राक्षसापशदं हन्तुं स्वयमेव पितामह । त्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि
माझ्या स्वतःच्या हाताने त्या राक्षसपुत्राचा नाश करायचा आहे, हे बलाढ्य योद्ध्या, तुझ्यावर विश्वास ठेवून मी हे करू इच्छितो; तू मला हे करण्याची संधी द्यावी.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तम। दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत्
राजाच्या या शब्दांनी, भरतश्रेष्ठा, शांतनूच्या पुत्र भीष्माने दुर्योधनाला असे सांगितले.
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव। यथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप
राजा, मी तुला जे सांगणार आहे ते नीट ऐक, कौरवा; शत्रूंना जाळणाऱ्या, तू कसा वागावा हे मी सांगतो.
आत्मा रक्ष्यस्त्वया तात सर्वावस्थास्वरिन्दम। धर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदाऽनघ
मुला, कोणत्याही परिस्थितीत स्वतःचं रक्षण तू नेहमी करावं, शत्रूंना जिंकणाऱ्या; धर्मराजासोबत नेहमी धर्मानेच युद्ध करावं, पापरहित राजा.
अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनः । अन्यैर्वा पृथिवीपालै राजा राजानमृच्छति
अर्जुन, दोन्ही जुडवा भाऊ, भीमसेन किंवा इतर राजे — राजा नेहमी दुसऱ्या राजाशी युद्धात भिडतो.
न तु कार्यस्त्वया राजन्हैडिम्बेन दुरात्मा। अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतः। शल्यश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च महारथः
पण राजा, तुझ्याकडून हिडिंबाच्या दुष्ट पुत्राशी युद्ध करू नकोस; मी, द्रोण, कृप, द्रोणपुत्र, सात्वतांचा कृतवर्मा, शल्य, वृषसेन आणि महायोद्धा विकर्ण —
शेषाश्च भ्रातरस्त्वन्ये दुःशासनपुरोगमाः। त्वदर्थे प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम्
आणि तुझे इतर सर्व भाऊ, दु:शासनासह, तुझ्यासाठी त्या बलाढ्य राक्षसाशी सामना करतील.
रौद्रे तस्मिन्राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान् । अयमागच्छतु रणं तस्य युद्धाय दुर्मतेः
जर तुझ्या मनात त्या भयंकर राक्षसराजाशी लढण्याची तीव्र इच्छा असेल, तर तो दुष्ट तुझ्याशी युद्धाला येऊ दे.
भगदत्तो महीपालः पुरन्दरसमो युधि । एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत्
भगदत्त हा राजा युद्धात इंद्रासारखा आहे — हे सांगून त्याने मग भूपती भगदत्ताला संबोधले.
समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः। गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम्
राजाधिराजाच्या समोर, वाक्पटू भीष्म म्हणाला — 'राजा, लवकर जा आणि युद्धाला वेड्या हिडिंबपुत्राशी भिड.'
वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम् । राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा
सर्व धनुर्धरांसमोर, पूर्ण ताकदीने, त्या क्रूरकर्मा राक्षसाला युद्धात थांबव, जसा इंद्राने पूर्वी तारकाचा सामना केला.
तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतप । समागमश्च बहुभिः पुराऽभूदमरैः सह
शत्रूंना जाळणाऱ्या, तुझे दिव्य अस्त्र, तुझं शौर्य आणि पूर्वी देवांशी केलेली तुझी अनेक लढाई सर्वांना माहीत आहेत.
त्वं तस्य नृपशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवे । स्वबलेनावृतो गच्छ जहि राक्षसपुङ्गवम्
राजांमध्ये वाघा, त्या मोठ्या युद्धात त्याला रोखण्यास तूच योग्य आहेस; स्वतःच्या सैन्यासह जा आणि त्या राक्षसश्रेष्ठाचा वध कर.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः। प्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखको द्रुतम्
भीष्म सेनापतीचे हे शब्द ऐकून, तो सिंहगर्जना करत शत्रूंच्या दिशेने वेगाने निघाला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् । अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः
तो गरजणाऱ्या मेघासारखा धावत येताना पाहून, पांडवांचे महायोद्धे रागाने त्याच्याशी लढायला वळले.
भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचः । द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च भारत
भीमसेन, अभिमन्यू, राक्षस घटोत्कच, द्रौपदीपुत्र, सत्यधृती आणि क्षत्रदेव, हे भरता—
चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथा । सुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत्
चेदिप, वसुदान आणि दशार्णांचा राजा, तसेच सुप्रतीक यांच्या सैन्यावर भगदत्ताने हल्ला केला.
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम्। पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम्
मग पांडव आणि भगदत्त यांच्यात भीषण आणि भयंकर युद्ध पेटले, ज्यामुळे यमराजाच्या राज्यात भर पडली.
प्रयुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः । ते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च
रथारूढ वीरांनी वेगवान आणि टोकदार बाण सोडले, ते बाण राजन, हत्ती आणि रथांवर कोसळले.
प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः । परस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत्
हत्तींचे स्वार त्यांना वश करून, मोठे हत्ती एकमेकांवर निर्भयपणे आदळले.
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवे । बिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम्
मदाने वेडे आणि रागाने पेटलेले हत्ती, मोठ्या लढाईत आपल्या सोंडेच्या टोकांनी आणि दातांच्या गजांनी एकमेकांना फोडू लागले.
हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताः । चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निजघ्रुरितरेतरम्
चामरांनी सजवलेले घोडे, भाले घेऊन बसलेल्या वीरांनी चालवले, ते आपल्या स्वारांच्या इशाऱ्यावर एकमेकांवर झडप घालू लागले.
पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैः। न्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः
पायदळावर पायदळाच्या मोठ्या लोंढ्यांनी शूल आणि तोमरांनी हल्ला केला, त्यामुळे शेकडो-हजारो सैनिक त्या वेळी जमिनीवर कोसळले.
रथिनश्च रथाकंश्चित्रान्कर्णिनालीकतोमरैः । निहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे
रथारूढ वीरांनी विविध प्रकारच्या बाणांनी, टोकदार बाणांनी आणि तोमरांनी शत्रू वीरांना मारून, सिंहासारखे गर्जना केली.
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे रोमहर्षणे । भगतत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत्
अशा अंगावर काटा आणणाऱ्या युद्धात, भगदत्त हा महान धनुर्धारी, भीमसेनावर तुटून पडला.
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम्। पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वशः
सात ठिकाणी मद वाहणाऱ्या, फाटलेल्या हत्तीवर बसून, जणू सर्व बाजूंनी पाणी ओसंडणाऱ्या पर्वतासारखा तो दिसत होता.
किरञ्छरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः । ऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ
सुप्रतीक हत्तीच्या मस्तकावर भगदत्त बसून, जणू ऐरावतावर बसलेला इंद्र पावसाच्या धारा सोडतो तसा, हजारो बाणांचा वर्षाव करू लागला.
स भीमं शरधाराभिस्ताजयामास पार्थिवः । पर्वतं वारिधाराभिस्तपान्ते जलदो यथा
त्या राजाने भीमवर बाणांच्या धारा सोडल्या, जणू उन्हाळ्याच्या शेवटी मेघ पर्वतावर पावसाच्या धारा सोडतो.
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान्। निजघान महेष्वासः संरब्धः शरवृष्टिभिः
पण भीमसेन रागाने पेटून, तो महान धनुर्धारी, बाणांच्या वर्षावाने शेकडो पायदळ सैनिकांना जमिनीवर घातला.
तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान् । चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति
हे पाहून, पराक्रमी भगदत्त रागाने भरून, आपल्या हत्तीला भीमसेनाच्या रथाकडे झेपावले.