तस्य शब्देन महता पाण्डवानां बलं महत् । प्राचलत्सर्वतो राजन्वातोद्धूत इवार्णवः
त्याच्या त्या प्रचंड आवाजाने, राजन, पांडवांचे मोठे सैन्य सर्व बाजूंनी हादरले, जणू वाऱ्याने उसळणारा समुद्र.
बहवश्च महाराज तस्य नादेन भीषिताः। प्रियान्प्राणान्परित्यज्य निपेतुर्धरणीतले
राजन, त्या गर्जनेने घाबरून, अनेकांनी आपले प्रिय प्राण सोडले आणि जमिनीवर कोसळले.
कार्ष्णिश्चापि मुदा युक्तः प्रगृह्य सशरं धनुः । नृत्यन्निव रथोपस्थे तद्रक्षः समुपाद्रवत्
पण कार्ष्णि आनंदाने, धनुष्य आणि बाण हातात घेऊन, जणू रथावर नाचतच त्या राक्षसाकडे पुढे गेला.
ततः स राक्षसः क्रुद्धः संप्राप्यैवार्जुनं रणे। नातिदूरे स्थितां तस्य द्रावयामास वै चमूम्
मग तो रागावलेला राक्षस, रणभूमीत अर्जुनाजवळ पोहोचून, जवळ उभ्या असलेल्या त्याच्या सैन्याला पळवू लागला.
तां वध्यमानां च तथा पाण्डवानां महाचमूम्। प्रत्यद्ययौ रणे रक्षो देवसेनां यथा बलः
आणि पांडवांचे मोठे सैन्य असे मारले जात असताना, तो राक्षस युद्धात त्यांच्या दिशेने पुढे गेला, जणू बळाने देवांच्या सैन्यावर चालून गेला.
विमर्दः सुमहानासीत्तस्य सैन्यस्य मारिष । रक्षसा घोररूपेण वध्यमानस्य संयुगे
मग त्या भयंकर रूप असलेल्या राक्षसाने युद्धात सैन्याचा संहार करताच मोठा संघर्ष झाला.
ततः शरसहस्त्रैस्तां पाण्डवानां महाचमूम्। व्यद्रावयद्रणे रक्षो दर्शयतत्स्वपराक्रमम्
मग त्या राक्षसाने हजारो बाणांनी पांडवांच्या मोठ्या सैन्याला युद्धात पळवले आणि आपले पराक्रम दाखवले.
सा वध्यमाना च तथा पाण्डवानामनीकिनी । रक्षसा घोररूपेण प्रदुद्राव रणे भयात्
अशा प्रकारे, त्या भयंकर रूप असलेल्या राक्षसाने पांडवांच्या फळीचा संहार केला आणि ती भीतीने रणांगणावरून पळून गेली.
प्रमृद्य च रणे सेनां पद्मिनीं वारणो यथा। ततोऽभिद्रद्राव रणे द्रौपदेयान्महाबलान्
रणात सैन्याचा संहार हत्तीने कमळाच्या तळ्याचा जसा करावा तसा करून, त्याने मग द्रौपदीपुत्र बलवानांवर झडप घातली.
ते तु क्रुद्धा महेष्वासा द्रौपदेयाः प्रहारिणः। राक्षसं दुद्रुवुः सङ्ख्ये ग्रहाः पञ्च रविं यथा
पण द्रौपदीपुत्र, मोठे धनुर्धारी आणि रागावलेले, त्या राक्षसावर तुटून पडले, जसे पाच ग्रह सूर्यावर तुटून पडतात.
वीर्यवद्भिस्ततस्तैस्तु पीडितो राक्षसोत्तमः । यथा युगक्षये घोरे चन्द्रमाः पञ्चभिर्ग्रहैः
त्या पराक्रमी वीरांनी त्रस्त झाल्यावर, तो राक्षसांचा श्रेष्ठ, जणू युगाच्या शेवटी पाच ग्रहांनी चंद्र त्रस्त व्हावा तसा त्रस्त झाला.
प्रतिविन्ध्यस्ततो रक्षो बिभेद निशितैः शरैः । सर्वपारशवैस्तूर्णमकुण्ठाग्रैर्महाबलः
मग प्रतिविंध्याने तीक्ष्ण, लोखंडी टोक असलेल्या आणि न बोथट झालेल्या बाणांनी त्या राक्षसाला जोरात भोसकले.
स तैर्भिन्नतनुत्राणः शुशुभे राक्षसोत्तमः । मरीचिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान्
त्या प्रहारांनी त्याचे कवच फाटले, तरीही तो राक्षसांचा श्रेष्ठ योद्धा सूर्याच्या किरणांनी भेदलेल्या मोठ्या काळ्या ढगासारखा तेजस्वी दिसत होता.
विषक्तैः सशरैश्चापि तपनीयपरिच्छदैः । आर्श्यशृङ्गिर्बभौ राजन्दीप्तशृङ्ग इवाचलः
सोन्याने मढवलेल्या बाणांनी जखमी झाल्यावर, राजा, आर्ष्यशृंगी सोन्याच्या तेजाने झगमगत असलेल्या डोंगराच्या शिखरासारखा भासला.
ततस्ते भ्रातरः पञ्च राक्षसेन्द्रं महाहवे। विव्यधुर्निशितैर्बाणैस्तपनीयविभूषितैः
मग त्या पाच भावांनी त्या मोठ्या युद्धात राक्षसांच्या राजावर सोन्याने सजवलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार केले.
स निर्भिन्नः शरैर्घोरैर्भुजगैः कोपितैरिव । अलम्बुसो भृशं राजन्नागेन्द्र इव चुक्रुधे
त्या भयंकर बाणांनी जणू संतप्त सर्पांसारखा छिन्नभिन्न झाल्यावर, अलंबुसो राजा, नागराजासारखा फारच संतापला.
सोऽतिविद्धो महाराज मुहूर्तमथ मारिष । प्रविवेश तमो दीर्घं पीडितस्तैर्महारथैः
महाराज, त्या महान रथींनी दिलेल्या यातनांनी तो राक्षस फार जखमी झाला आणि काही क्षणांसाठी गडद अंधारात हरवून गेला.
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां क्रोधेन द्विगुणीकृतः । चिच्छेद सायकैस्तेषां ध्वजांश्चैव धनूंषि च
नंतर भानावर येऊन, दुप्पट रागाने पेटून, त्याने आपल्या बाणांनी त्यांच्या ध्वजांना आणि धनुष्यांना छेदून टाकले.
एकैकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्मयन्निव । अलम्बुसो रथोपस्थे नृत्यन्निव महारथः
तो महायोद्धा अलंबुसो, जणू हसतच, आपल्या रथावर नाचत प्रत्येकावर पाच पाच बाण सोडून त्यांना जखमी करू लागला.
त्वरमाणः सुसंबद्धो हयांस्तेषां महात्मनाम् । जघान राक्षसः क्रुद्धः सारथींश्च सहस्रशः
मग तो राक्षस वेगाने आणि सज्ज होऊन, त्या थोर वीरांच्या घोड्यांना आणि हजारो सारथ्यांना रागाने मारू लागला.
बिभेद च सुसंरब्धः पुनश्चैनान्सुतांशितैः। शरैर्बहुविधाकारैः शतशोऽथ सहस्रशः
तो अत्यंत संतप्त होऊन, पुन्हा एकदा शेकडो-हजारो प्रकारच्या पिसांनी सजवलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना भोसकू लागला.
विरथांश्च महेष्वासान्कृत्वा तत्र स राक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन हन्तुकामो निशाचरः
त्या राक्षसाने त्या बलाढ्य धनुर्धारकांना रथहीन केले आणि मग तो निशाचर त्यांना मारण्यासाठी वेगाने धावून गेला.
तानर्दितान्रणे तेन राक्षसेन दुरात्मना । दृष्ट्वाऽर्जुनसुतः सङ्ख्ये राक्षसं समुपाद्रवत्
त्या दुष्ट राक्षसाने रणभूमीत त्या वीरांना छळताना पाहून, अर्जुनाचा पुत्र रणात त्या राक्षसाकडे धावून गेला.
तयोः समभवद्युद्धं वृत्रवासवयोरिव। ददृशुस्तावकाः सर्वे पाण्डवाश्च परस्परम्
त्यांच्यात वृत आणि इंद्रासारखे भीषण युद्ध सुरू झाले; सर्व कौरव आणि पांडव एकमेकांकडे पाहू लागले.
तौ समेतौ महायुद्धे क्रोधदीप्तौ परस्परम्। महाबलौ महाराज क्रोधसंरक्तलोचनौ
महाराज, त्या दोघांचे डोळे रागाने लाल झाले होते, दोघेही प्रचंड बलवान आणि संतापाने पेटून एकमेकांसमोर उभे राहिले.
परस्परमवेक्षेतां कालानलसमौ युधि। `आशीविषाविव क्रुद्धौ नेत्राभ्यामितरेतरम् ।' तयोः समागमो घोरो बभूव कटुकोदयः
दोघेही रणभूमीत एकमेकांकडे जणू प्रलयाच्या अग्नीसारखे, रागाने फणकारणाऱ्या सर्पांसारखे डोळ्यांनी एकमेकांना न्याहाळू लागले; त्यांची भेट अत्यंत भयंकर आणि कडवट झाली.
यथा देवासुरे युद्धे शक्रशम्बरयोः पुरा
जसे पूर्वी देव आणि असुरांच्या युद्धात इंद्र आणि शंबरामध्ये घनघोर युद्ध झाले होते.
आर्जुनं समरे शूरं विनिघ्नन्तं महारथान्। अलम्बुसः कथं युद्धे प्रत्ययुध्यत सञ्जय
संजया, अर्जुन रणात शूरपणे मोठ्या रथींना मारत असताना, अलंबुसाने त्याच्याशी कसे युद्ध केले?
आर्श्यशृङ्गिं कथं चैव सौभद्रः परवीरहा। तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन यथावृत्तं स्म संयुगे
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या सुभद्रपुत्राने आर्ष्यशृंगीशी कसे युद्ध केले, ते मला खरीखुरी कथा सांग.
धनंजयश्च किं चक्रे मम सैन्येषु संयुगे । भीमो वा रथिनां श्रेष्ठो राक्षसो वा घटोत्कचः
माझ्या सैन्यात युद्धात धनंजयाने काय केले? किंवा रथींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भीमाने, किंवा राक्षस घटोत्कचाने काय पराक्रम केला?