेष्ठः पाण्डवानामनीकिनीम् । व्यधमन्निशितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः
गंगेपुत्र भीष्म, श्रेष्ठ रथी, पांडवांच्या सैन्यावर शेकडो-हजारो तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करून त्यांना विखुरू लागला.
संममर्द च तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव। मर्दयेच्च यथा राजन्सिंहः प्राप्य मृगव्रजम्
तुझ्या वडिलांनी, देवव्रतांनी, त्या सैन्यावर जबरदस्त हल्ला केला आणि जसा सिंह हरणांच्या कळपात तुफान घालतो तसा त्यांना चिरडले.
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च विराटो द्रुपदस्तथा। भीष्ममासाद्य समरे शरैर्जघ्नुर्महारथम्
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, विराट आणि द्रुपद यांनी रणात भीष्मांचा सामना करून त्यांच्यावर बाणांचा मारा केला.