अभिमानी रणे भीष्मो नित्यं चापि रणप्रियः । स कथं पाण्डवान्युद्धे जेष्यते तात संगतान्
भीष्म युद्धात गर्विष्ठ आहे आणि नेहमीच युद्धात आनंद मानतो; मग वडील, तो एकत्र असलेल्या पांडवांना कसा जिंकेल?
स त्वं शीघ्रमितो गत्वा भीष्मस्य शिबिरं प्रति । अनुमान्य गुरुं वृद्धं शस्त्रं न्यासय भारत
म्हणून, तू लवकर भीष्माच्या छावणीकडे जा; त्या वयोवृद्ध गुरुजींची परवानगी घेऊन त्यांना शस्त्र खाली ठेवायला सांग, भारत.
न्यस्तशस्त्रे ततो भीष्मे निहतान्पश्य पाण्डवान् । मयैकेन रणे राजन्ससुहृद्गणबान्धवान्
भीष्म शस्त्र खाली ठेवेल तेव्हा, राजन, मी एकट्याने युद्धात पांडव, त्यांचे मित्र, आप्त आणि बंधू यांना ठार मारलेले पाह.
एवमुक्तस्तु कर्णेन पुत्रो दुर्योधनस्तव । अब्रवीद्भ्रातरं तत्र दुःशासनमिदं वचः
कर्णाने असे म्हटल्यावर तुझा पुत्र दुर्योधनाने तिथे आपल्या भावाला दुःशासनाला हे शब्द सांगितले.
अनुयात्रं यथा सर्वं सज्जीभवति सर्वशः । दुःशासन तथा क्षिप्रं सर्वमेवोपपादय
'दुःशासन, सर्व तयारी लवकर आणि पूर्णपणे करून ठेव, जेणेकरून सर्वजण लगेच निघू शकतील.'
एवमुक्त्वा ततो राजन्कर्णमाह जनेश्वरः । अनुमान्य रणे भीष्ममेषोऽहं द्विपदां वरम्
असे सांगून राजाने पुढे कर्णाला म्हटले—'युद्धात भीष्माची परवानगी घेऊन मी तुझ्याकडे येईन, द्विपदांमध्ये श्रेष्ठा.'
आगमिष्ये ततः क्षिप्रं त्वत्सकाशमरिन्दम। अपक्रान्ते ततो भीष्मे प्रहरिष्यसि संयुगे
'मग मी लवकरच तुझ्याकडे येईन, शत्रूंना जिंकणारा; भीष्म बाजूला गेल्यावर तू युद्धात हल्ला कर.'
निष्पपात ततस्तूर्णं पुत्रस्तव विशांपते । सहितो भ्रातृभिस्तैस्तु देवैरिव शतक्रतुः
मग तुझा पुत्र, राजाधिराज, आपल्या भावांसह इंद्रासारखा देवांमध्ये, लवकरच निघून गेला.
ततस्तं नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् । आरोपयद्धयं तूर्णं भ्राता दुःशासनस्तदा
तेव्हा दुःशासनाने वाघासारख्या पराक्रमी त्या राजाला झटकन घोड्यावर बसवले.
अङ्गदी बद्धमुकुटो हस्ताभरणवान्नृप । धार्तराष्ट्रो महाराज विबभौ स पथि व्रजन्
बाहूला कड्या, डोक्यावर मुकुट आणि हातात दागिने घातलेला तो धृतराष्ट्रपुत्र राजामार्गावर चालताना तेजाने उजळून निघाला.
भण्डीपुष्पनिकाशेन तपनीयनिभेन च। अनुलिप्तः परार्द्ध्येन चन्दनेन सुगन्धिना
तो उत्तम, सुवासिक चंदन लावलेला होता, सोन्यासारखा झळकत होता आणि भंडी फुलांच्या हारासारखा शोभत होता.
अरजोम्बरसंवीतः सिंहखेलगतिर्नृप । शुशुभे विमलार्चिष्मान्नभसीव दिवाकरः
स्वच्छ वस्त्र घातलेला, सिंहासारखी चाल असलेला तो राजा आकाशातील सूर्याप्रमाणे निर्मळ तेजाने चमकत होता.
तं प्रयान्तं नरव्याघ्रं भीष्मस्य शिबिरं प्रति । अनुजग्मुर्महेष्वासाः सर्वलोकस्य धन्विनः । भ्रातरश्च महेष्वासास्त्रिदशा इव वासवम्
तो नरसिंह भीष्मांच्या छावणीकडे जात असताना, सामर्थ्यवान धनुर्धारी आणि सर्व लोकांचे वीर त्याच्या मागे चालले, आणि त्याचे भाऊ, मोठे धनुर्धारी, जणू काही देवांनी इंद्राला वेढावे तसे त्याला वेढून होते.
हयानन्ये समारुह्य गजानन्ये च भारत । रथानन्ये नरश्रेष्ठं परिवव्रुः समन्ततः
काहींनी घोड्यावर, काहींनी हत्तीवर, तर काहींनी रथावर बसून त्या श्रेष्ठ पुरुषाला सर्व बाजूंनी वेढले.
पदातयश्च त्वरिता नखरप्रासयोधिनः। परिवव्रुर्महेष्वासं धार्तराष्ट्रं महारथम्
नख आणि भाले घेऊन जलद चालणारे पायदळ सैनिकही त्या मोठ्या धनुर्धारी, धृतराष्ट्रपुत्र महायोद्ध्याला वेढून होते.
आत्तशस्त्राश्च सुहृदो रक्षणार्थं महीपतेः । प्रादुर्बभूवुः सहिताः शक्रस्येवामरा दिवि
राजाच्या रक्षणासाठी, शस्त्र उचलून त्याचे मित्र एकत्र उभे राहिले, जसे स्वर्गात अमरांनी शक्राची रक्षा करावी.
स पूज्यमानः कुरुभिः कौरवाणां महाबलः । प्रययौ सदनं राजा गाङ्गेयस्य यशस्विनः । अन्वीयमानः सततं सोदरैः परिवारितः
कौरवांनी सन्मान केलेला तो बलाढ्य राजा आपल्या भावांसह गंगेपुत्र भीष्म यांच्या निवासस्थानी गेला.
दक्षिणं दक्षिणः काले संभृत्य स्वभुजं तदा। हस्तिहस्तोपमं सौम्यं सर्वशत्रुनिबर्हणम्
त्या वेळी त्याने आपला उजवा हात, जो हत्तीच्या सोंडेइतका बलवान आणि सर्व शत्रूंचा नाश करणारा होता, आदराने उंचावला.
प्रगृह्णन्नञ्जलीन्नॄणामुद्यतान्सर्वतो दिशः। शुश्राव मधुरा वाचो नानादेशनिवासिनाम्
सर्व दिशांनी लोकांनी केलेल्या नमस्कारांचा स्वीकार करत, विविध प्रदेशातील लोकांची मधुर वचने त्याने ऐकली.
संस्तूयमानः सूतैश्च मागधैश्च महायशाः। पूजयानश्च तान्सर्वान्सर्वलोकेश्वरेश्वरः
सूत आणि मागध लोकांनी त्याचे स्तुतीगीत गात असताना, सर्व लोकांचा स्वामी असलेल्या त्या महायशस्वी राजाने त्यांना सन्मान दिला.
प्रदीपैः काञ्चनैस्तत्र गन्धतैलावसेचितैः । परिवव्रुर्महाराजं प्रज्वलद्भिः समन्ततः
तेथे सुवर्णदिवे, सुगंधी तेलाने भरलेले, सर्व बाजूंनी प्रज्वलित होऊन त्या राजाला वेढून होते.
स तैः परिवृतो राजा प्रदीपैः काञ्चनैर्ज्वलन्। शुशुभे चन्द्रमायुक्तो दीप्तैरिव महाग्रहैः
त्या तेजस्वी सुवर्णदिव्यांनी वेढलेला राजा जणू तेजस्वी ग्रहांनी वेढलेला चंद्रच शोभत होता.
कञ्चुकोष्णीषिणस्तत्र वेत्रझर्झरपाणयः। प्रोत्सारयन्तः शनकैस्तं जनं सर्वतो दिशम्
तेथे कमरपट्टा आणि पागोट्या बांधलेले, हातात पंखे आणि चामर घेऊन सेवक हळूहळू सर्व दिशांनी लोकांना बाजूला करत होते.
संप्राप्य तु ततो राजा भीष्मस्य सदनं शुभम् । अवतीर्य हयाच्चापि भीष्मं प्राप्य जनेश्वरः
नंतर, भीष्मांच्या सुंदर निवासस्थानी पोहोचल्यावर, राजा घोड्यावरून उतरला आणि मनुष्यांचा स्वामी भीष्मांकडे गेला.
अभिवाद्य ततो भीष्मं निषण्णः परमासने। काञ्चने सर्वतोभद्रे स्पर्द्ध्यास्तरणसंवृते। उवाच प्राञ्जलिर्भीष्मं बाष्पकण्ठोऽश्रुलोचनः
नंतर भीष्मांना वंदन करून, तो सोन्याच्या, सर्व बाजूंनी शुभ्र वस्त्रांनी मढवलेल्या श्रेष्ठ आसनावर बसला आणि हात जोडून, डोळ्यात अश्रू आणि गळा भरून, भीष्मांना बोलू लागला.
त्वां वयं हि समाश्रित्य संयुगे शत्रुसूदन । उत्सहेम रणे जेतुं सेन्द्रानपि सुरासुरान् । किमु पाण्डुसुतान्वीरान्ससुहृद्गणबान्धवान्
हे शत्रूंचा संहार करणारे, आम्ही तुमच्यावर विश्वास ठेवून युद्धात इंद्रासह देव-दानवांनाही जिंकू शकतो, मग पांडुपुत्र आणि त्यांचे मित्र-नातेवाईक आपल्यासाठी काय कठीण आहे?
तस्मादर्हसि गाङ्गेय कृपां कर्तुं मयि प्रभो। जहि पाणडुसुतान्वारान्महेन्द्र इव दानवान्
म्हणून, गंगेच्या पुत्रा, प्रभो, तू माझ्यावर दया करावी. पांडूच्या मुलांना आणि त्यांच्या मित्रांना तू जसा इंद्राने दानवांचा नाश केला, तसंच संपव.
पूर्वमुक्तं महाबाहो हनिष्यामि ससोमकान् । पाञ्चालान्केकयैः सार्धं करूपांश्चेति भारत
महाबाहो, मी आधीच सांगितलं आहे—मी सोमकांसह पाञ्चाळ आणि केकयांचा वध करीन, हे भारत.
त्वद्वचः सत्यमेवास्तु जहि पार्थान्समागतान् । सोमकांश्च महेष्वासान्सत्यवाग्भव भारत
तुझं वचन खरं ठरावं—तू एकत्र जमलेल्या पार्थांना आणि मोठ्या धनुर्धारी सोमकांना मार. सत्य बोलणारा हो, हे भारत.
दयया यदि वा राजन्द्वेष्यभावान्मम प्रभो । मन्दभाग्यतया वापि मम रक्षसि पाण्डवान्
राजा, जर तू दयेमुळे, माझ्याविषयी द्वेषामुळे किंवा माझ्या दुर्दैवामुळे पांडवांचं रक्षण करत असशील—