खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः । इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम्
महाराज, तो सत्यपराक्रमी नागराज आकाशात उडून, अर्जुन तिथे आहे हे ऐकून, लगेच इंद्रलोकात गेला.
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः । अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः
तो महाबाहू, सत्यपराक्रमी, आपल्या वडिलांना भेटायला गेला आणि नम्रतेने, हात जोडून, त्यांना अभिवादन केले.
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः । इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो
त्याने मोठ्या अर्जुनाला आपली ओळख करून दिली—'मी इरावान आहे, प्रभो, तुमचा पुत्र आहे; तुम्हाला शुभ घडो.'
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् । तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः
त्याने आईशी झालेली भेट आणि सर्व घडलेली गोष्ट सांगितली; आणि पांडवाने ते सगळे आठवले.
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः । प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम्
पार्थाने आपल्या गुणी पुत्राला मिठी मारली आणि आनंदाने, देवेंद्राच्या निवासस्थानी त्याला घेऊन गेला.
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप । प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत
राजा, तिथे देवलोकात अर्जुनाने त्या महाबाहूला प्रेमाने त्याच्या कर्तव्याबद्दल सांगितले.
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः।' अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ
माणसांत वाघासारखा पराक्रमी तो वीर त्या वेळी पार्थाजवळ म्हणाला, "हे निष्पापा, मी तुझा आहे, तुझ्यासाठी आलो आहे."
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् । कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि
मी इथे उभा आहे, तुझा सेवक आहे, तुझा मुलगा आहे; तू मला हवे ते सांग. तुला काय करायला सांगायचं आहे? तुला काय हवं आहे?
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम्। प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः
वसवीने आपल्या मुलाला प्रेमाने मिठी मारली आणि प्रेमपूर्वक उत्तर दिलं, "हे मान देणाऱ्या, काम प्रेमानेच करावं."
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति । बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः
पण युद्धाच्या वेळी मदत द्यायची नाही असं कबूल केलं होतं; आणि आता युद्धाचा काळ आलाय.
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः । ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः
हवे तसे रंग, वेग आणि जातीचे घोडे चारही बाजूंनी त्याला वेढून होते, आणि त्या सोन्याच्या मस्तकपट्ट्यांनी सजलेल्या, विविध रंगांच्या, वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांमुळे तो तेजस्वी दिसत होता.
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ । ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान्
राजा, ते घोडे अचानक मोठ्या समुद्रातल्या हंसांसारखे उडून गेले; आणि ते वेगवान घोडे तुझ्या घोड्यांच्या सैन्याला भिडले.
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् । निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि
ते घोडे एकमेकांच्या छातीला छाती आणि नाकाला नाक भिडवत होते, आणि मोठ्या वेगाने जमिनीवर कोसळले, राजा.
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् । शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा
अशा प्रकारे ते घोड्यांचे सैन्य एकमेकांवर आदळले, तेव्हा आकाशातून सुपर्णाचा पडण्यासारखा भयंकर आवाज ऐकू आला.
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे । परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः
राजा, त्याचप्रमाणे तुझे घोडेस्वारही युद्धात एकमेकांना भेटले आणि एकमेकांचा भयंकर संहार करू लागले.
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् । उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः
अशा त्या गोंधळलेल्या आणि भीषण गडबडीत, दोन्ही बाजूंच्या घोड्यांची सैन्ये सर्वत्र शांत झाली.
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः । विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम्
शूर वीरांचे बाण संपले, घोडे मारले गेले, ते थकलेले होते आणि एकमेकांना सहन करत मागे हटले.
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत । सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि
मग घोड्यांचे सैन्य जवळजवळ नष्ट झाल्यावर आणि थोडेच उरले असताना, हे भारत, सौबलाच्या धाडसी लहान भावंडांनी रणभूमीच्या मध्यभागी प्रवेश केला.
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते। आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान्
वाऱ्यासारखा वेग आणि स्पर्श असलेले, बलवान आणि स्थिर असे उत्तम घोडे चढून ते ठामपणे उभे राहिले.
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः। षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात्
गज, गवाक्ष, वृषक, चर्मवान, अर्जय आणि शुक — हे सहा बलवान वीर मोठ्या सैन्यातून बाहेर पडले.
वार्यमाणाः शकुनिना स्वैश्च योधैर्महाबलैः । सन्नद्धा युद्धकुशला रौद्ररूपा महाबलाः
शकुनी आणि त्यांच्या स्वतःच्या बलाढ्य सैनिकांनी थांबवण्याचा प्रयत्न केला तरी, ते सर्व शस्त्रबद्ध, युद्धात निपुण, भयंकर रूपाचे आणि प्रचंड बळाचे होते.
तदनीकं महाबहो भित्त्वा परमदुर्जयम् । बलेन महता युक्ताः स्वर्गाय विजयैषिणः
हे महाबाहो, त्या जिंकता न येणाऱ्या सैन्याचा भेद करून, मोठ्या बळाने सज्ज होऊन, विजय आणि स्वर्गासाठी ते पुढे गेले.
विविशुस्ते तदा हृष्टा गान्धारा युद्धदुर्मदाः । तान्प्रविष्टांस्तदा दृष्ट्वा इरावानपि वीर्यवान्
तेव्हा युद्धात मद्यपान केल्यासारखे आनंदी गांधार वीर आनंदाने आत गेले; ते आत जाताना पाहून, वीर इरावान—
अब्रवीत्समरे योधान्स्वान्विचित्रहयस्थितान् । यथैते धार्तराष्ट्रस्य योधाः सानुगवाहनाः
युद्धात आपल्या सुंदर घोड्यांवर बसलेल्या सैनिकांना इरावान म्हणाला, "जसे हे धृतराष्ट्राचे सैनिक आपल्या अनुयायांसह आणि वाहनांसह आहेत—"
हन्यन्ते समरे सर्वे तथा नीतिर्विधीयताम् । बाढमित्येवमुक्त्वा ते सर्वे योधा इरावतः
समरात सर्वांना मारावे आणि त्यानुसार युक्ती आखावी, असे सांगितल्यावर इरावानसह सर्व योद्धे 'ठीक आहे' असे म्हणाले.
जघ्नुस्तेषां बलानीकं दुर्जयं समरे परैः । तदनीकमनीकेन समरे वीक्ष्य पातितम्
त्यांनी शत्रूंच्या जिंकता न येणाऱ्या सैन्याला युद्धात पराभूत केले; आणि अनिकेनाने ते सैन्य खाली घातलेले पाहून,
अमृष्यमाणास्ते सर्वे सुबलस्यात्मजा रणे । इरावन्तमभिद्रुत्य सर्वतः पर्यवारयन्
सुबळाचे सर्व पुत्र हे सहन करू शकले नाहीत आणि त्यांनी सर्व बाजूंनी इरावानवर झडप घालून त्याला वेढून टाकले.
ताडयन्तः शितैः प्रासैश्चोदयन्तः परस्परम्। ते शूराः पर्यधावन्त कुर्वन्तो महदाकुलम्
ते शूरवीर धारदार भाले मारत आणि एकमेकांना उत्तेजन देत इधर-तिथे धावत होते, त्यामुळे मोठा गोंधळ उडाला.
इरावानथ निर्भिन्नः प्रासैस्तीक्ष्णैर्महात्मभिः । स्रवता रुधिरेणाक्तस्तोत्रैर्विद्ध इव द्विपः
तेव्हा इरावान महान योद्ध्यांच्या धारदार भाल्यांनी छिद्रित झाला आणि त्याच्या अंगावरून रक्त वाहू लागले, जणू काही अंकुशाने जखमी झालेला हत्ती.
उरस्यपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्च भृशाहतः । एको बहुभिरत्यर्थं धैर्याद्राजन्न विव्यथे
छाती, पाठ आणि कडेवर जोरात घाव बसले तरी, एकटा असूनही अनेकांनी घेरलेला इरावान आपल्या धैर्यामुळे डगमगला नाही, राजन.