अशक्तः प्रतियोद्धुं वै दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्।' क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चातिमानिताम्। प्राप्तेऽपक्रनये राजा तस्थौ गिरिरिवाचलः
त्याच्या पराक्रमामुळे प्रतिकार करणे अशक्य झाले, तरीही क्षत्रिय धर्म आणि स्वतःचा अभिमान जपत, राजा जणू अचल पर्वतासारखा ठाम उभा राहिला, जरी मागे हटण्याची वेळ आली होती.
राधान च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम्। सुयोच धरमक्रुद्धस्तस्मिन्घोरे निशाचरे
राधेयानं रागाने त्या भयानक राक्षसावर काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असा धारदार बाण सोडला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वणिमिन्द्राशनिप्रभम् । लाघवान्मोचयामास महात्मा वै घटोत्कचः
इंद्राच्या वज्रासारख्या तेजस्वी अस्त्राला आपल्यावर येताना पाहून, महात्मा घटोत्कचाने चपळतेने स्वतःची सुटका केली.
भूयश्च निननादोषं क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रासयामास रौन्यानि युगन्ते जलदो यथा
रागाने डोळे लाल झालेले तो पुन्हा एकदा जोरात गर्जला, आणि त्याच्या त्या भीषण गर्जनेने शत्रूंच्या फौजा जशा प्रलयाच्या काळात मेघ घाबरवतो तशा थरथर कापू लागल्या.
तं श्रुत्वा निनिदं घोरं तस्व भीमस्य रक्षसः। आचार्यमुसंगम्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत्
भीमाचा राक्षसपुत्राचा तो भयानक गर्जना ऐकून, शांतनूचा पुत्र भीष्म आचार्याजवळ गेला आणि म्हणाला.
यथैव निनन्दो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः । हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन च
राक्षसाने केलेली ही भीषण गर्जना ऐकू येते, म्हणजेच हिडिंबाचा पुत्र नक्कीच राजासोबत आणि दुर्योधनासोबत लढत आहे.
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् । तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम्
युद्धात कोणत्याही प्राण्याला तो जिंकता येणार नाही; म्हणून, तुम्ही सर्वजण त्वरित जा आणि राजाचे रक्षण करा, तुम्हाला शुभेच्छा.
अभिद्रुत्य महाबाहुं राक्षसेन प्रपीडितम्। एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः
राक्षसाने त्रास दिलेल्या त्या बलाढ्य वीरावर झडप घालणे, हेच आपल्यासाठी सर्वांत मोठे कर्तव्य आहे, हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्यांनो.
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः । उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र कौरवः
पितामहांचे शब्द ऐकून, ते महान रथी तात्काळ वेगाने जाऊन जिथे कौरव राजा होता तिथे पोहोचले.
द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः । कृपो भिरिश्रवाः शल्य आवन्त्यः स बृहद्बलः
द्रोण, सोमदत्त, बाह्लिक, जयद्रथ, कृप, भूरिश्रवा, शल्य, अवंतीचा राजा आणि बृहद्बल—
अश्वत्थामा विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः। रथाश्चानेकसाहस्रा ये तेषामनुयायिनः
अश्वत्थामा, विकर्ण, चित्रसेन, विविंशती आणि त्यांच्यासोबत हजारो रथी—
अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव। तदनीकमनाधृष्यं पालितं तु महारथैः
तुझ्या पुत्र दुर्योधनाला वाचवण्यासाठी ते सर्व त्या अजिंक्य सैन्याकडे धावले, जिथे मोठे रथी रक्षण करत होते.
पाततायिनमायान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः । ...कम्पत महाबाहुर्मैनाक इव पर्वतःक
राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो हात पसरून पुढे येताना पाहून, बलाढ्य वीर मैनाक पर्वतासारखा थरथर कापू लागला.
प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः । शूलमुद्गरहस्तैश्च नानाप्रहरणैरपि
मोठं धनुष्य हातात घेऊन, आप्तजनांनी वेढलेला, शूल, गदा आणि विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेला—
ततः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् । राक्षसानां च मुख्यस्य दुर्योधनबलस्य च
मग राक्षसांचा प्रधान आणि दुर्योधनाच्या सैन्यात भीषण, अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
धनुषां कूजतां शब्दः सर्वतस्तुमुलो रणे । अश्रूयत महाराज वंशानां दह्यतामिव
राजा, युद्धात धनुष्यांच्या तुटणाऱ्या दोऱ्यांचा गडगडाट सर्वत्र ऐकू येत होता, जणू बांबूच्या जंगलाला आग लागली आहे.
शस्त्राणां पात्यमानानां कवचेषु शरीरिणाम्। शब्दः समभवद्राजन्गिरीणामिव भिद्यताम्
शस्त्रांनी योद्ध्यांच्या कवचावर आदळल्याचा आवाज, राजन, पर्वत तुटल्यासारखा घुमू लागला.
वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशांपते । रूपमासीद्वियत्स्थानां सर्पाणामिव सर्पताम्
वीरांच्या हातून फेकलेली भाले, राजाधिराज, आकाशात सरपटणाऱ्या सापांसारखी दिसत होती.
ततः परमसंक्रुद्धो विष्फार्य सुमहद्धनुः । राक्षसन्द्रो महाबाहुर्विनदन्भैरव रवम्
मग राक्षसांचा प्रधान अत्यंत संतापून, मोठं धनुष्य ताणून, भीषण गर्जना करत ओरडला.
आचार्यस्यार्धचन्द्रेण क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् । सोमदत्तस्य भल्लेन ध्वजं चोन्मथ्य चानदत्
रागाने त्याने आचार्याचं धनुष्य अर्धचंद्र बाणाने कापलं आणि सोमदत्ताचा ध्वज मोठ्या बाणाने तोडून जोरात गर्जना केली.
बाह्लीकं च त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे। कृपमेकेन विव्याध चित्रसेनं त्रिभिः शरैः
त्याने तीन बाणांनी बाह्लिकाच्या छातीवर घाव घातला, एक बाण कृपावर सोडला, आणि तीन बाणांनी चित्रसेनाला जखमी केले.
पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक्प्रणिहितेन च। जत्रुदेशे समासाद्य विकर्णं समताडयत्
त्याने पूर्णपणे ओढून, नीट नेम धरून सोडलेल्या बाणाने विकर्णाच्या गळ्याजवळ जोरदार घाव घातला.
न्यषीदत्स्वरथोपस्थे शोणितेन परिप्लुतः । ततः पुनरमेयात्मा नाराचान्दश पञ्च च
रक्ताने माखून विकर्ण आपल्या रथात बसला; मग, अपार धैर्याने, त्याने पाच लोखंडी बाण हातात घेतले.
भूरिश्रवसि संक्रुद्धः प्राहिणोद्भरतर्षभ । ते वर्म भित्त्वा तस्याशु विविशुर्धरणीतलम्
तो प्रचंड रागावून, ते बाण भूरिश्रवावर सोडले; ते बाण त्याच्या कवचाला भेदून, पटकन जमिनीत घुसले.
विविंशतेश्च द्रौणेश्च यन्तारौ समताडयत्। तौ पेततू रथोपस्थे रश्मीनुत्सृज्य वाजिनाम्
त्याने विविंशती आणि द्रोण यांचे सारथी घायाळ केले; दोघेही घोड्यांचे लगाम सोडून रथात खाली पडले.
सिन्धुराज्ञोऽर्धचन्द्रेण वाराहं स्वर्णभूषितम् । उन्ममाथ महाराज द्वितीयेनाच्छिनद्धनुः
सिंधू राजाच्या सुवर्णाने सजवलेल्या वराह ध्वजाला अर्धचंद्राकृती बाणाने फोडले आणि दुसऱ्या बाणाने त्याचे धनुष्य कापले.
चतुर्भिरथ नाराचैरावन्त्यस्य महात्मनः । जघान चतुरो वाहान्क्रोधसंरक्तलोचनः
चार लोखंडी बाणांनी, रागाने डोळे लाल झालेले, त्याने अवंतीच्या पराक्रमी योद्ध्याचे चारही घोडे ठार केले.
पूर्णायतविसृष्टेन पीतेन निशितेन च । निर्बिभेद महाराज राजपुत्रं बृहद्बलम्
पूर्ण ओढून, धारदार आणि पिवळ्या काडीच्या बाणाने, राजपुत्र बृहद्बलाला त्याने भेदले.
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्। भृशं क्रोधेन चाविष्टो रथस्थो राक्षसाधिपः
गंभीर जखमी होऊन, वेदनेने बृहद्बल रथात बसला; पण राक्षसांचा अधिपती प्रचंड रागाने रथात उभा राहिला.
चिक्षेप निशितांस्तीक्ष्णाञ्छरानाशीविषोपमान्। बिभिदुस्ते महाराज शल्यं युद्धविशारदम्
त्याने तीक्ष्ण, विषारी सर्पासारखे बाण सोडले आणि युद्धात पारंगत असलेल्या शल्याला भेदले.