आदित्यकेतुर्बह्वाशी कुण्डधारो महोदरः । अपराजितः पण्डितको विशालाक्षः सुदुर्जयः
आदित्यकेतू, बह्वाशी, कुंडधार, महोदर, अपराजित, पंडितक आणि विशालाक्ष – हे सर्व बलाढ्य आणि अजिंक्य योद्धे होते.
पाण्डवं चित्रसन्नाहा विचित्रकवचध्वजाः । अभ्यद्रवन्त संग्रामे योद्धुकामारिमर्दनाः
ते सर्व रंगीबेरंगी कवच आणि ध्वज घालून, शत्रूचा पराभव करण्याच्या इच्छेने, रणात पांडवावर तुटून पडले.
महोदरस्तु समरे भीमं विव्याध पत्रिभिः । नवभिर्वद्रसंकाशैर्नमुचिं वृत्रहा यथा
महोदराने रणात भीमाला वज्रासारख्या तेजस्वी नव बाणांनी भोसकलं, जसं इंद्राने नमुचिला वेधलं होतं.
आदित्यकेतुः सप्तत्या बह्वाशी चापि पञ्चभिः । नवत्या कुण्डधारश्च विशालाक्षश्च पञ्चभिः
आदित्यकेतूने सत्तर बाण, बह्वाशीने पाच, कुंडधाराने नव्वद आणि विशालाक्षाने आणखी पाच बाण सोडले.
अपराजितो महाराज पराजिष्णुर्महारथम् । शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीमसेनं महाबलम्
राजा, अपराजिताने त्या रणभूमीत भीमसेनावर असंख्य बाणांचा वर्षाव केला.
रणे पण्डितकश्चैनं त्रिभिर्बाणैः समार्पयत्। स तं न ममृषे भीमः शत्रुभिर्वधमाहवे
पंडितकानेही त्याला तीन बाणांनी घायाळ केलं; पण रणात शत्रूंकडून झालेली ही जखम भीमाला सहन झाली नाही.
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्सनः । शिरश्चिच्छेद समरे शरेणानतपर्वणा
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या भीमाने डाव्या हातात धनुष्य घट्ट पकडून, रणात एक धारदार बाण सोडून शत्रूचं डोकं उडवलं.
अपराजितस्य सुनसं तव पुत्रस्य संयुगे । पराजितस्य भीमेन कृत्तं गामपतच्छिरः
राजा, त्या युद्धात भीमाने तुझ्या पुत्र सुनेसाचं डोकं छाटलं, जेव्हा तो पराभूत होत होता.
अथापरेण भल्लेन कुण्डधारं महारथम् । प्राहिणोन्मृत्युलोकाय सर्वलोकस्य पश्यतः
मग त्याने दुसऱ्या एका रुंद टोकाच्या बाणाने कुंडधार या महायोद्ध्याला सर्वांच्या डोळ्यांसमोर मृत्यूच्या आधीन केलं.
ततः पुनरमेयात्मा प्रसंधाय शिलीमुखम् । प्रेषयामास समरे पण्डितं प्रति भारत
नंतर पुन्हा, अमाप सामर्थ्य असलेल्या भीमाने एक बाण लावून रणात पंडितकावर सोडला, हे भारत.
स शरः पण्डितं हत्वा विवेश धरणीतलम् । यथा नरं निहत्याशु भुजगः कालचोदितः
तो बाण पंडितकाचा वध करून जमिनीत घुसला, जसा काळाच्या प्रेरणेने सर्प एखाद्या माणसाचा वेगाने वध करतो.
विशालाक्षशिरश्छित्त्वा पातयामास भूतले। त्रिभिः शरैरदीनात्मा स्मरन्क्लेशं पुरातनम्
मग जुन्या दुःखाची आठवण काढत, निर्धास्त भीमाने तीन बाणांनी विशालाक्षाचं डोकं छाटून ते जमिनीवर पाडलं.
महोदरं महेष्वासं नाराचेन स्तनान्तरे । विव्याध समरे राजन्स हतो न्यपतद्भुवि
राजा, रणात भीमाने महोदर या महान धनुर्धराच्या छातीमध्ये एक रुंद टोकाचा बाण घुसवला आणि तो रणांगणात मृत्यूमुखी पडला.
आदित्यकेतोः केतुं च च्छित्त्वा बाणेन संयुगे । भल्लेन भृशतीक्ष्णेन शिरश्चिच्छेद भारत
रणात भीमाने आदित्यकेतूचा ध्वज बाणाने तोडला आणि एक अत्यंत धारदार बाण सोडून त्याचं डोकं छाटलं, हे भारत.
बह्वाशिनं तत भीमः शरेणानतर्वणा । प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति
तेव्हा भीमाने रागाने त्या मोठ्या खाणाऱ्याला तीक्ष्ण बाणाने घायाळ करून यमाच्या घरी पाठवले.
प्रदुद्रुवुस्ततस्तेऽन्ये पुत्रास्तव विशांपते । मन्यमाना हि तत्सत्यं सभायां तस्य भाषितम्
मग, राजन, तुझ्या इतर मुलांनी सभेत भीमाने सांगितले ते खरे ठरत आहे असे मानून, ते सगळे पळून गेले.
ततो दुर्योधनो राजा भ्रातृव्यसनकर्शितः। अब्रवीत्तावकान्योधान्भीमोऽयं वध्यतामिति
मग, राज्या, भावांच्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या दुर्योधनाने आपल्या सैनिकांना सांगितले, 'हा भीम मारला जावा.'
एवमेते महेष्वासाः पुत्रास्त्व विशांपते । भ्रातॄन्संदृश्य निहतान्प्रस्मरंस्ते हि तद्वचः
राजन, तुझे हे सामर्थ्यशाली धनुर्धारी पुत्र, आपल्या भावांना मारलेले पाहून, तेच शब्द आठवू लागले.
यदुक्तवान्महाप्राज्ञः क्षत्ता हितमनामयम् । तदिदं समनुप्राप्तं वचनं दिव्यदर्शिनः
विदुराने, तुझ्या हितासाठी, पूर्वी जे सत्य सांगितले होते, ते दिव्यदृष्टी असलेल्या ऋषीचे वचन आज खरे ठरले.
लोभमोहसमाविष्टः पुत्रप्रीत्या जनाधिप। न बुध्यसे पुरा यत्तत्तथ्यमुक्तं वचो महत्
पण, लोभ आणि मोह याने ग्रासलेला, आणि मुलांवरच्या प्रेमामुळे, राजन, तू पूर्वी सांगितलेली ती मोठी आणि खरी गोष्ट समजली नाहीस.
तथैव च वधार्थाय पुत्राणां पाण्डवो बली। नूनं जातो महाबाहुर्यथा हन्ति स्म कौरवान्
खरंच, पांडूचा हा बलवान पुत्र तुझ्या मुलांच्या विनाशासाठीच जन्माला आला असावा, कारण तो कौरवांना अशाच रीतीने मारतो आहे.
ततो दुरयोधनो राजा भीष्ममासाद्य संयुगे। दुःखेन महताऽऽविष्टो विललाप सुदुःखितः
मग, राजन, दुर्योधनाने युद्धात भीष्माजवळ जाऊन, मोठ्या दुःखाने भरून, फारच दुःखी होऊन रडू लागला.
निहता भ्रातरः शूरा भीमसेनेन मे युधि। यतमानास्तथान्येऽपि हन्यन्ते सर्वसैनिकाः
माझे शूर भाऊ भीमसेनाने युद्धात मारले, आणि इतरही सर्व सैनिक प्रयत्न करूनही मरत आहेत.
भवांश्च मध्यस्थतया नित्यमस्मानुपेक्षते। सोऽहं कुपथमारूढः पश्य दैवमिदं मम
आणि तुम्ही नेहमी मध्यम भूमिका घेत आम्हाला दुर्लक्ष करता; म्हणून मी चुकीच्या वाटेवर गेलो आणि हे माझे दैव पाहतो आहे.
एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं पिता देवव्रतस्तव। दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्समाश्रुलोचनः
हे कठोर बोल ऐकून, तुझे वडील देवव्रत, डोळ्यांत अश्रू घेऊन, दुर्योधनाला म्हणाले.
उक्तमेतन्मया पूर्वं द्रोणेन विदुरेण च । गान्धार्या च यशस्विन्या तत्त्वं तात न बुद्धवान्
हे मी, द्रोण, विदुर आणि कीर्तीवंत गांधारी यांनी पूर्वीच सांगितले होते; पण, मुला, तू ते सत्य समजला नाहीस.
समयश्च मया पूर्वं कृतो वै शत्रुकर्शन । नाहंयुधि नियोक्तव्यो नाप्याचार्यः कथंचना
आणि, शत्रूंचा संहार करणारा, मी पूर्वीच वचन दिले आहे की, मी किंवा आचार्य कधीही युद्धात आदेश घेणार नाही.
यय हि धर्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे। हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
जोपर्यंत भीम युद्धात धृतराष्ट्रपुत्रांना पाहतो, तोपर्यंत तो त्यांना मारतच राहील; हे मी तुला खरं सांगतो.
स त्वं राजन्स्थिरो भूत्वा रणे कृत्वा दृढां मतिम् । योधयस्व रणे पार्थान्स्वर्गं कृत्वा परायणम्
म्हणून, राजन, तू ठाम राहा, मन घट्ट करून युद्धात उभा रहा, पांडवांशी लढ आणि स्वर्गाला ध्येय मान.
न शक्यः पाण्डवा जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः । तस्माद्युद्धे स्थिरां कृत्वा मतिं युद्ध्यस्व भारत
पांडवांना, इंद्रासह देव आणि दैत्यही जिंकू शकत नाहीत; म्हणून, भारत, युद्धात मन घट्ट करून लढ.