अभ्यघ्नन्भारतांश्चैव सपत्नानां बलानि च। चालयन्वसुधां चेमां बलेन चतुरङ्गिणा
भारत आणि त्यांच्या प्रतिस्पर्ध्यांच्या सैन्यावर त्यांनी जोरदार हल्ला केला आणि चारही अंगांनी सज्ज असलेल्या आपल्या सैन्याने संपूर्ण पृथ्वी हादरवून टाकली.
अभ्ययात्तं च पाञ्चल्यो विजित्य तरसा महीम्। अक्षौहिणीभिर्दशभिः स एनं समरेऽजयत्
नंतर पाञ्चाळ राजकन्येने आपल्या सामर्थ्याने पृथ्वी जिंकली आणि दहा अक्षौहिणी सैन्य घेऊन त्याच्यावर चाल करून त्याला युद्धात पराभूत केले.
ततः सदारः सामात्यः सपुत्रः ससुहृज्जनः। राजा संवरणस्तस्मात्पलायत महाभयात्
मग राजा संवरण आपल्या पत्नी, मंत्र्यांसह, पुत्रांसह आणि मित्रांसह त्या मोठ्या भीतीमुळे तिथून पळून गेला.
ते प्रतीचीं पराभूताः प्रपन्ना भारता दिशम्'। सिन्धोर्नदस्य महतो निकुञ्जे न्यवसंस्तदा। नदीविपयपर्यन्ते पर्वतस्य समीपतः
पराभूत झालेले भारत पश्चिम दिशेला गेले आणि सिंधू या मोठ्या नदीच्या काठावर, डोंगराच्या जवळ, दाट जंगलात राहू लागले.
तत्रावसन्बहून्कालान्भारता दुर्गमाश्रिताः। तेषां निवसतां तत्र सहस्रं परिवत्सरान्
त्या कठीण ठिकाणी भारतांनी आश्रय घेतला आणि तिथे अनेक वर्षे, म्हणजेच हजार वर्षे, वास्तव्य केले.
अथाभ्यगच्छद्भरतान्वसिष्ठो भगवानृषिः। तमागतं प्रयत्नेन प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च
तेव्हा वसिष्ठ ऋषी भारतांकडे आले; भारतांनी त्यांना आदराने भेटून नमस्कार केला.
अर्घ्यमभ्याहरंस्तस्मै ते सर्वे भारतास्तदा। निवेद्य सर्वमृषये सत्कारेण सुवर्चसे
त्या वेळी सर्व भारतांनी त्यांना आदरार्थ पाणी अर्पण केले आणि त्या तेजस्वी ऋषीला सर्व गोष्टी आदरपूर्वक सांगितल्या.
तमासने चोपविष्टं राजा वव्रे स्वयं तदा। पुरोहितो भवान्नोऽस्तु राज्याय प्रयतेमहि
ते आसनावर बसल्यावर, राजाने स्वतः त्यांना विनंती केली—'आपण आमचे पुरोहित व्हा, म्हणजे आम्ही पुन्हा राज्य मिळवण्यासाठी प्रयत्न करू शकू.'
ओमित्येवं वसिष्ठोऽपि भारतान्प्रत्यपद्यत। अथाभ्यषिञ्चत्साम्राज्ये सर्वक्षत्रस्य पौरवम्
वसिष्ठांनी 'ॐ' असे म्हणून भारतांचा स्वीकार केला आणि मग सर्व क्षत्रियांवर पुर्ववंशीय राजाचा राज्याभिषेक केला.
विषाणभूतं सर्वस्यां पृथिव्यामिति नः श्रुतम्। भरताध्युषितं पूर्वं सोऽध्यतिष्ठत्पुरोतोतमम्
आम्हाला ऐकिवात आहे की, तो राजा पृथ्वीवरील सर्वश्रेष्ठ नगरीतून राज्य करीत होता, जी भारताने पूर्वी वसवली होती आणि जी पृथ्वीवर शृंगासारखी उठून दिसत होती.
पुनर्बलिभृतश्चैव चक्रे सर्वमहीक्षितः। ततः स पृथिवीं प्राप्य पुनरीजे महाबलः
त्याने पुन्हा सर्व राजांकडून कर घेतला आणि पृथ्वी पुन्हा मिळवून, त्या बलाढ्य राजाने मोठ्या यज्ञांचे आयोजन केले.
आजमीढो महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः। ततः संवरणात्सौरी तपती सुषुवे कुरुम्
अजमीढाने अनेक मोठे यज्ञ केले आणि त्यात भरपूर दान दिले; त्यानंतर संवरणापासून सूर्यकन्या तपतीने कुरु या पुत्राला जन्म दिला.
राजत्वे तं प्रजाः सर्वा धर्मज्ञ इति वव्रिरे। `महिम्ना तस्य कुरवो लेभिरे प्रत्ययं भृशम्।' तस्य नाम्नाऽभिविख्यातं पृथिव्यां कुरुजाङ्गलं
सर्व प्रजांनी त्याला धर्मनिष्ठ म्हणून राजा म्हणून निवडले; त्याच्या पराक्रमामुळे कुरूंना मोठा आत्मविश्वास मिळाला आणि त्याच्या नावावरून कुरुजांगल प्रदेश प्रसिद्ध झाला.
कुरुक्षेत्रं स तपसा पुण्यं चक्रे महातपाः। अश्ववन्तमभिष्यन्तं तथा चैत्ररथं मुनिम्
त्या महान तपस्व्याने आपल्या तपाने कुरुक्षेत्र हे पुण्यभूमी केले; तसेच अश्ववत आणि चित्ररथ ऋषींचा अभिषेक केला.
जनमेजयं च विख्यातं पुत्रांश्चास्यानुशुश्रुम। पञ्चैतान्वाहिनी पुत्रान्व्यजायत मनस्विनी
त्याचा प्रसिद्ध पुत्र जनमेजय आणि त्याचे इतर पुत्र यांची आम्ही ऐकले आहे; त्या गुणवती स्त्रीने त्याला हे पाच पुत्र दिले.
अविक्षितः परिक्षित्तु शबलाश्वस्तु वीर्यवान्। आदिराजो विराजश्च शाल्मलिश्च महाबलः
अविक्षित, परिक्षित, बलवान शबलाश्व, आदिराज, विराज आणि महाबली शाल्मली—हे त्याचे पुत्र होते.
उच्चैःश्रवा भङ्गकारो जितारिश्चाष्टमः स्मृतः। एतेषामन्ववाये तु ख्यातास्ते कर्मजैर्गुणैः। जनमेजयादयः सप्त तथैवान्ये महारथाः
उच्चैःश्रवा, भंगकार आणि जितारी हे आठवे म्हणून ओळखले जातात; त्यांच्या वंशात जनमेजय आणि इतर सात, तसेच अनेक महान रथी, आपल्या कर्तृत्वाने प्रसिद्ध झाले.
परीक्षितोऽभवन्पुत्राः सर्वे धर्मार्थकोविदाः। कक्षसेनोग्रसेनौ तु चित्रसेनश्च वीर्यवान्
परिक्षिताचे सर्व पुत्र धर्म आणि अर्थ यामध्ये पारंगत होते; कक्षसेन, उग्रसेन आणि बलवान चित्रसेन हे त्यात होते.
इन्द्रसेनः सुषेणश्च भीमसेनश्च नामतः। जनमेजयस्य तनया भुवि ख्याता महाबलाः
इंद्रसेन, सुसेन आणि भीमसेन ही जनमेजयाची सुपुत्रं पृथ्वीवर मोठ्या पराक्रमाने प्रसिद्ध झाली होती.
धृतराष्ट्रः प्रथमजः पाण्डुर्बाह्लीक एव च। निषधश्च महातेजास्तथा जाम्बूनदो बली
धृतराष्ट्र हा ज्येष्ठ होता, पांडू आणि बाहीलिक सुद्धा होते; तसेच तेजस्वी निषध आणि बलवान जांबूनद हेही होते.
कुण्डोदरः पदातिश्च वसातिश्चाष्टमः स्मृतः। सर्वे धर्मार्थकुशलाः सर्वभूतहिते रताः
कुंडोदर, पादती आणि आठवा वसती असे होते; हे सर्व धर्म आणि अर्थ यामध्ये कुशल होते आणि सर्व जीवांच्या हितासाठी नेहमी तत्पर होते.
धृतराष्ट्रोऽथ राजासीत्तस्य पुत्रोऽथ कुण्डिकः। हस्ती वितर्कः क्राथश्च कुण्डिनश्चापि पञ्चमः
धृतराष्ट्र राजा झाला आणि त्याचा पुत्र कुंडिक होता; तसेच हस्ती, वितर्क, क्रथ आणि पाचवा कुंडिन हेही होते.
हविश्रवास्तथेन्द्राभो भुमन्युश्चापराजितः। धृतराष्ट्रसुतानां तु त्रीनेतान्प्रथितान्भुवि
हविश्रवा, इंद्राभ आणि अपराजित भूमन्यु — हे धृतराष्ट्राचे तीन सुपुत्र पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
प्रतीपं धर्मनेत्रं च सुनेत्रं चापि भारत। प्रतीपः प्रथितस्तेषां बभूवाप्रतिमो भुवि
प्रतीप, धर्मनेत्र आणि सूनेत्र हे होते, हे भारत; त्यांच्यात प्रतीप हा सर्वांत श्रेष्ठ आणि पृथ्वीवर अद्वितीय ठरला.
प्रतीपस्य त्रयः पुत्रा जज्ञिरे भरतर्षभ। देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्च महारथः
प्रतीपाला तीन पुत्र झाले, हे भरतश्रेष्ठा — देवापी, शांतनु आणि महान रथी बाहीलिक.
देवापिस्तु प्रवव्राज तेषां धर्महितेप्सया। शन्तनुश्च महीं लेभे बाह्लीकश्च महारथः
त्यात देवापीने धर्मासाठी वनवास घेतला, शांतनुने राज्य मिळवले आणि बाहीलिक महान रथी झाला.
भरतस्यान्वयास्त्वेते देवकल्पा महारथाः। बभूवुर्ब्रह्मकल्पाश्च बहवो राजसत्तमाः
हे भरताचे वंशज देवतुल्य आणि महान रथी होते; तसेच अनेक उत्तम राजे, ब्रह्मासमान, या वंशात जन्मले.
एवंविधा महाभागा देवरूपाः प्रहारिणः। अन्ववाये महाराज ऐलवंशविवर्धनाः
अशा प्रकारचे हे भाग्यशाली, देवसदृश, पराक्रमी योद्धे इलाच्या वंशाची वाढ करणारे होते, हे महराजा.
गङ्गातीरं समागम्य दीक्षितो जनमेजय। अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च
जनमेजयाने दीक्षा घेऊन गंगेच्या काठी मोठा यज्ञ केला आणि हजारो अश्वमेध व शेकडो वाजपेय यज्ञ केले.
पुनरीजे महायज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः। अग्निष्टोमातिरात्राणामुक्थानां सोमवत्पुनः
त्याने पुन्हा मोठ्या यज्ञांनी, सर्व इच्छित दान देऊन, अग्निष्टोम, अतिरात्र, उक्त आणि सोमयज्ञ भरपूर केले.