आशीविषा इव क्रुद्धाः पर्वते गन्धमादने । स तैर्विद्धः स्रवन्रक्तं प्रभिन्न इव कुञ्जरः
गंधमादन पर्वतावर संतप्त सर्प जसे डंख मारतात, तसे ते बाण त्याला लागले आणि तो रक्तबंबाळ झाला, जणू जखमी हत्ती रक्त सांडतो.
दध्रे मतिं विनाशाय राज्ञः स पिशिताशनः। जग्राह च महाशक्तिं गिरीणामपि दारिणीम्
त्या मांसाहारी राक्षसाने राजाचा विनाश करण्याचा निर्धार केला आणि पर्वतही फाडू शकणारी मोठी भाला उचलली.
संप्रदीप्तां महोल्काभामशनिं ज्वलितामिव । तमागच्छन्महाबाहुर्जिघांसुस्तनयं तव
ती भाला जणू मोठ्या उल्केसारखी प्रज्वलित होती, वीजेसारखी चमकत होती. तो बलाढ्य वीर तुझ्या मुलाचा वध करण्याच्या इराद्याने पुढे गेला.
तामुद्यतामभिप्रेक्ष्य वङ्गानामधिपस्त्वरन् । कुञ्जरं गिरिसंकाशं राक्षसं प्रत्यचोदयत्
ती भाला उचललेली पाहून, वंग देशाचा राजा घाईने आपल्या पर्वतासारख्या मोठ्या हत्तीला राक्षसाकडे वळवू लागला.
स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना । यतो दुर्योधनरथस्तं मार्गं प्रत्यषेधयत्
तो बलाढ्य, वेगवान आणि श्रेष्ठ हत्ती घेऊन, जिथे दुर्योधनाची रथयात्रा होती, तिथे त्याने मार्ग अडवला.
पन्थानं वारयामास कुञ्जरेण सुतस्य ते। मार्गमावारितं दृष्ट्वा राज्ञा वङ्गेन धीमता
त्याने आपल्या हत्तीने तुझ्या मुलाचा मार्ग रोखला. वंग देशाच्या बुद्धिमान राजाने मार्ग बंद केल्याचे पाहून—
घटोत्कचो महाराज क्रोधसंरक्तलोचनः । उद्यतां तां महाशक्तिकं तस्मिंश्चिक्षेप वारणे
घटोत्कच, राजन, रागाने डोळे लाल करून, ती मोठी भाला त्या हत्तीवर फेकली.
स तयाऽभिहतो राजंस्तेन बाहुप्रमुक्तया। संजातरुधिरोत्पीडः पपात च ममार च
त्या भालेने, जी त्याच्या हातातून सोडली होती, हत्तीला जबर जखम झाली, त्याचे रक्त वाहू लागले, तो खाली पडला आणि मरण पावला.
पतत्यथ गजे चापि वङ्गानामीश्वरो बली। जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम्
हत्ती खाली पडताच, वंग देशाचा बलाढ्य राजा वेगाने उडी मारून जमिनीवर उतरला.
दुर्योधोऽपि संप्रेक्ष्य पतितं वरवारणम् । प्रभग्नं च बलं दृष्ट्वा जगाम परमां व्यथाम्
दुर्योधनाने तो श्रेष्ठ हत्ती पडलेला आणि आपले सैन्य तुटलेले पाहून मनात मोठी वेदना अनुभवली.
अशक्तः प्रतियोद्धुं वै दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्।' क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चातिमानिताम्। प्राप्तेऽपक्रनये राजा तस्थौ गिरिरिवाचलः
त्याच्या पराक्रमामुळे प्रतिकार करणे अशक्य झाले, तरीही क्षत्रिय धर्म आणि स्वतःचा अभिमान जपत, राजा जणू अचल पर्वतासारखा ठाम उभा राहिला, जरी मागे हटण्याची वेळ आली होती.
राधान च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम्। सुयोच धरमक्रुद्धस्तस्मिन्घोरे निशाचरे
राधेयानं रागाने त्या भयानक राक्षसावर काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असा धारदार बाण सोडला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वणिमिन्द्राशनिप्रभम् । लाघवान्मोचयामास महात्मा वै घटोत्कचः
इंद्राच्या वज्रासारख्या तेजस्वी अस्त्राला आपल्यावर येताना पाहून, महात्मा घटोत्कचाने चपळतेने स्वतःची सुटका केली.
भूयश्च निननादोषं क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रासयामास रौन्यानि युगन्ते जलदो यथा
रागाने डोळे लाल झालेले तो पुन्हा एकदा जोरात गर्जला, आणि त्याच्या त्या भीषण गर्जनेने शत्रूंच्या फौजा जशा प्रलयाच्या काळात मेघ घाबरवतो तशा थरथर कापू लागल्या.
तं श्रुत्वा निनिदं घोरं तस्व भीमस्य रक्षसः। आचार्यमुसंगम्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत्
भीमाचा राक्षसपुत्राचा तो भयानक गर्जना ऐकून, शांतनूचा पुत्र भीष्म आचार्याजवळ गेला आणि म्हणाला.
यथैव निनन्दो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः । हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन च
राक्षसाने केलेली ही भीषण गर्जना ऐकू येते, म्हणजेच हिडिंबाचा पुत्र नक्कीच राजासोबत आणि दुर्योधनासोबत लढत आहे.
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् । तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम्
युद्धात कोणत्याही प्राण्याला तो जिंकता येणार नाही; म्हणून, तुम्ही सर्वजण त्वरित जा आणि राजाचे रक्षण करा, तुम्हाला शुभेच्छा.
अभिद्रुत्य महाबाहुं राक्षसेन प्रपीडितम्। एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः
राक्षसाने त्रास दिलेल्या त्या बलाढ्य वीरावर झडप घालणे, हेच आपल्यासाठी सर्वांत मोठे कर्तव्य आहे, हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्यांनो.
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः । उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र कौरवः
पितामहांचे शब्द ऐकून, ते महान रथी तात्काळ वेगाने जाऊन जिथे कौरव राजा होता तिथे पोहोचले.
द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः । कृपो भिरिश्रवाः शल्य आवन्त्यः स बृहद्बलः
द्रोण, सोमदत्त, बाह्लिक, जयद्रथ, कृप, भूरिश्रवा, शल्य, अवंतीचा राजा आणि बृहद्बल—
अश्वत्थामा विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः। रथाश्चानेकसाहस्रा ये तेषामनुयायिनः
अश्वत्थामा, विकर्ण, चित्रसेन, विविंशती आणि त्यांच्यासोबत हजारो रथी—
अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव। तदनीकमनाधृष्यं पालितं तु महारथैः
तुझ्या पुत्र दुर्योधनाला वाचवण्यासाठी ते सर्व त्या अजिंक्य सैन्याकडे धावले, जिथे मोठे रथी रक्षण करत होते.
पाततायिनमायान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः । ...कम्पत महाबाहुर्मैनाक इव पर्वतःक
राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो हात पसरून पुढे येताना पाहून, बलाढ्य वीर मैनाक पर्वतासारखा थरथर कापू लागला.
प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः । शूलमुद्गरहस्तैश्च नानाप्रहरणैरपि
मोठं धनुष्य हातात घेऊन, आप्तजनांनी वेढलेला, शूल, गदा आणि विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेला—
ततः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् । राक्षसानां च मुख्यस्य दुर्योधनबलस्य च
मग राक्षसांचा प्रधान आणि दुर्योधनाच्या सैन्यात भीषण, अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
धनुषां कूजतां शब्दः सर्वतस्तुमुलो रणे । अश्रूयत महाराज वंशानां दह्यतामिव
राजा, युद्धात धनुष्यांच्या तुटणाऱ्या दोऱ्यांचा गडगडाट सर्वत्र ऐकू येत होता, जणू बांबूच्या जंगलाला आग लागली आहे.
शस्त्राणां पात्यमानानां कवचेषु शरीरिणाम्। शब्दः समभवद्राजन्गिरीणामिव भिद्यताम्
शस्त्रांनी योद्ध्यांच्या कवचावर आदळल्याचा आवाज, राजन, पर्वत तुटल्यासारखा घुमू लागला.
वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशांपते । रूपमासीद्वियत्स्थानां सर्पाणामिव सर्पताम्
वीरांच्या हातून फेकलेली भाले, राजाधिराज, आकाशात सरपटणाऱ्या सापांसारखी दिसत होती.
ततः परमसंक्रुद्धो विष्फार्य सुमहद्धनुः । राक्षसन्द्रो महाबाहुर्विनदन्भैरव रवम्
मग राक्षसांचा प्रधान अत्यंत संतापून, मोठं धनुष्य ताणून, भीषण गर्जना करत ओरडला.
आचार्यस्यार्धचन्द्रेण क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् । सोमदत्तस्य भल्लेन ध्वजं चोन्मथ्य चानदत्
रागाने त्याने आचार्याचं धनुष्य अर्धचंद्र बाणाने कापलं आणि सोमदत्ताचा ध्वज मोठ्या बाणाने तोडून जोरात गर्जना केली.