तथैव भीमसेनस्य पार्षतस्य च भारत। रौद्रमासीद्रणे युद्धं सात्यकस्य च धन्विनः
तसंच, भीमसेन, पृथसेनाचा मुलगा आणि सात्यकी या धनुर्धारीचं युद्धही त्या रणात फार भयंकर आणि भीषण होतं.
दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रान्तं पाण्डवान्भयमाविशत् । एक एव रणे शक्तो निहन्तुं सर्वसैनिकान्
द्रोणाचं पराक्रम पाहून पांडवांच्या मनात भीती भरली; रणात तो एकटाच सगळ्या सैन्याचा नाश करू शकतो असं वाटू लागलं.
किं पुनः पृथिवीशूरैर्योधव्रातैः समावृतः। इत्यब्रुवन्महाराज रणे द्रोणेन पीडिताः
मग जर तो पृथ्वीवरचे शूर राजा आणि मोठ्या सैन्याने वेढला गेला तर काय होईल? असं युद्धात द्रोणामुळे त्रस्त झालेल्यांनी, हे महाराज, एकमेकांना म्हटलं.
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे भरतर्षभ । उभयोः सेनयोः शूरा नामृष्यन्त परस्परम्
त्या भयंकर संग्रामात, हे भरतश्रेष्ठ, दोन्ही सैन्यातले वीर एकमेकांना अजिबात सहन करू शकत नव्हते.
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूतैर्महाबलैः । तावकाः पाण्डवेयाश्च संरब्धास्तात धन्विनः
जणू काही मोठ्या राक्षसांनी झपाटल्यासारखे, तुझे आणि पांडवांचे सर्व धनुर्धारी सैनिक संतापाने झुंज देत होते.
न स्म पश्यामहे कंचित्प्राणान्यः परिरक्षति। दैवासुराभे समरे तस्मिन्योधा नराधिप
त्या युद्धात, जणू काही देव आणि दानवांचा संग्रामच चालला आहे, असं वाटत होतं; कोणीही आपला जीव वाचवायचा प्रयत्न करत नव्हता, हे नराधिप.
इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः । संग्रामे किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय
इरावान मारला गेल्यावर, त्या युद्धात पृथेचे मोठे रथी काय करत होते, हे संजय, मला सांग.
इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षसः। व्यनदत्सुमहानादं भैमसेनिर्घटोत्कचः
इरावान रणात मारला गेल्याचं पाहून, भीमसेनाचा राक्षसपुत्र घटोत्कचाने मोठ्या आवाजात गर्जना केली.
नदतस्तस्य शब्देन पृथिवी सागराम्बरा । सपर्वतवना राजंश्चचाल सुभृशं तदा
त्याच्या त्या गजराच्या आवाजाने पृथ्वी, समुद्र, आकाश, पर्वत आणि वनं सगळं जोरात हललं, हे राजन.
अन्तरिक्षं दिशश्चैव सर्वाश्च प्रदिशस्तथा । `चेलुश्च सहसा तत्र तेन नादेन नादिताः
आकाश, दिशा आणि सर्व बाजू त्या गजराने दणाणून अचानक थरथरू लागल्या.
तं श्रुत्वा सुमहानादं तव सैन्यस्य भारत ।। ऊरुस्तम्भः समभवद्वेपथुः स्वेद एव च
तो प्रचंड गजर ऐकून, हे भारत, तुझ्या सैन्याचे पाय थरथरले, अंगाला घाम फुटला आणि ते घाबरले.
सर्व एव महाराज तावका दीनचेतसः ।। सर्वतः समचेष्टन्त सिंहभीता गजा इव
हे महाराज, तुझे सगळे सैनिक घाबरून गेले; ते सर्वत्र सिंहाच्या भीतीने पळणाऱ्या हत्तींसारखे वागत होते.
नर्दित्वा सुमहानादं निर्घातमिव राक्षसः ।। ज्वलितं शूलमुद्यम्य रूपं कृत्वा विभीषणम्
राक्षसाने तो प्रचंड गजर केला आणि जळणारं शूल उचलून, भीतीदायक रूप धारण करून पुढे गेला.
नानारूपप्रहरणैर्वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।। आजघान सुसंक्रुद्धः कालान्तकयमोपभः
नानाविध शस्त्रांनी सजलेले प्रमुख राक्षस त्याच्या भोवती होते; तो काळासारखा क्रुद्ध होऊन शत्रूंवर तुटून पडला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ।। स्वबलं च भयात्तस्य प्रायशो विमुखीकृतम्
तो भयंकर आणि संतप्त घटोत्कच धावत येताना पाहून, आणि आपलेच सैनिक घाबरून पळताना पाहून,
ततो दुर्योधनो राजा घटोत्कचमुपाद्रवत् ।। प्रगृह्य विपुलं चापं सिंहवद्विनदन्मुहुः
मग राजा दुर्योधनाने मोठं धनुष्य हातात घेऊन, सिंहासारखा पुन्हा पुन्हा गर्जना करत घटोत्कचावर झडप घातली.
पृष्ठतोऽनुययौ चैनं स्रवद्भिः पर्वतोपमैः ।। कुञ्जरैर्दशसाहस्रैर्वङ्गानामधिपः स्वयम्
वंग देशाचा राजा स्वतः दहा हजार पर्वतासारख्या, मदाने ओथंबणाऱ्या हत्तींना घेऊन मागून त्याच्या पाठोपाठ गेला.
पुत्रं तव महाराज चुकोप स निशाचरः । ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
महामना राजा, त्या निशाचराला तुझ्या मुलावर फार राग आला; मग तिथे एक भीषण आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
राक्षसानां च राजेन्द्र दुर्योधनबलस्य च। गजानीकं च संप्रेक्ष्य मेघबृन्दमिवोदितम्
राजाधिराज, राक्षसांनी आणि दुर्योधनाच्या सैन्याने, हत्तींच्या फळीला जणू मेघांच्या गटासारखी उभी राहिलेली पाहून युद्ध सुरू केले.
अभ्यधावन्त संक्रुद्धा राक्षसाः शस्त्रपाणयः । नदन्तो विविधान्नादान्मेघा इव सविद्युतः
राक्षस रागाने पेटून, हातात शस्त्र घेऊन, विविध प्रकारचे डरकाळ्या फोडत, वीज चमकणाऱ्या मेघांसारखे पुढे धावले.
शरशक्त्यृष्टिनाराचैर्निघ्नन्तो गजयोधिनः । भिण्डिपालैस्तथा शूलैर्मुद्गरैः सपरश्वथैः
ते बाण, भाले, शूल, लोखंडी सळई, गदा, मोठे शूल, मुठी आणि कुऱ्हाडी यांनी हत्तींच्या योद्ध्यांना ठार करू लागले.
पर्वताग्रैश्च वृक्षैश्च निजघ्नुस्ते महागजान् । भिन्नकुम्भान्विरुधिरान्भिन्नगात्रांश्च वारणान्
पर्वतशिखरे आणि झाडे उचलून त्यांनी मोठ्या हत्तींवर प्रहार केले, त्यांचे मस्तक फोडले, अंग जखमी केले आणि रक्ताने माखून टाकले.
अपश्याम महाराज वध्यमानान्निशाचरैः । तेषु प्रक्षीयमाणेषु भग्नेषु गजयोधिषु
राजा, आम्ही पाहिले की राक्षसांनी हत्तींचे योद्धे मारले जात होते; ते नष्ट होत असताना आणि पळून जात असताना,
दुर्योधनो महाराज राक्षसान्समुपाद्रवत्। अमर्षवशमापन्नस्त्यक्त्वा जीवितात्मनः
राजा, दुर्योधन रागाने भरून, स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता, राक्षसांकडे धावून गेला.
मुमोच निशितान्बाणान्राक्षसेषु परंतप । जघान च महेष्वासः प्रधानांस्तत्र राक्षसान्
शत्रूंना जाळणाऱ्या त्या वीराने तीक्ष्ण बाण राक्षसांवर सोडले आणि त्या महान धनुर्धारीने तिथे त्यांच्या प्रमुखांना ठार केले.
संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तव । वेगवन्तं महारौद्रं विद्युज्जिह्वं प्रमाथिनम्
भरतश्रेष्ठा, तुझा मुलगा दुर्योधन प्रचंड रागावून, वेगवान, अत्यंत भयंकर, वीजेसारखी जीभ असणाऱ्या विध्वंसकावर तुटून पडला.
शरैश्चतुर्भिश्चतुरो निजघान महाबलः । ततः पुनरमेयात्मा शरवर्षं दुरासदम्
त्या बलाढ्याने चार बाणांनी चार जणांना घायाळ केले; मग, अमाप धैर्याने, सहन न होणारा बाणांचा वर्षाव सोडला.
मुमोच भरतश्रेष्ठो निशाचरबलं प्रति। तत्तु दृष्ट्वा महत्कर्म पुत्रस्य तव मारिष
भरतश्रेष्ठा, त्याने तो बाणांचा वर्षाव राक्षसांच्या सैन्यावर सोडला; तुझ्या मुलाचे हे महान कर्तृत्व पाहून, मारिष,
क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर्महाबलः । स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमप्रभम्
भीमसेन, युद्धात बलाढ्य, रागाने पेटून उठला; त्याने मोठे धनुष्य ताणले, जे इंद्राच्या वज्रासारखे चमकत होते.
अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिन्दमम् । तमापतन्तमुद्वीक्ष्य कालसृष्टमिवान्तकम्
तो वेगाने दुर्योधनावर, शत्रूंचा संहार करणाऱ्यावर, धावून गेला; आणि तो जसा धावत येत होता, जणू काळाने निर्माण केलेला मृत्यूच समोर येतोय असे वाटले.