विमुखीकृत्य वर्सांस्तु तावकान्युधि राक्षसः। जिघांसुभरतश्रेष्ठ दुर्योधनमुपाद्रवत्
राक्षसाने तुझ्या सैन्याच्या बाणांचा मारा परतवून, मारण्याच्या इराद्याने, भरतश्रेष्ठ, दुर्योधनाकडे धाव घेतली.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राजानं प्रति वेगितम् । अभ्यधावञ्जिघांसन्तस्तावका युद्धदुर्मदाःक
त्याला राजाकडे वेगाने येताना पाहून, तुझे युद्धात वेडे झालेले सैनिक त्याच्यावर तुटून पडले.
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः । तमेकमभ्यधावन्त नदन्तः सिंहसङ्घवत्
महामहारथी धनुष्ये पूर्ण ओढून, सिंहांच्या कळपासारखे गर्जत, एकट्या त्याच्यावर चालून गेले.
अथैनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवाकिरन् । पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव वलाहकाः
मग त्यांनी सर्व बाजूंनी बाणांचा वर्षाव करून त्याला झाकून टाकले, जणू शरद ऋतूतील मेघ पर्वतावर पाऊस पाडतात.
स गाढविद्धो व्यथितस्तोत्रार्दित इव द्विपः । उत्पपात तदाऽऽकाशं समन्ताद्वैनतेयवत्
गंभीर जखमी होऊन, हत्तीला अंकुशाने टोचल्यासारखा तो वेदनेने तडफडत, गरुडासारखा आकाशात उडाला.
व्यनदत्सुमहानादं जीमूत इव शारदः । दिशः खं विदिशश्चैव नादयन्भैरवस्वनः
त्याने शरद ऋतूतील मेघासारखा मोठा गडगडाट केला; त्या भीषण आवाजाने दिशा, आकाश आणि चहुबाजू निनादून गेल्या.
राक्षसस्य तु तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः । उवाच भरतश्रेष्ठ भीमसेनमरिन्दमम्
राक्षसाचा तो आवाज युद्धात ऐकून, राजा युधिष्ठिराने, भरतश्रेष्ठ, शत्रूंना जिंकणाऱ्या भीमसेनाला म्हटले.
युध्यते राक्षसो नूनं धार्तराष्ट्रैर्महारथैः । यथाऽस्य श्रूयते शब्दो नदतो भैरवं स्वनम्
राक्षस नक्कीच धृतराष्ट्रपुत्र आणि मोठ्या महारथींसोबत लढत आहे, कारण त्याचा भयंकर गर्जना करणारा आवाज ऐकू येतो.
अतिभारं च पश्यामि तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे । पितामहश्च संक्रुद्धः पाञ्चालान्हन्तुमुद्यतः
त्या राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या व्यक्तीवर फार मोठं ओझं पडलं आहे असं मला दिसतं, आणि पितामह प्रचंड रागावलेले आहेत, पांडवांच्या बाजूच्या पाञ्चाल लोकांना संपवायला सज्ज झाले आहेत.
तेषां च रक्षणार्थाय युध्यते फल्गुनः परैः। एतज्ज्ञात्वा महाबाहो कार्यद्वयमुपस्थितम्
त्यांच्या रक्षणासाठी फाल्गुन शत्रूंशी लढतो आहे; हे लक्षात घे, बलवान योद्ध्या, आपल्यासमोर दोन कामं उभी आहेत.
गच्छ रक्षस्व हैडिम्बं शंशयं परमं गतम् । भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणो वृकोदरः
जा आणि हैडिंबाच्या मुलाचं रक्षण कर, जो मोठ्या संकटात सापडला आहे. भावाचं सांगणं ऐकून, वृकोदर तात्काळ निघून गेला.
प्रययौ सिंहनादेन त्रासयन्सर्वपार्थिवान् । वेगेन महता राजन्पर्वकाले यथोदधिःक
तो सिंहासारखा मोठ्या गर्जनेने निघाला, सर्व राजांना घाबरवून टाकलं, आणि राजन, मोठ्या वेगाने, जणू काही समुद्र भरतीच्या वेळी उसळतो तसा पुढे गेला.
तमन्वगात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः । श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः
त्याच्या मागे सत्यधृती, युद्धात कठोर असलेला सौचित्ती, श्रेणिमान, वसुदान आणि काशिराजाचा पुत्र अभिभू हेही गेले.
अभिमन्युमुखाश्चैव द्रौपदेया महारथाः । क्षत्रदेवश्च विक्रन्तः क्षत्रधर्मा तथैव च
अभिमन्यूच्या नेतृत्वाखालील द्रौपदीचे पुत्र, हे सर्व महान रथी, तसेच पराक्रमी क्षत्रदेव आणि क्षत्रधर्म हेही त्यांच्यासोबत गेले.
अनूपाधिपतिश्चैव नीलः स्वबलमास्थितः । महता रथवंशेन हैडिम्बं पर्यवारयन्
अनूप देशाचा राजा नील आपल्या सैन्यासह आला आणि त्याने मोठ्या रथांच्या तुकडीने हैडिंबाच्या मुलाला वेढा घातला.
कुञ्चरैश्च सदा मत्तैः षट्सहस्रैः प्रहारिभिःक । अभ्यरक्षन्त सहिता राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम्
सदैव मदमस्त असलेल्या सहा हजार हत्तींच्या तुकडीने, जे युद्धात भयंकर होते, सर्वांनी मिळून राक्षसांचा राजा घटोत्कच याचे रक्षण केले.
सिंहनादेन महता नेमिघोषेण चैव ह। खुरशब्दनिपातैश्च कम्पयन्तो वसुंधराम्
सिंहासारख्या मोठ्या गर्जना, रथांच्या चाकांचा आवाज आणि घोड्यांच्या टाचा यामुळे त्यांनी पृथ्वी हादरवून सोडली.
तेषामापततां श्रुत्वा शब्दं तं तावकं बलम् । भीमसेनभयोद्विग्नं विवर्णवदनं तथा
तुझ्या सैन्याचा तो मोठा आवाज ऐकून, भीमसेनाच्या बाजूचे लोक घाबरले, त्यांच्या चेहऱ्यावरून रंगच उडून गेला.
परिवृत्य महाराज परित्यज्य घटोत्कचम् । ततः प्रववृते युद्धंक तत्र तेषां महात्मनाम्
महाराज, त्यांनी मागे वळून घटोत्कचाला सोडून दिलं आणि मग त्या महान योद्ध्यांमध्ये तिथे भीषण युद्ध सुरू झालं.
तावकानां परेषां च संग्रामेष्वनिवर्तिनाम् । नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः
तुझ्या आणि शत्रूच्या सैन्यातील कोणीही युद्धातून मागे हटत नव्हते; त्या सर्व महान रथींनी अनेक प्रकारची शस्त्रं चालवली.
अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे । व्यतिष्यक्तं महारौद्रं युद्धं भीरुभयावहम्
सर्वजण एकमेकांवर धावत गेले आणि भयंकर, गोंधळलेल्या, भित्र्यांना घाबरवणाऱ्या युद्धात भिडले.
हया हयैः समाजग्मुः पादाताश्च पदातिभिः । `रथा रथैः समागच्छन्नागा नागैश्च संयुगे' अन्योन्यं समरे राजन्प्रार्थयानाः समभ्ययुः
घोडे घोड्यांशी, पायदळ पायदळाशी, रथ रथांशी आणि हत्ती हत्तीशी भिडले; राजन, सर्वजण एकमेकांना शोधत समरभूमीत पुढे गेले.
सहसा चाभवत्तीव्रं सन्निपातन्महद्रजः। गजाश्वरथपत्तीनां पादनेमिसमुद्धतम्
अचानक हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ यांच्या पावलांनी आणि चाकांनी मोठा, दाट धुळीचा ढग उडाला.
धूम्रारुणं रजस्तीव्रं रणभूमिं समावृणोत्। नैव स्वे न परे राजन्समजानन्परस्परम्
ती दाट, धुरकट-लाल धूळ रणभूमीवर पसरली, त्यामुळे राजन, आपले आणि परके कोण हे कुणालाच ओळखता येईना.
पिता पुत्रं न जानीते पुत्रो वा पितरं तथा । निर्मर्यादे तथाभूते वैशसे रोमहर्षणे
त्या भयानक आणि नियमशून्य हाणामारीत, वडील मुलाला ओळखू शकत नव्हते, आणि मुलगा वडिलांना ओळखू शकत नव्हता.
शस्त्राणां भरतश्रेष्ठ मनुष्याणां च र्जताम् । सुमहानभवच्छब्दः प्रेतानामिव भारत
शस्त्रांचा आवाज आणि माणसांच्या किंकाळ्यांमध्ये, हे भरतश्रेष्ठ, मृत लोकांच्या आवाजासारखा प्रचंड गजर झाला.
गजवाजिमनुष्याणां शोणितान्रतरङ्गिणी । प्राववर्तत नदी तत्र केशशैवलशाद्वला
तेथे हत्ती, घोडे आणि माणसांच्या रक्ताच्या लाटा उसळणारी एक नदी वाहू लागली, तिच्या काठावर केसांची गवत आणि शेवाळे होते.
नराणां चैव कायेभ्यः शिरसां पततां रणे। शुश्रुवे सुमहाञ्छब्दः पततामश्मनामिव
रणांगणात माणसांच्या देहांवरून डोकी खाली पडताना, मोठा गडगडाट झाला, जणू काही दगड कोसळत आहेत असा आवाज ऐकू आला.
विशिरस्कैर्मनुष्यैश्च छिन्नगात्रैश्च वारणैः । अश्वैः संभिन्नदेहैश्च संकीर्णाऽभूद्वसुंधरा
जमिनीवर डोके नसलेले माणसे, तुकडे झालेले हत्ती आणि तुटलेली घोड्यांची शरीरे विखुरलेली दिसत होती.
नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः । अन्योन्यमभिधावन्तः संप्रहारार्थमुद्यताः
महाबलवान योद्धे वेगवेगळी शस्त्रे उगारून एकमेकांवर तुटून पडले, आणि जवळून लढण्यासाठी धावू लागले.