वर्तमाने तथा रौद्रे राजन्वीरवरक्षये। शकुनिः सौबलः श्रीमान्पाण्डवान्समुपाद्रवत्
राजा, त्या भीषण युद्धात वीरांचा संहार चालू असताना, सुभलाचा पुत्र, श्रीमंत शकुनी पांडवांवर चालून गेला.
तथैव सात्वतो राजन्हार्दिक्यः परवीरहा। अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानां वरूथिनीम्
राजा, त्याचप्रमाणे सात्वत, शूर हार्दिक्य, शत्रूंचा संहार करणारा, युद्धात पांडवांच्या फौजांवर तुटून पडला.
ततः काम्भोजमुख्यानां नदीजानां च वाजिनाम् । आरट्टानां महीजानां सिन्धुजानां च सर्वशः
नंतर कंबोजांमध्ये श्रेष्ठ, नद्यांच्या काठी राहणारे घोडेस्वार, आरट्ट, महीज आणि सिंधू लोक, हे सर्व,
वनायुजानां शुभ्राणां तथा पर्वतवासिनाम् । वाजिनां बहुभिः सङ्ख्ये समन्तात्परिवारयन्
वनायूज, तेजस्वी लोक आणि पर्वतात राहणारे, असे अनेक घोडेस्वारांनी चारही बाजूंनी युद्धात वेढा घातला.
ये चापरे तित्तिरिजा जवना वातरंहसः । सुवर्णालङ्कृतैरेतैर्वर्मवद्भिः सुकल्पितैः
आणि इतरही, म्हणजे तित्तिरी, वाऱ्यासारखे वेगवान, सुवर्णाने सजलेले आणि उत्तम कवच घातलेले,
हयैर्वातजवैर्मुख्यैः पाण्डवस्य सुतो बली । अभ्यवर्तत तत्सैन्यं हृष्टरूपः परंतपाः
वाऱ्यासारख्या वेगवान आणि उत्तम घोड्यांसह, पांडवांचा बलवान पुत्र, शत्रूंच्या धाकाचा, आनंदित होऊन त्या सैन्यावर चालून गेला.
अर्जुनस्य सुतः श्रीमानिरावान्नाम वीर्यवान् । सुतायां नागराजस्य जातः पार्थेन धीमता
अर्जुनाचा तेजस्वी आणि पराक्रमी पुत्र, इरावान नावाचा, नागराजाच्या कन्येपासून, बुद्धिमान पार्थाने जन्माला घातला.
ऐरावतेन सा दत्ता अनपत्या महात्मना । पत्यौ हते सुपर्णेन कृपणा दीनचेतना
ती, मूल नसलेली आणि मोठ्या मनाची, एरावताला दिली गेली; तिचा पती सुपर्णाने मारल्यावर ती दु:खी आणि निराश झाली.
कार्यार्थं तां च जग्राह पार्थः कामवशानुगाम् । एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः
कर्तव्यासाठी, पार्थाने तिला, इच्छा जडल्यामुळे, स्वीकारली; अशा रीतीने अर्जुनाचा पुत्र परक्या भूमीत जन्माला आला.
स नागलोके संवृद्धो मात्रा च परिरक्षितः । पितृव्येण परित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दुरात्मना
तो नागलोकात वाढला, आईने त्याचे रक्षण केले; पण त्याच्या वाईट मामाने, पार्थाचा द्वेष करून, त्याला टाकून दिले.
खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः । इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम्
महाराज, तो सत्यपराक्रमी नागराज आकाशात उडून, अर्जुन तिथे आहे हे ऐकून, लगेच इंद्रलोकात गेला.
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः । अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः
तो महाबाहू, सत्यपराक्रमी, आपल्या वडिलांना भेटायला गेला आणि नम्रतेने, हात जोडून, त्यांना अभिवादन केले.
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः । इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो
त्याने मोठ्या अर्जुनाला आपली ओळख करून दिली—'मी इरावान आहे, प्रभो, तुमचा पुत्र आहे; तुम्हाला शुभ घडो.'
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् । तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः
त्याने आईशी झालेली भेट आणि सर्व घडलेली गोष्ट सांगितली; आणि पांडवाने ते सगळे आठवले.
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः । प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम्
पार्थाने आपल्या गुणी पुत्राला मिठी मारली आणि आनंदाने, देवेंद्राच्या निवासस्थानी त्याला घेऊन गेला.
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप । प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत
राजा, तिथे देवलोकात अर्जुनाने त्या महाबाहूला प्रेमाने त्याच्या कर्तव्याबद्दल सांगितले.
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः।' अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ
माणसांत वाघासारखा पराक्रमी तो वीर त्या वेळी पार्थाजवळ म्हणाला, "हे निष्पापा, मी तुझा आहे, तुझ्यासाठी आलो आहे."
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् । कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि
मी इथे उभा आहे, तुझा सेवक आहे, तुझा मुलगा आहे; तू मला हवे ते सांग. तुला काय करायला सांगायचं आहे? तुला काय हवं आहे?
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम्। प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः
वसवीने आपल्या मुलाला प्रेमाने मिठी मारली आणि प्रेमपूर्वक उत्तर दिलं, "हे मान देणाऱ्या, काम प्रेमानेच करावं."
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति । बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः
पण युद्धाच्या वेळी मदत द्यायची नाही असं कबूल केलं होतं; आणि आता युद्धाचा काळ आलाय.
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः । ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः
हवे तसे रंग, वेग आणि जातीचे घोडे चारही बाजूंनी त्याला वेढून होते, आणि त्या सोन्याच्या मस्तकपट्ट्यांनी सजलेल्या, विविध रंगांच्या, वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांमुळे तो तेजस्वी दिसत होता.
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ । ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान्
राजा, ते घोडे अचानक मोठ्या समुद्रातल्या हंसांसारखे उडून गेले; आणि ते वेगवान घोडे तुझ्या घोड्यांच्या सैन्याला भिडले.
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् । निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि
ते घोडे एकमेकांच्या छातीला छाती आणि नाकाला नाक भिडवत होते, आणि मोठ्या वेगाने जमिनीवर कोसळले, राजा.
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् । शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा
अशा प्रकारे ते घोड्यांचे सैन्य एकमेकांवर आदळले, तेव्हा आकाशातून सुपर्णाचा पडण्यासारखा भयंकर आवाज ऐकू आला.
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे । परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः
राजा, त्याचप्रमाणे तुझे घोडेस्वारही युद्धात एकमेकांना भेटले आणि एकमेकांचा भयंकर संहार करू लागले.
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् । उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः
अशा त्या गोंधळलेल्या आणि भीषण गडबडीत, दोन्ही बाजूंच्या घोड्यांची सैन्ये सर्वत्र शांत झाली.
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः । विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम्
शूर वीरांचे बाण संपले, घोडे मारले गेले, ते थकलेले होते आणि एकमेकांना सहन करत मागे हटले.
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत । सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि
मग घोड्यांचे सैन्य जवळजवळ नष्ट झाल्यावर आणि थोडेच उरले असताना, हे भारत, सौबलाच्या धाडसी लहान भावंडांनी रणभूमीच्या मध्यभागी प्रवेश केला.
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते। आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान्
वाऱ्यासारखा वेग आणि स्पर्श असलेले, बलवान आणि स्थिर असे उत्तम घोडे चढून ते ठामपणे उभे राहिले.
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः। षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात्
गज, गवाक्ष, वृषक, चर्मवान, अर्जय आणि शुक — हे सहा बलवान वीर मोठ्या सैन्यातून बाहेर पडले.