न विव्यथे महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव। अथैनमब्रवीत्क्रुद्धः क्रूरः संरक्तलोचनः
राजा, तुझा मुलगा दुर्योधन घाबरला नाही; मग तो रागाने, डोळे रक्ताळलेले असताना, कठोर शब्दात त्याला म्हणाला.
अद्यानृण्यं गमिष्यामि पितॄणां मातुरेव च। ये त्वया सुनृशंसेन दीर्घकालं प्रवासिताः
आज मी माझ्या पितरांचे आणि आईचे ऋण फेडीन, कारण तुझ्या निर्दयतेमुळे त्यांना तू फार काळ वनवासात पाठवलेस.
यच्च ते पाण्डवा राजंश्छलद्यूते पराजिताः । यच्चैव द्रौपदी कृष्णा एववस्त्रा रजस्वला
राजा, जेव्हा पांडवांना तू फसवणूक करून जुगारात हरवलेस, आणि जेव्हा कृष्णा द्रौपदीला एकच वस्त्र घालून, रजस्वला अवस्थेत, सभेत आणले,
सभामानीय दुर्बुद्धे बहुधा क्लेशिता त्वया। तव च प्रियकामेन आश्रमस्था दुरात्मना
दुष्ट बुद्धी असलेल्या, तू तिला सभेत आणून अनेक प्रकारे त्रास दिलास; आणि तुझ्या मनासारखे व्हावे म्हणून, आश्रमातील साधूंनाही, दुष्ट मनाने, त्रास दिलास.
सैन्धवेन परामृष्टा परिभूय पितॄन्मम । एतेषामपमानानामन्येषां च कुलाधम
सिंधू राजाने माझ्या पूर्वजांचा अपमान केला आहे. या कुलातील नीचाने आपल्याच आणि दुसऱ्यांच्या घराण्याला कलंक लावला आहे.
अन्तमद्य गमिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम्। एवमुक्त्वा तु हैडिम्बो महद्विष्फार्य कार्मुकम्
आज मी त्याचा अंत करीन, जर तू युद्ध सोडले नाहीस तर! असे म्हणून हिडिंबाचा मुलगा मोठ्या आवाजात धनुष्य वाजवत उभा राहिला.
संदश्य दशनैरोष्ठं सृकिणी परिसंलिहन्। शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत्। पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः
तो दातांनी ओठ चावत, तोंडाच्या कडांना चाटत, मोठ्या प्रमाणात बाणांचा वर्षाव करून दुर्योधनावर झडप घालू लागला, जणू काही पावसाळ्यात मेघ पर्वतावर पाऊस पाडतो.
ततस्तद्बाणवर्षं तु दुःसहं दानवैरपि। दधार युधि राजेन्द्रो यथा वर्षं महाद्विपः
त्या बाणांच्या वर्षावाला, जो दानवांनाही सहन होत नाही, राजाने युद्धात मोठ्या हत्तीप्रमाणे धीराने तोंड दिले.
ततः क्रोधसमाविष्टो निःश्वसन्निव पन्नगः । संशयं परमं प्राप्तः पुत्रस्ते भरतर्षभ
मग तुझा मुलगा, भरपूर रागाने फुत्कार टाकत, जणू सर्पासारखा, मोठ्या संकटात सापडला.
मुमोच निशितांस्तीक्ष्णान्नाराचान्पञ्चविंशतिम्। तेऽपतन्सहसा राजंस्तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे
त्याने पंचवीस तीक्ष्ण आणि धारदार लोखंडी बाण सोडले, जे झपाट्याने त्या राक्षसश्रेष्ठावर पडले.
आशीविषा इव क्रुद्धाः पर्वते गन्धमादने । स तैर्विद्धः स्रवन्रक्तं प्रभिन्न इव कुञ्जरः
गंधमादन पर्वतावर संतप्त सर्प जसे डंख मारतात, तसे ते बाण त्याला लागले आणि तो रक्तबंबाळ झाला, जणू जखमी हत्ती रक्त सांडतो.
दध्रे मतिं विनाशाय राज्ञः स पिशिताशनः। जग्राह च महाशक्तिं गिरीणामपि दारिणीम्
त्या मांसाहारी राक्षसाने राजाचा विनाश करण्याचा निर्धार केला आणि पर्वतही फाडू शकणारी मोठी भाला उचलली.
संप्रदीप्तां महोल्काभामशनिं ज्वलितामिव । तमागच्छन्महाबाहुर्जिघांसुस्तनयं तव
ती भाला जणू मोठ्या उल्केसारखी प्रज्वलित होती, वीजेसारखी चमकत होती. तो बलाढ्य वीर तुझ्या मुलाचा वध करण्याच्या इराद्याने पुढे गेला.
तामुद्यतामभिप्रेक्ष्य वङ्गानामधिपस्त्वरन् । कुञ्जरं गिरिसंकाशं राक्षसं प्रत्यचोदयत्
ती भाला उचललेली पाहून, वंग देशाचा राजा घाईने आपल्या पर्वतासारख्या मोठ्या हत्तीला राक्षसाकडे वळवू लागला.
स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना । यतो दुर्योधनरथस्तं मार्गं प्रत्यषेधयत्
तो बलाढ्य, वेगवान आणि श्रेष्ठ हत्ती घेऊन, जिथे दुर्योधनाची रथयात्रा होती, तिथे त्याने मार्ग अडवला.
पन्थानं वारयामास कुञ्जरेण सुतस्य ते। मार्गमावारितं दृष्ट्वा राज्ञा वङ्गेन धीमता
त्याने आपल्या हत्तीने तुझ्या मुलाचा मार्ग रोखला. वंग देशाच्या बुद्धिमान राजाने मार्ग बंद केल्याचे पाहून—
घटोत्कचो महाराज क्रोधसंरक्तलोचनः । उद्यतां तां महाशक्तिकं तस्मिंश्चिक्षेप वारणे
घटोत्कच, राजन, रागाने डोळे लाल करून, ती मोठी भाला त्या हत्तीवर फेकली.
स तयाऽभिहतो राजंस्तेन बाहुप्रमुक्तया। संजातरुधिरोत्पीडः पपात च ममार च
त्या भालेने, जी त्याच्या हातातून सोडली होती, हत्तीला जबर जखम झाली, त्याचे रक्त वाहू लागले, तो खाली पडला आणि मरण पावला.
पतत्यथ गजे चापि वङ्गानामीश्वरो बली। जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम्
हत्ती खाली पडताच, वंग देशाचा बलाढ्य राजा वेगाने उडी मारून जमिनीवर उतरला.
दुर्योधोऽपि संप्रेक्ष्य पतितं वरवारणम् । प्रभग्नं च बलं दृष्ट्वा जगाम परमां व्यथाम्
दुर्योधनाने तो श्रेष्ठ हत्ती पडलेला आणि आपले सैन्य तुटलेले पाहून मनात मोठी वेदना अनुभवली.
अशक्तः प्रतियोद्धुं वै दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्।' क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चातिमानिताम्। प्राप्तेऽपक्रनये राजा तस्थौ गिरिरिवाचलः
त्याच्या पराक्रमामुळे प्रतिकार करणे अशक्य झाले, तरीही क्षत्रिय धर्म आणि स्वतःचा अभिमान जपत, राजा जणू अचल पर्वतासारखा ठाम उभा राहिला, जरी मागे हटण्याची वेळ आली होती.
राधान च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम्। सुयोच धरमक्रुद्धस्तस्मिन्घोरे निशाचरे
राधेयानं रागाने त्या भयानक राक्षसावर काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असा धारदार बाण सोडला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वणिमिन्द्राशनिप्रभम् । लाघवान्मोचयामास महात्मा वै घटोत्कचः
इंद्राच्या वज्रासारख्या तेजस्वी अस्त्राला आपल्यावर येताना पाहून, महात्मा घटोत्कचाने चपळतेने स्वतःची सुटका केली.
भूयश्च निननादोषं क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रासयामास रौन्यानि युगन्ते जलदो यथा
रागाने डोळे लाल झालेले तो पुन्हा एकदा जोरात गर्जला, आणि त्याच्या त्या भीषण गर्जनेने शत्रूंच्या फौजा जशा प्रलयाच्या काळात मेघ घाबरवतो तशा थरथर कापू लागल्या.
तं श्रुत्वा निनिदं घोरं तस्व भीमस्य रक्षसः। आचार्यमुसंगम्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत्
भीमाचा राक्षसपुत्राचा तो भयानक गर्जना ऐकून, शांतनूचा पुत्र भीष्म आचार्याजवळ गेला आणि म्हणाला.
यथैव निनन्दो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः । हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन च
राक्षसाने केलेली ही भीषण गर्जना ऐकू येते, म्हणजेच हिडिंबाचा पुत्र नक्कीच राजासोबत आणि दुर्योधनासोबत लढत आहे.
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् । तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम्
युद्धात कोणत्याही प्राण्याला तो जिंकता येणार नाही; म्हणून, तुम्ही सर्वजण त्वरित जा आणि राजाचे रक्षण करा, तुम्हाला शुभेच्छा.
अभिद्रुत्य महाबाहुं राक्षसेन प्रपीडितम्। एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः
राक्षसाने त्रास दिलेल्या त्या बलाढ्य वीरावर झडप घालणे, हेच आपल्यासाठी सर्वांत मोठे कर्तव्य आहे, हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्यांनो.
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः । उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र कौरवः
पितामहांचे शब्द ऐकून, ते महान रथी तात्काळ वेगाने जाऊन जिथे कौरव राजा होता तिथे पोहोचले.
द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः । कृपो भिरिश्रवाः शल्य आवन्त्यः स बृहद्बलः
द्रोण, सोमदत्त, बाह्लिक, जयद्रथ, कृप, भूरिश्रवा, शल्य, अवंतीचा राजा आणि बृहद्बल—